કૂર્મપુરાણમ્

શૂલેનોરસિ તં દૈત્યમાજઘાન વૃષધ્વજઃ

વૃષધ્વજએ પોતાના ત્રિશૂલથી એ દૈત્યને છાતીમાં ઘા કર્યો.

નન્દિષેણાદયો દૈત્યૈરન્ધકૈરભિનિર્જિતાઃ

નંદિ અને તેની સેના, અંધક નામના દૈત્યો દ્વારા પરાજિત થઈ.

વિનાયકો મેઘવાહઃ સોમનન્દી ચ વૈદ્યુતઃ

વિનાયક, મેઘવાહ અને વીજથી જન્મેલા સોમનંદી પણ,

યુયુધુઃ શૂલશક્ત્યૃષ્ટિગિરિકૂટપરશ્વધૈઃ

ત્રિશૂલ, શક્તિ, ભાલા, પર્વતના શિખરો અને કુહાડા વડે યુદ્ધ કર્યું.

દૈત્યેન્દ્રેણાતિબલિના ક્ષિપ્તાસ્તે શતયોજનમ્

અતિ બળવાન દૈત્યરાજ દ્વારા, તેઓ સો યોજન દૂર ફેંકાઈ ગયા.

કાલસૂર્યપ્રતીકાશા ભૈરવં ત્વભિદુદ્રુવુઃ

કાળસૂર્ય જેવી તેજસ્વી, તેઓ ભૈરવ તરફ દોડી ગયા.

યુયોધ ભૈરવો રુદ્રઃ શૂલમાદાય ભીષણમ્

ભૈરવ રૂપે રુદ્રે ભયાનક ત્રિશૂલ લઈને યુદ્ધ કર્યું.

જગામ શરણં દેવં વાસુદેવમજં વિભુમ્

એ દેવ વાસુદેવ, જે અજ અને સર્વવ્યાપક છે, તેની શરણે ગયો.

દેવીપાર્શ્વસ્થિતો દેવો વિનાશાયામરદ્વિષામ્

દેવીએ બાજુએ ઉભેલા દેવ એ અમરદ્વિષોનો વિનાશ કરવા ઊભા રહ્યા.

નીતં કેશવમાહાત્મ્યાલ્લીલયૈવ રણાજિરે

કેશવના મહિમા અને તેની લીલાથી જ યુદ્ધનું અંત આવી ગયું.

પરાઙ્મુખોરણાત્ તસ્માત્ પલાયત મહાજવઃ

તે યુદ્ધમાંથી ઝડપથી પીઠ ફેરવીને ભાગી ગયો.

હિતાય લોકે ભક્તાનામાજગામાથ મન્દરમ્

પછી, જગત અને ભક્તોના હિત માટે, તે મંદર પર આવ્યો.

સમાગમ્યોપતસ્થુસ્તં ભાનુમન્તમિવ દ્વિજાઃ

દ્વિજોએ એકઠા થઈને, તેજસ્વી સૂર્ય જેવો લાગતો હતો એમ, તેની પાસે ગયા.

દદર્શ નન્દિનં દેવં ભૈરવં કેશવં શિવઃ

શિવે નંદી, ભૈરવ અને કેશવ દેવને જોયા.

આઘ્રાય મૂર્ધનીશાનઃ કેશવં પરિષસ્વજે

ઈશાન ભગવાને કેશવના મસ્તકની સુગંધ લઈને તેને વળગી લીધા.

નનામ શિરસા તસ્ય પાદયોરીશ્વરસ્ય સા

તે દેવીએ ઈશ્વરના પગે માથું નમાવ્યું.

ભૈરવો વિષ્ણુમાહાત્મ્યં પ્રણતઃ પાર્શ્વગો ઽવદત્

ભૈરવે, બાજુએ ઊભા રહી, નમન કરીને વિષ્ણુના મહિમાની વાત કરી.

સમાસ્તે ભગવાનીશો દેવ્યા સહ વરાસને

ભગવાન ઈશો દેવીએ સાથે ઉત્તમ આસન પર બેઠા.

આજગ્મુર્મન્દરં દ્રુષ્ટં દેવદેવં ત્રિલોચનમ્

તેઓ મંદર પર આવ્યા અને દેવોના દેવ, ત્રિનેત્રધારીને જોયા.

સમાગતં દૈત્યસૈન્યમીશ્દર્શનવાઞ્છયા

દૈત્યસૈન્ય ભગવાનના દર્શન માટે એકઠું થયું.

પ્રણેમુરાદરાદ્ દેવ્યો ગાયન્તિ સ્માતિલાલસાઃ

દેવીઓ ભક્તિપૂર્વક અને ઉત્સાહથી નમી, ગીત ગાવા લાગી.

દેવાસનગતં દેવં નારાયણમનામયમ્

તેઓએ દેવાસન પર બેઠેલા નિર્દોષ નારાયણને જોયા.

પ્રણમ્ય દેવમીશાનં પૃષ્ટવત્યો વરાઙ્ગનાઃ

ઈશાન ભગવાનને નમન કરીને, શ્રેષ્ઠાંગનાએ તેમને પ્રશ્ન કર્યા.

કો ઽન્વયં ભ્તિ વપુષા પઙ્કજાયતલોચનઃ

આ કો છે, જેનું રૂપ તેજસ્વી છે અને જેના નેત્ર કમળની પાંખડી જેવા છે?

વ્યાજહાર મહાયોગી ભૂતાધિપતિરવ્યયઃ

મહાન યોગી, સર્વ જીવનો અવિનાશી સ્વામી બોલ્યા.

વિભજ્ય સંસ્થિતો દેવઃ સ્વાત્માનં બહુધેશ્વરઃ

એ ભગવાને પોતાને અનેક રીતે વિભાજિત કરીને સ્થિર થયા.

એકો ઽયં વેદ વિશ્વાત્મા ભવાની વિષ્ણુરેવ ચ

આ એકજ સર્વવિશ્વનો આત્મા છે, ભવાની છે અને એ જ વિષ્ણુ છે.

મામેવ કેશવં દેવમાહુર્દેવીમથામ્બિકામ્

મને કેશવ દેવ કહે છે અને દેવીને અંબિકા કહે છે.

કર્તા કારયિતા વિષ્ણુર્ભુક્તિમુક્તિફલપ્રદઃ

વિષ્ણુ સર્જનહાર અને કરાવનાર છે, ભોગ અને મુક્તિના ફળ આપનાર છે.