કૂર્મપુરાણમ્

શિષ્યાનધ્યાપયામાસુર્દર્શયિત્વા ફલાનિ તુ

ફળો બતાવીને, તેમણે પોતાના શિષ્યોને શિક્ષણ આપવાનું શરૂ કર્યું.

ચકાર શઙ્કરો ભિક્ષાં હિતાયૈષાં દ્વિજૈઃ સહ

શંકરે તેમના કલ્યાણ માટે દ્વિજો સાથે ભિક્ષા માટે નીકળ્યા.

વિમોહયંલ્લોકમિમં જટામણ્ડલમણ્ડિતઃ

જટાઓથી શોભિત થઈ, તેમણે આ જગતને મોહિત કરી દીધું.

નિયોજ્યાઙ્ગભવં રુદ્રં ભૈરવં દુષ્ટનિગ્રહે

દુષ્ટોને દમન કરવા માટે, પોતાના અંગમાંથી જન્મેલા ભૈરવ રૂપે રુદ્રને નિયુક્ત કર્યો.

સંસ્થાપ્ય તત્ર ગણપાન્ દેવાનિન્દ્રપુરોગમાન્

ત્યાં તેમણે ઇન્દ્ર સહિત દેવતાઓ અને ગણોને સ્થાપ્યા.

સ્ત્રીરૂપધારી નિયતં સેવતે સ્મ મહેશ્વરીમ્

સ્ત્રી સ્વરૂપ ધારણ કરીને, તેઓ સતત મહેશ્વરીની સેવા કરતા.

સિષેવિરે મહાદેવીં સ્ત્રીવેશં શોભનં ગતાઃ

સુંદર સ્ત્રી વેશ ધારણ કરીને, તેમણે મહાદેવીની સેવા કરી.

દ્વારદેશે ગણાધ્યક્ષો યથાપૂર્વમતિષ્ઠત

દ્વાર પર, ગણાધ્યક્ષ પહેલાં જેવાં ઊભા રહ્યા.

આહર્તુકામો ગિરિજામાજગામાથ મન્દરમ્

પાર્વતીને લાવવાની ઈચ્છા રાખી, પછી તેઓ મન્દર પર આવ્યા.

ન્યષેધયદમેયાત્મા કાલરૂપધરો હરઃ

અજેય સ્વરૂપ ધારણ કરનાર હરએ, કાળરૂપે તેને રોકી દીધો.

શૂલેનોરસિ તં દૈત્યમાજઘાન વૃષધ્વજઃ

વૃષધ્વજએ પોતાના ત્રિશૂલથી એ દૈત્યને છાતીમાં ઘા કર્યો.

નન્દિષેણાદયો દૈત્યૈરન્ધકૈરભિનિર્જિતાઃ

નંદિ અને તેની સેના, અંધક નામના દૈત્યો દ્વારા પરાજિત થઈ.

વિનાયકો મેઘવાહઃ સોમનન્દી ચ વૈદ્યુતઃ

વિનાયક, મેઘવાહ અને વીજથી જન્મેલા સોમનંદી પણ,

યુયુધુઃ શૂલશક્ત્યૃષ્ટિગિરિકૂટપરશ્વધૈઃ

ત્રિશૂલ, શક્તિ, ભાલા, પર્વતના શિખરો અને કુહાડા વડે યુદ્ધ કર્યું.

દૈત્યેન્દ્રેણાતિબલિના ક્ષિપ્તાસ્તે શતયોજનમ્

અતિ બળવાન દૈત્યરાજ દ્વારા, તેઓ સો યોજન દૂર ફેંકાઈ ગયા.

કાલસૂર્યપ્રતીકાશા ભૈરવં ત્વભિદુદ્રુવુઃ

કાળસૂર્ય જેવી તેજસ્વી, તેઓ ભૈરવ તરફ દોડી ગયા.

યુયોધ ભૈરવો રુદ્રઃ શૂલમાદાય ભીષણમ્

ભૈરવ રૂપે રુદ્રે ભયાનક ત્રિશૂલ લઈને યુદ્ધ કર્યું.

જગામ શરણં દેવં વાસુદેવમજં વિભુમ્

એ દેવ વાસુદેવ, જે અજ અને સર્વવ્યાપક છે, તેની શરણે ગયો.

દેવીપાર્શ્વસ્થિતો દેવો વિનાશાયામરદ્વિષામ્

દેવીએ બાજુએ ઉભેલા દેવ એ અમરદ્વિષોનો વિનાશ કરવા ઊભા રહ્યા.

નીતં કેશવમાહાત્મ્યાલ્લીલયૈવ રણાજિરે

કેશવના મહિમા અને તેની લીલાથી જ યુદ્ધનું અંત આવી ગયું.

પરાઙ્મુખોરણાત્ તસ્માત્ પલાયત મહાજવઃ

તે યુદ્ધમાંથી ઝડપથી પીઠ ફેરવીને ભાગી ગયો.

હિતાય લોકે ભક્તાનામાજગામાથ મન્દરમ્

પછી, જગત અને ભક્તોના હિત માટે, તે મંદર પર આવ્યો.

સમાગમ્યોપતસ્થુસ્તં ભાનુમન્તમિવ દ્વિજાઃ

દ્વિજોએ એકઠા થઈને, તેજસ્વી સૂર્ય જેવો લાગતો હતો એમ, તેની પાસે ગયા.

દદર્શ નન્દિનં દેવં ભૈરવં કેશવં શિવઃ

શિવે નંદી, ભૈરવ અને કેશવ દેવને જોયા.

આઘ્રાય મૂર્ધનીશાનઃ કેશવં પરિષસ્વજે

ઈશાન ભગવાને કેશવના મસ્તકની સુગંધ લઈને તેને વળગી લીધા.

નનામ શિરસા તસ્ય પાદયોરીશ્વરસ્ય સા

તે દેવીએ ઈશ્વરના પગે માથું નમાવ્યું.

ભૈરવો વિષ્ણુમાહાત્મ્યં પ્રણતઃ પાર્શ્વગો ઽવદત્

ભૈરવે, બાજુએ ઊભા રહી, નમન કરીને વિષ્ણુના મહિમાની વાત કરી.

સમાસ્તે ભગવાનીશો દેવ્યા સહ વરાસને

ભગવાન ઈશો દેવીએ સાથે ઉત્તમ આસન પર બેઠા.

આજગ્મુર્મન્દરં દ્રુષ્ટં દેવદેવં ત્રિલોચનમ્

તેઓ મંદર પર આવ્યા અને દેવોના દેવ, ત્રિનેત્રધારીને જોયા.