કૂર્મપુરાણમ્

તેજસા સૂર્યસંકાશસ્ત્રૈલોક્યં સંહરન્નિવ

મારો તેજ એવો હતો કે જાણે સૂર્ય જેવો પ્રકાશ ફેલાવી, ત્રણેય લોકને સંકોચી લેતો હોય.

સુરૂપા સૌમ્યવદના મોહિની સર્વદેહિનામ્

સુંદર આકારવાળી, কোমળ ચહેરાવાળી, સર્વ જીવોને મોહિત કરનારી એક સ્ત્રી હતી.

દિવ્યકાન્તિસમાયુક્તા દિવ્યમાલ્યોપશોભિતા

તે દિવ્ય તેજથી યુક્ત અને સ્વર્ગીય હારોથી શોભિત હતી.

સ્વધામ્ના પૂરયન્તીદં મત્પાર્શ્વં સમુપાવિશત્

પોતાના પ્રકાશથી આખું સ્થાન ઉજળી, તે મારી બાજુએ આવીને બેઠી.

યેનેયં વિપુલા સૃષ્ટિર્વર્ધતે મમ માધવ

હે માધવ, જેના દ્વારા મારી આ વિશાળ સૃષ્ટિ વધે છે.

મોહયિત્વા મમાદેશાત્ સંસારે વિનિપાતય

મારા આદેશથી, બધાને મોહિત કરીને, તેમને સંસારના ચક્રમાં પાડી દે.

અક્રોધનાન્ સત્યપરાન્ દૂરતઃ પરિવર્જય

જે ગુસ્સા વિના છે અને સત્યમાં સ્થિર છે, તેમને દૂર રાખજે.

જાપિનસ્તાપસાન્ વિપ્રાન્ દૂરતઃ પરિવર્જય

જાપ કરનારા, તપસ્યા કરનારા અને બ્રાહ્મણોને પણ દૂર રાખજે.

મહાયજ્ઞપરાન્ વિપ્રાન્ દૂરતઃ પરિવર્જય

મહાયજ્ઞમાં તત્પર એવા બ્રાહ્મણોને પણ દૂર રાખજે.

સ્વાધ્યાયેનેજ્યયા દૂરાત્ તાન્ પ્રયત્નેન વર્જય

સ્વાધ્યાય અને યજ્ઞ દ્વારા, તેમને સાવચેતીપૂર્વક દૂર રાખજે.

પ્રાણાયામાદિષુ રતાન્ દૂરાત્ પરિહરામલાન્

પ્રાણાયામ અને આવા સાધનમાં રત એવા શુદ્ધ લોકોથી પણ દૂર રહે.

અથર્વશિરસો ઽધ્યેતૃન્ ધર્મજ્ઞાન્ પરિવર્જય

અથર્વશિરસનું પાઠ કરનારા અને ધર્મને જાણનારા લોકોને પણ દૂર રાખ.

ઈશ્વરારાધનરતાન્ મન્નિયોગાન્ન મોહય

જે ઈશ્વરની આરાધનામાં અને મારી સેવા માં લાગેલા છે, તેમને મોહિત ન કર.

યથાદેશં ચકારાસૌ તસ્માલ્લક્ષ્મીં સમર્ચયેત્

જેમ જણાવાયું હતું તેમ તેણે વિધિપૂર્વક પૂજા કરી; તેથી લક્ષ્મીજીની ભક્તિપૂર્વક આરાધના કરવી જોઈએ.

અર્ચિતા ભગવત્પત્ની તસ્માલ્લક્ષ્મીં સમર્ચયેત્

ભગવાનની પત્નીનું પૂજન થયું છે, તેથી લક્ષ્મીજીનું પણ માનપૂર્વક પૂજન કરવું જોઈએ.

ચરાચરાણિ ભૂતાનિ યથાપૂર્વં મમાજ્ઞયા

મારા આદેશથી બધાં જ ચલ અને અચલ જીવો પહેલાં જેમ હતા તેમ પ્રગટ થયા.

દક્ષમત્રિં વસિષ્ઠં ચ સો ઽસૃજદ્ યોગવિદ્યયા

યોગશક્તિના બળે તેણે દક્ષ, અત્રિ અને વશિષ્ઠને ઉત્પન્ન કર્યા.

બ્રહ્મવાદિન એવૈતે મરીચ્યાદ્યાસ્તુ સાધકાઃ

મરીચિ અને અન્ય બ્રહ્મનિષ્ઠ મહાત્માઓ સાચા સાધક છે.

વૈશ્યાનૂરુદ્વયાદ્ દેવઃ પાદાર્છૂદ્રાન્ પિતામહઃ

પ્રભુએ વૈશ્ય જાતિને બંને જાંઘમાંથી અને શૂદ્ર જાતિને પગમાંથી ઉત્પન્ન કર્યા, હે પિતામહ.

ગુપ્તયે સર્વવેદાનાં તેભ્યો યજ્ઞો હિ નિર્બભૌ

બધા વેદોની રક્ષા માટે યજ્ઞ તેમમાંથી પ્રગટ થયો.

બ્રહ્મણઃ સહજં રૂપં નિત્યૈષા શક્તિરવ્યયા

આ શાશ્વત અને અવિનાશી શક્તિ બ્રહ્માનું સ્વાભાવિક રૂપ છે.

આદૌ વેદમયી ભૂતા યતઃ સર્વાઃ પ્રવૃત્તયઃ

આદીમાં તે વેદમય બની, જેના પરથી સર્વ પ્રવૃત્તિઓ ઉદ્ભવતી છે.

ન તેષુ રમતે ધીરઃ પાષણ્ડી તેન જાયતે

વિદ્વાન લોકો તેમાં આનંદ પામતા નથી; તેથી મનુષ્ય પાખંડી બને છે.

સ જ્ઞેયઃ પરમો ધર્મો નાન્યશાસ્ત્રેષુ સંસ્થિતઃ

એ જ પરમ ધર્મ છે, જે બીજાં શાસ્ત્રોમાં સ્થાપિત નથી.

સર્વાસ્તા નિષ્ફલાઃ પ્રેત્યતમોનિષ્ઠાહિતાઃ સ્મૃતાઃ

મૃત્યુ પછી એ બધું નિષ્ફળ ગણાયું છે, જે અંધકાર અને અશુભ ફળ આપે છે.

શુદ્ધાન્તઃ કરણાઃ સર્વાઃ સ્વધર્મનિરતાઃ સદા

જેઓનું અંતઃકરણ શુદ્ધ છે અને હંમેશા પોતાના ધર્મમાં સ્થિર છે—

અધર્મો મુનિશાર્દૂલાઃ સ્વધર્મપ્રતિબન્ધકઃ

હે મુનિશ્રેષ્ઠ, જે પોતાના ધર્મમાં અવરોધ કરે તે અધર્મ છે.

રજોમાત્રાત્મિકાસ્તાસાં સિદ્ધયો ઽન્યાસ્તદાભવન્

તેમની સિદ્ધિઓ માત્ર રજોગુણથી જ થતી હતી; બીજાં ફળો પણ એમાંથી જ ઉદ્ભવ્યા.

તતસ્તાસાં વિભુર્બ્રહ્મા કર્માજીવમકલ્પયત્

પછી સર્વવ્યાપક બ્રહ્માએ તેમના માટે કર્મ અને જીવનનિર્વાહની વ્યવસ્થા કરી.