કૂર્મપુરાણમ્

મેને સર્વાત્મકં દેવં વાસુદેવં સનાતનમ્

એણે વાસુદેવ, શાશ્વત ભગવાનને સર્વના આત્મા તરીકે માન્યા.

નનામ શિરસા દેવં યોગિનાં હૃદયેશયમ્

એણે યોગીઓના હૃદયમાં વસતા ભગવાનને માથું ઝૂકાવ્યું.

નિવાર્ય પિતરં ભ્રાતૃન્ હિરણ્યાક્ષં તદાબ્રવીત્

પિતા અને ભાઈઓને અટકાવીને એ પછી હિરણ્યાક્ષને કહ્યું.

પુરાણપુરુષો દેવો મહાયોગી જગન્મયઃ

પ્રાચીન પુરુષ, દેવો, મહાન યોગી અને સમગ્ર જગતનો સ્વરૂપ એ છે.

પ્રધાનપુરુષસ્તત્ત્વં મૂલપ્રકૃતિરવ્યયઃ

પ્રધાન પુરુષ, મૂળ પ્રકૃતિ અને અવિનાશી તત્વ એ જ છે.

ગચ્છધ્વમેનં શરણં વિષ્ણુમવ્યક્તમવ્યયમ્

તમે એ અદૃશ્ય અને અવિનાશી વિષ્ણુને આશરો લો.

પ્રોવાચ પુત્રમત્યર્થં મોહિતો વિષ્ણુમાયયા

વિષ્ણુની માયાથી મોહિત થઈ, તેણે પોતાના પુત્રને ખૂબ જ ભાવુકતાથી આ રીતે કહ્યું.

સમાગતો ઽસ્મદ્ભવનમિદાનીં કાલચોદિતઃ

સમયના પ્રેરણે હવે એ આપણા ઘરમાં આવી પહોંચ્યો છે.

મા નિન્દસ્વૈનમીશાનં ભૂતાનામેકમવ્યયમ્

તમે આ એકમાત્ર અને અવિનાશી ભૂતોનાં ઈશ્વરની નિંદા ન કરો.

કાલેન હન્યતે વિષ્ણુઃ કાલાત્મા કાલરૂપધૃક્

વિષ્ણુ, જે સમય સ્વરૂપ છે અને સમયના રૂપે પ્રગટ થાય છે, એ પણ સમયથી વિનાશ પામે છે.

નિવારિતો ઽપિ પુત્રેણ યુયોધ હરિમવ્યયમ્

પુત્રે રોક્યો હોવા છતાં, તેણે અવિનાશી હરિ સાથે યુદ્ધ કર્યું.

નખૈર્વિદારયામાસ પ્રહ્રાદસ્યૈવ પશ્યતઃ

પ્રહલાદની આંખો સામે, તેને નખોથી ફાડી નાખવામાં આવ્યો.

વિસૃજ્ય પુત્રં પ્રહ્રાદં દુદ્રુવે ભયવિહ્વલઃ

પુત્ર પ્રહલાદને છોડી, એ ભયથી વ્યાકુળ થઈ ભાગી ગયો.

નૃસિંહદેહસંભૂતૈઃ સિંહૈર્નોતા યમાલયમ્

નરસિંહના શરીરમાંથી ઉત્પન્ન થયેલા સિંહોએ પકડી લીધો, તેથી એ યમલોક સુધી પહોંચી શક્યો નહીં.

સ્વમેવ પરમં રૂપં યયૌ નારાયણાહ્વયમ્

પછી એ પોતાના પરમ રૂપમાં, જેને નારાયણ કહે છે, પ્રગટ થયો.

અભિષેકેણ યુક્તેન હિરણ્યાક્ષમયોજયત્

અભિષેક વિધિથી તેણે હિરણ્યાક્ષને રાજ્ય પર બેસાડ્યો.

લબ્ધ્વાન્ધકં મહાપુત્રં તપસારાધ્ય શઙ્કરમ્

તપ દ્વારા શંકરજીની આરાધના કરીને, તેને અંધક નામનો મહાન પુત્ર પ્રાપ્ત થયો.

નીત્વા રસાતલં ચક્રે વન્દીમિન્દીવરપ્રભામ્

એને રસાતળમાં લઈ ગયો અને તેને કમળ જેવો તેજસ્વી ગાયક બનાવી દીધો.

ગત્વા વિજ્ઞાપયામાસુર્વિષ્ણવે હરિમન્દિરમ્

તેઓ વિષ્ણુના મંદિરે જઈ, પોતાની વિનંતી રજૂ કરવા ગયા.

સર્વેદેવમયં શુભ્રં વારાહં વપુરાદધે

તેણે સર્વ દેવોથી બનેલું, શુદ્ધ અને વરાહનું રૂપ ધારણ કર્યું.

દંષ્ટ્રયોદ્ધારયામાસ કલ્પાદૌ ધરણીમિમામ્

કల్పના આરંભે, તેણે પોતાના દાંતથી આ ધરતીને ઉપાડી લીધી.

સ્વામેવ પ્રકૃતિં દિવ્યાં યયૌ વિષ્ણુઃ પરં પદમ્

વિષ્ણુએ પોતાની દિવ્ય સ્વભાવમાં પ્રવેશ કર્યો અને પરમ સ્થાન પ્રાપ્ત કર્યું.

અપાલયત્ સ્વકંરાજ્યં ભાવં ત્યક્ત્વા તદાઽસુરમ્

તેણે અસુર સ્વભાવ છોડી પોતાનું રાજ્ય સંભાળ્યું.

નિઃ સપત્નં તદા રાજ્યં તસ્યાસીદ્ વિષ્ણુવૈભવાત્

વિષ્ણુની મહિમાથી તેનું રાજ્ય દુશ્મનો વિના થઈ ગયું.

તાપસં નાર્ચયામાસ દેવાનાં ચૈવ માયયા

તેણે મોહિત થઈ સાધુને પણ અને દેવતાઓને પણ પૂજ્યા નહીં.

શશાપાસુરરાજાનં ક્રોધસંરક્તલોચનઃ

ક્રોધથી લાલ આંખો કરીને તેણે અસુર રાજાને શાપ આપ્યો.

સા ભક્તિર્વૈષ્ણવી દિવ્યા વિનાશં તે ગમિષ્યતિ

એ દિવ્ય વૈષ્ણવ ભક્તિ તારો વિનાશ લાવશે.

મુમોહ રાજ્યસંસક્તઃ સો ઽપિ શાપબલાત્ તતઃ

શાપના પ્રભાવથી રાજ્યમાં આસક્ત રહી તે મોહિત થઈ ગયો.

પિતુર્વધમનુસ્મૃત્ય ક્રોધં ચક્રે હરિં પ્રતિ

પિતાનું હત્યા યાદ કરીને તેણે હરિ પર ક્રોધ કર્યો.