કૂર્મપુરાણમ્

દંષ્ટ્રયોદ્ધારયામાસ કલ્પાદૌ ધરણીમિમામ્

કల్పના આરંભે, તેણે પોતાના દાંતથી આ ધરતીને ઉપાડી લીધી.

સ્વામેવ પ્રકૃતિં દિવ્યાં યયૌ વિષ્ણુઃ પરં પદમ્

વિષ્ણુએ પોતાની દિવ્ય સ્વભાવમાં પ્રવેશ કર્યો અને પરમ સ્થાન પ્રાપ્ત કર્યું.

અપાલયત્ સ્વકંરાજ્યં ભાવં ત્યક્ત્વા તદાઽસુરમ્

તેણે અસુર સ્વભાવ છોડી પોતાનું રાજ્ય સંભાળ્યું.

નિઃ સપત્નં તદા રાજ્યં તસ્યાસીદ્ વિષ્ણુવૈભવાત્

વિષ્ણુની મહિમાથી તેનું રાજ્ય દુશ્મનો વિના થઈ ગયું.

તાપસં નાર્ચયામાસ દેવાનાં ચૈવ માયયા

તેણે મોહિત થઈ સાધુને પણ અને દેવતાઓને પણ પૂજ્યા નહીં.

શશાપાસુરરાજાનં ક્રોધસંરક્તલોચનઃ

ક્રોધથી લાલ આંખો કરીને તેણે અસુર રાજાને શાપ આપ્યો.

સા ભક્તિર્વૈષ્ણવી દિવ્યા વિનાશં તે ગમિષ્યતિ

એ દિવ્ય વૈષ્ણવ ભક્તિ તારો વિનાશ લાવશે.

મુમોહ રાજ્યસંસક્તઃ સો ઽપિ શાપબલાત્ તતઃ

શાપના પ્રભાવથી રાજ્યમાં આસક્ત રહી તે મોહિત થઈ ગયો.

પિતુર્વધમનુસ્મૃત્ય ક્રોધં ચક્રે હરિં પ્રતિ

પિતાનું હત્યા યાદ કરીને તેણે હરિ પર ક્રોધ કર્યો.

નારાયણસ્ય દેવસ્ય પ્રહ્રાદસ્યામરદ્વિષઃ

નારાયણ દેવ અને અમરદ્વેષી પ્રહલાદની વાત છે.

સંજાતં તસ્ય વિજ્ઞાનં શરણ્યં શરણં યયૌ

તેણે જ્ઞાન પ્રાપ્ત કર્યું અને આશ્રયદાતા પાસે આશ્રય લીધો.

નારાયણે મહાયોગમવાપ પુરુષોત્તમે

તેને પુરુષોત્તમ, મહાન યોગી નારાયણમાં મહાયોગ પ્રાપ્ત થયો.

અવાપ તન્મહદ્ રાજ્યમન્ધકો ઽસુરપુઙ્ગવઃ

અંધક અસુરોમાં શ્રેષ્ઠ, એ મહાન રાજ્યનો અધિકારી બન્યો.

મન્દરસ્થામુમાં દેવીં ચકમે પર્વતાત્મજામ્

મંદર પર રહેતી, પર્વતપુત્રી દેવી ઉમાને તેણે ઇચ્છી.

ઈશ્વરારાધનાર્થાય તપશ્ચેરુઃ સહસ્ત્રશઃ

ઈશ્વરની આરાધના માટે હજારો લોકોએ તપ કર્યું.

અનાવૃષ્ટિરતીવોગ્રા હ્યાસીદ્ ભૂતવિનાશિની

અતિ ભયાનક દુષ્કાળ આવ્યો, જે જીવજંતુઓનો નાશ કરતો હતો.

અયાચન્ત ક્ષુધાવિષ્ટા આહારં પ્રાણધારણમ્

ભુખ્યા થઈ તેઓએ જીવતા રહેવા માટે ખોરાક માગ્યો.

સર્વે બુબુજિરે વિપ્રા નિર્વિશઙ્કેન ચેતસા

બધા વિદ્વાનો નિર્ભય મનથી ભોજન લીધું.

બભૂવ વૃષ્ટિર્મહતી યથાપૂર્વમભૂજ્જગત્

મહાન વરસાદ થયો અને જગત ફરી પહેલા જેવું થઈ ગયું.

મહર્ષિ ગૌતમં પ્રોચુર્ગચ્છામ ઇતિ વેગતઃ

તેઓએ કહ્યું: 'ચાલો, આપણે મહાન ઋષિ ગૌતમજી પાસે ઝડપથી જઈએ.'

ઉષિત્વા મદ્ગૃહે ઽવશ્યં ગચ્છધ્વમિતિ પણ્ડિતાઃ

પંડિતોએ જવાબ આપ્યો: 'મારા ઘરે રહીને પછી તમે જરૂર જશો.'

સમીપં પ્રાપયામાસુગૌતમસ્ય મહાત્મનઃ

તેઓએ તેમને મહાત્મા ગૌતમજીના નજીક લઈ ગયા.

ગોષ્ઠે તાં બન્ધયામાસ સ્પૃષ્ટમાત્રા મમાર સા

ગૌશાળામાં તેને બાંધવામાં આવી, પણ સ્પર્શ થતાં જ તે મરી ગઈ.

ન પશ્યતિ સ્મ સહસા તાદૃશં મુનયો ઽબ્રુવન્

અચાનક ઋષિઓએ આવું કશું જોઈ શક્યા નહીં અને તેઓ બોલ્યા.

તાવત્ તે ઽન્નં ન ભોક્તવ્યં ગચ્છામો વયમેવ હિ

'એટલાં સુધી તમે ભોજન ન કરો; અમે પોતે જઈશું.'

જગ્મુઃ પાપવશં નીતાસ્તપશ્ચર્તું યથા પુરા

પાપના પ્રભાવે, તેઓ ફરીથી પૂર્વની જેમ તપ કરવા ગયા.

કેનાપિ હેતુના જ્ઞાત્વા શશાપાતીવકોપનઃ

કારણ જાણી, કોઈક ખૂબ ગુસ્સે થઈને તેમને શાપ આપ્યો.

બભૂવુસ્તે તથા શાપાજ્જાયમાનાઃ પુનઃ પુનઃ

એ શાપના કારણે, તેઓ વારંવાર એ જ રીતે જન્મતા રહ્યા.

અસ્તુવન્ લૌકિકૈઃ સ્તોત્રૈરુચ્છિષ્ટા ઇવ સર્વગૌ

તેઓ લોકિક સ્તોત્રોથી સ્તુતિ કરતા, જેમ બધી ગાય ઓછું ખાધા પછી રહે છે તેમ.