કૂર્મપુરાણમ્

સંજાતં તસ્ય વિજ્ઞાનં શરણ્યં શરણં યયૌ

તેણે જ્ઞાન પ્રાપ્ત કર્યું અને આશ્રયદાતા પાસે આશ્રય લીધો.

નારાયણે મહાયોગમવાપ પુરુષોત્તમે

તેને પુરુષોત્તમ, મહાન યોગી નારાયણમાં મહાયોગ પ્રાપ્ત થયો.

અવાપ તન્મહદ્ રાજ્યમન્ધકો ઽસુરપુઙ્ગવઃ

અંધક અસુરોમાં શ્રેષ્ઠ, એ મહાન રાજ્યનો અધિકારી બન્યો.

મન્દરસ્થામુમાં દેવીં ચકમે પર્વતાત્મજામ્

મંદર પર રહેતી, પર્વતપુત્રી દેવી ઉમાને તેણે ઇચ્છી.

ઈશ્વરારાધનાર્થાય તપશ્ચેરુઃ સહસ્ત્રશઃ

ઈશ્વરની આરાધના માટે હજારો લોકોએ તપ કર્યું.

અનાવૃષ્ટિરતીવોગ્રા હ્યાસીદ્ ભૂતવિનાશિની

અતિ ભયાનક દુષ્કાળ આવ્યો, જે જીવજંતુઓનો નાશ કરતો હતો.

અયાચન્ત ક્ષુધાવિષ્ટા આહારં પ્રાણધારણમ્

ભુખ્યા થઈ તેઓએ જીવતા રહેવા માટે ખોરાક માગ્યો.

સર્વે બુબુજિરે વિપ્રા નિર્વિશઙ્કેન ચેતસા

બધા વિદ્વાનો નિર્ભય મનથી ભોજન લીધું.

બભૂવ વૃષ્ટિર્મહતી યથાપૂર્વમભૂજ્જગત્

મહાન વરસાદ થયો અને જગત ફરી પહેલા જેવું થઈ ગયું.

મહર્ષિ ગૌતમં પ્રોચુર્ગચ્છામ ઇતિ વેગતઃ

તેઓએ કહ્યું: 'ચાલો, આપણે મહાન ઋષિ ગૌતમજી પાસે ઝડપથી જઈએ.'

ઉષિત્વા મદ્ગૃહે ઽવશ્યં ગચ્છધ્વમિતિ પણ્ડિતાઃ

પંડિતોએ જવાબ આપ્યો: 'મારા ઘરે રહીને પછી તમે જરૂર જશો.'

સમીપં પ્રાપયામાસુગૌતમસ્ય મહાત્મનઃ

તેઓએ તેમને મહાત્મા ગૌતમજીના નજીક લઈ ગયા.

ગોષ્ઠે તાં બન્ધયામાસ સ્પૃષ્ટમાત્રા મમાર સા

ગૌશાળામાં તેને બાંધવામાં આવી, પણ સ્પર્શ થતાં જ તે મરી ગઈ.

ન પશ્યતિ સ્મ સહસા તાદૃશં મુનયો ઽબ્રુવન્

અચાનક ઋષિઓએ આવું કશું જોઈ શક્યા નહીં અને તેઓ બોલ્યા.

તાવત્ તે ઽન્નં ન ભોક્તવ્યં ગચ્છામો વયમેવ હિ

'એટલાં સુધી તમે ભોજન ન કરો; અમે પોતે જઈશું.'

જગ્મુઃ પાપવશં નીતાસ્તપશ્ચર્તું યથા પુરા

પાપના પ્રભાવે, તેઓ ફરીથી પૂર્વની જેમ તપ કરવા ગયા.

કેનાપિ હેતુના જ્ઞાત્વા શશાપાતીવકોપનઃ

કારણ જાણી, કોઈક ખૂબ ગુસ્સે થઈને તેમને શાપ આપ્યો.

બભૂવુસ્તે તથા શાપાજ્જાયમાનાઃ પુનઃ પુનઃ

એ શાપના કારણે, તેઓ વારંવાર એ જ રીતે જન્મતા રહ્યા.

અસ્તુવન્ લૌકિકૈઃ સ્તોત્રૈરુચ્છિષ્ટા ઇવ સર્વગૌ

તેઓ લોકિક સ્તોત્રોથી સ્તુતિ કરતા, જેમ બધી ગાય ઓછું ખાધા પછી રહે છે તેમ.

કામવૃત્ત્યા મહાયોગૌ પાપાન્નસ્ત્રાતુમર્હથઃ

ઇચ્છાથી, મહાન યોગી બંનેને પાપી ભોજનથી બચાવવું જોઈએ.

કિમેતેષાં ભવેત્ કાર્યં પ્રાહ પુણ્યૈષિણામિતિ

'આ લોકો માટે શું કરવું?' એમ પુણ્ય ઇચ્છનારાઓને પૂછ્યું.

ગોપતિં પ્રાહ વિપ્રેન્દ્રાનાલોક્ય પ્રણતાન્ હરિઃ

શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો વંદન કરી રહ્યા હતા, ત્યારે હરિએ ગોપાલને કહ્યું.

સંગચ્છતે મહાદેવ ધર્મો વેદાદ્ વિનિર્બભૌ

'મહાદેવ, ધર્મ તો વેદમાંથી જન્મેલો છે અને સહમત છે.'

અસ્માભિઃ સર્વ એવેમે ગન્તારો નરકાનપિ

'આ બધા આપણા સાથે નર્કમાં પણ જશે.'

વિમોહનાય શાસ્ત્રાણિ કરિષ્યામો વૃષધ્વજ

'વૃષભધારી, અમે મોહ માટે શાસ્ત્રો રચીશું.'

ચકાર મોહશાસ્ત્રાણિ કેશવો ઽપિ શિવેરિતઃ

શિવજીના આદેશે, કેશવે પણ મોહક શાસ્ત્રો બનાવ્યા.

પઞ્ચરાત્રં પાશુપતં તથાન્યાનિ સહસ્ત્રશઃ

પંચરાત્ર, પાશુપત અને એમ હજારોથી વધુ શાસ્ત્રો રચાયા.

પતન્તો નિરયે ઘોરે બહૂન્ કલ્પાન્ પુનઃ પુનઃ

ભયાનક નરકમાં, વારંવાર, અનેક યુગો સુધી પડી રહ્યા.

વર્તધ્વં મત્પ્રસાદેન નાન્યથા નિષ્કૃતિર્હિ વઃ

મારી કૃપાથી આગળ વધો; કેમ કે તમારો બીજો કોઈ ઉદ્ધાર નથી.