કૂર્મપુરાણમ્

રસાતલગતો દેવો નારદાદ્યૈર્મહર્ષિભિઃ

દેવ, નારદ વગેરે મહર્ષિઓ સાથે, રસાતળમાં ગયા હતા—

સન્નિધૌ દેવરાજસ્ય તદ્ વક્ષ્યે ભવતામહમ્

દેવરાજની હાજરીમાં, હું એ વાત તમને કહેશ.

પુરાણશ્રવણં વિપ્રાઃ કથનં ચ વિશેષતઃ

હે વિદ્વાનો, પુરાણનું શ્રવણ અને ખાસ કરીને તેની વાર્તા કહેવી—

ઉપાખ્યાનમથૈકં વા બ્રહ્મલોકે મહીયતે

અથવા એક જ ઉપાખ્યાન પણ બ્રહ્મલોકમાં બહુ માન્ય છે.

ઉક્તં દેવાધિદેવેન શ્રદ્ધાતવ્યં દ્વિજાતિભિઃ

દેવાધિદેવ જે કહ્યા છે, તેને દ્વિજાતિઓએ શ્રદ્ધાપૂર્વક માનવું જોઈએ.

વક્ષ્યમાણં મયા સર્વમિન્દ્રદ્યુમ્નાય ભાષિતમ્

હું જે કહેવા જઈ રહ્યો છું, તે બધું મેં ઇન્દ્રદ્યુમ્નને કહ્યું હતું.

પુરાણં પુણ્યદં નૃણાં મોક્ષધર્માનુકીર્તનમ્

આ પુરાણ છે, જે મનુષ્યોને પુણ્ય આપે છે અને મુક્તિના ધર્મોનું વર્ણન કરે છે.

ઉપાસ્ય વિપુલાં નિદ્રાં ભોગિશય્યાં સમાશ્રિતઃ

પૂજા કર્યા પછી, હું ભોગીશય્યામાં ઊંઘવા ગયો.

તતો મે સહસોત્પન્નઃ પ્રસાદો મુનિપુઙ્ગવા

પછી, હે મહાન ઋષિ, મારા મનમાં અચાનક કૃપા પ્રગટ થઈ.

તદન્તરે ઽભવત્ ક્રોધઃ કસ્માચ્ચિત્ કારણાત્ તદા

એ સમયે, કોઈક કારણસર, મને ગુસ્સો પણ આવ્યો.

તેજસા સૂર્યસંકાશસ્ત્રૈલોક્યં સંહરન્નિવ

મારો તેજ એવો હતો કે જાણે સૂર્ય જેવો પ્રકાશ ફેલાવી, ત્રણેય લોકને સંકોચી લેતો હોય.

સુરૂપા સૌમ્યવદના મોહિની સર્વદેહિનામ્

સુંદર આકારવાળી, কোমળ ચહેરાવાળી, સર્વ જીવોને મોહિત કરનારી એક સ્ત્રી હતી.

દિવ્યકાન્તિસમાયુક્તા દિવ્યમાલ્યોપશોભિતા

તે દિવ્ય તેજથી યુક્ત અને સ્વર્ગીય હારોથી શોભિત હતી.

સ્વધામ્ના પૂરયન્તીદં મત્પાર્શ્વં સમુપાવિશત્

પોતાના પ્રકાશથી આખું સ્થાન ઉજળી, તે મારી બાજુએ આવીને બેઠી.

યેનેયં વિપુલા સૃષ્ટિર્વર્ધતે મમ માધવ

હે માધવ, જેના દ્વારા મારી આ વિશાળ સૃષ્ટિ વધે છે.

મોહયિત્વા મમાદેશાત્ સંસારે વિનિપાતય

મારા આદેશથી, બધાને મોહિત કરીને, તેમને સંસારના ચક્રમાં પાડી દે.

અક્રોધનાન્ સત્યપરાન્ દૂરતઃ પરિવર્જય

જે ગુસ્સા વિના છે અને સત્યમાં સ્થિર છે, તેમને દૂર રાખજે.

જાપિનસ્તાપસાન્ વિપ્રાન્ દૂરતઃ પરિવર્જય

જાપ કરનારા, તપસ્યા કરનારા અને બ્રાહ્મણોને પણ દૂર રાખજે.

મહાયજ્ઞપરાન્ વિપ્રાન્ દૂરતઃ પરિવર્જય

મહાયજ્ઞમાં તત્પર એવા બ્રાહ્મણોને પણ દૂર રાખજે.

સ્વાધ્યાયેનેજ્યયા દૂરાત્ તાન્ પ્રયત્નેન વર્જય

સ્વાધ્યાય અને યજ્ઞ દ્વારા, તેમને સાવચેતીપૂર્વક દૂર રાખજે.

પ્રાણાયામાદિષુ રતાન્ દૂરાત્ પરિહરામલાન્

પ્રાણાયામ અને આવા સાધનમાં રત એવા શુદ્ધ લોકોથી પણ દૂર રહે.

અથર્વશિરસો ઽધ્યેતૃન્ ધર્મજ્ઞાન્ પરિવર્જય

અથર્વશિરસનું પાઠ કરનારા અને ધર્મને જાણનારા લોકોને પણ દૂર રાખ.

ઈશ્વરારાધનરતાન્ મન્નિયોગાન્ન મોહય

જે ઈશ્વરની આરાધનામાં અને મારી સેવા માં લાગેલા છે, તેમને મોહિત ન કર.

યથાદેશં ચકારાસૌ તસ્માલ્લક્ષ્મીં સમર્ચયેત્

જેમ જણાવાયું હતું તેમ તેણે વિધિપૂર્વક પૂજા કરી; તેથી લક્ષ્મીજીની ભક્તિપૂર્વક આરાધના કરવી જોઈએ.

અર્ચિતા ભગવત્પત્ની તસ્માલ્લક્ષ્મીં સમર્ચયેત્

ભગવાનની પત્નીનું પૂજન થયું છે, તેથી લક્ષ્મીજીનું પણ માનપૂર્વક પૂજન કરવું જોઈએ.

ચરાચરાણિ ભૂતાનિ યથાપૂર્વં મમાજ્ઞયા

મારા આદેશથી બધાં જ ચલ અને અચલ જીવો પહેલાં જેમ હતા તેમ પ્રગટ થયા.

દક્ષમત્રિં વસિષ્ઠં ચ સો ઽસૃજદ્ યોગવિદ્યયા

યોગશક્તિના બળે તેણે દક્ષ, અત્રિ અને વશિષ્ઠને ઉત્પન્ન કર્યા.

બ્રહ્મવાદિન એવૈતે મરીચ્યાદ્યાસ્તુ સાધકાઃ

મરીચિ અને અન્ય બ્રહ્મનિષ્ઠ મહાત્માઓ સાચા સાધક છે.

વૈશ્યાનૂરુદ્વયાદ્ દેવઃ પાદાર્છૂદ્રાન્ પિતામહઃ

પ્રભુએ વૈશ્ય જાતિને બંને જાંઘમાંથી અને શૂદ્ર જાતિને પગમાંથી ઉત્પન્ન કર્યા, હે પિતામહ.