કૂર્મપુરાણમ્

કિમેતેષાં ભવેત્ કાર્યં પ્રાહ પુણ્યૈષિણામિતિ

'આ લોકો માટે શું કરવું?' એમ પુણ્ય ઇચ્છનારાઓને પૂછ્યું.

ગોપતિં પ્રાહ વિપ્રેન્દ્રાનાલોક્ય પ્રણતાન્ હરિઃ

શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો વંદન કરી રહ્યા હતા, ત્યારે હરિએ ગોપાલને કહ્યું.

સંગચ્છતે મહાદેવ ધર્મો વેદાદ્ વિનિર્બભૌ

'મહાદેવ, ધર્મ તો વેદમાંથી જન્મેલો છે અને સહમત છે.'

અસ્માભિઃ સર્વ એવેમે ગન્તારો નરકાનપિ

'આ બધા આપણા સાથે નર્કમાં પણ જશે.'

વિમોહનાય શાસ્ત્રાણિ કરિષ્યામો વૃષધ્વજ

'વૃષભધારી, અમે મોહ માટે શાસ્ત્રો રચીશું.'

ચકાર મોહશાસ્ત્રાણિ કેશવો ઽપિ શિવેરિતઃ

શિવજીના આદેશે, કેશવે પણ મોહક શાસ્ત્રો બનાવ્યા.

પઞ્ચરાત્રં પાશુપતં તથાન્યાનિ સહસ્ત્રશઃ

પંચરાત્ર, પાશુપત અને એમ હજારોથી વધુ શાસ્ત્રો રચાયા.

પતન્તો નિરયે ઘોરે બહૂન્ કલ્પાન્ પુનઃ પુનઃ

ભયાનક નરકમાં, વારંવાર, અનેક યુગો સુધી પડી રહ્યા.

વર્તધ્વં મત્પ્રસાદેન નાન્યથા નિષ્કૃતિર્હિ વઃ

મારી કૃપાથી આગળ વધો; કેમ કે તમારો બીજો કોઈ ઉદ્ધાર નથી.

આદેશં પ્રત્યપદ્યન્ત શિરસાસુરવિદ્વિષોઃ

અસુરોના શત્રુના આદેશને તેઓ માથું ઝુકાવી સ્વીકારી લીધો.

શિષ્યાનધ્યાપયામાસુર્દર્શયિત્વા ફલાનિ તુ

ફળો બતાવીને, તેમણે પોતાના શિષ્યોને શિક્ષણ આપવાનું શરૂ કર્યું.

ચકાર શઙ્કરો ભિક્ષાં હિતાયૈષાં દ્વિજૈઃ સહ

શંકરે તેમના કલ્યાણ માટે દ્વિજો સાથે ભિક્ષા માટે નીકળ્યા.

વિમોહયંલ્લોકમિમં જટામણ્ડલમણ્ડિતઃ

જટાઓથી શોભિત થઈ, તેમણે આ જગતને મોહિત કરી દીધું.

નિયોજ્યાઙ્ગભવં રુદ્રં ભૈરવં દુષ્ટનિગ્રહે

દુષ્ટોને દમન કરવા માટે, પોતાના અંગમાંથી જન્મેલા ભૈરવ રૂપે રુદ્રને નિયુક્ત કર્યો.

સંસ્થાપ્ય તત્ર ગણપાન્ દેવાનિન્દ્રપુરોગમાન્

ત્યાં તેમણે ઇન્દ્ર સહિત દેવતાઓ અને ગણોને સ્થાપ્યા.

સ્ત્રીરૂપધારી નિયતં સેવતે સ્મ મહેશ્વરીમ્

સ્ત્રી સ્વરૂપ ધારણ કરીને, તેઓ સતત મહેશ્વરીની સેવા કરતા.

સિષેવિરે મહાદેવીં સ્ત્રીવેશં શોભનં ગતાઃ

સુંદર સ્ત્રી વેશ ધારણ કરીને, તેમણે મહાદેવીની સેવા કરી.

દ્વારદેશે ગણાધ્યક્ષો યથાપૂર્વમતિષ્ઠત

દ્વાર પર, ગણાધ્યક્ષ પહેલાં જેવાં ઊભા રહ્યા.

આહર્તુકામો ગિરિજામાજગામાથ મન્દરમ્

પાર્વતીને લાવવાની ઈચ્છા રાખી, પછી તેઓ મન્દર પર આવ્યા.

ન્યષેધયદમેયાત્મા કાલરૂપધરો હરઃ

અજેય સ્વરૂપ ધારણ કરનાર હરએ, કાળરૂપે તેને રોકી દીધો.

શૂલેનોરસિ તં દૈત્યમાજઘાન વૃષધ્વજઃ

વૃષધ્વજએ પોતાના ત્રિશૂલથી એ દૈત્યને છાતીમાં ઘા કર્યો.

નન્દિષેણાદયો દૈત્યૈરન્ધકૈરભિનિર્જિતાઃ

નંદિ અને તેની સેના, અંધક નામના દૈત્યો દ્વારા પરાજિત થઈ.

વિનાયકો મેઘવાહઃ સોમનન્દી ચ વૈદ્યુતઃ

વિનાયક, મેઘવાહ અને વીજથી જન્મેલા સોમનંદી પણ,

યુયુધુઃ શૂલશક્ત્યૃષ્ટિગિરિકૂટપરશ્વધૈઃ

ત્રિશૂલ, શક્તિ, ભાલા, પર્વતના શિખરો અને કુહાડા વડે યુદ્ધ કર્યું.

દૈત્યેન્દ્રેણાતિબલિના ક્ષિપ્તાસ્તે શતયોજનમ્

અતિ બળવાન દૈત્યરાજ દ્વારા, તેઓ સો યોજન દૂર ફેંકાઈ ગયા.

કાલસૂર્યપ્રતીકાશા ભૈરવં ત્વભિદુદ્રુવુઃ

કાળસૂર્ય જેવી તેજસ્વી, તેઓ ભૈરવ તરફ દોડી ગયા.

યુયોધ ભૈરવો રુદ્રઃ શૂલમાદાય ભીષણમ્

ભૈરવ રૂપે રુદ્રે ભયાનક ત્રિશૂલ લઈને યુદ્ધ કર્યું.

જગામ શરણં દેવં વાસુદેવમજં વિભુમ્

એ દેવ વાસુદેવ, જે અજ અને સર્વવ્યાપક છે, તેની શરણે ગયો.

દેવીપાર્શ્વસ્થિતો દેવો વિનાશાયામરદ્વિષામ્

દેવીએ બાજુએ ઉભેલા દેવ એ અમરદ્વિષોનો વિનાશ કરવા ઊભા રહ્યા.