કૂર્મપુરાણમ્

સંકલ્પા ચ મુહૂર્તા ચ સાધ્યા વિશ્વા ચ ભામિની

સંકલ્પા અને મુહૂર્તા, તેમજ સાધ્યા અને વિશ્વા — હે તેજસ્વિની, એ એમની પુત્રીઓ છે.

વિશ્વાયા વિશ્વદેવાસ્તુ સાધ્યા સાધ્યાનજીજનત્

વિશ્વાથી વિશ્વદેવો જન્મ્યા અને સાધ્યાથી સાધ્યગણ પેદા થયા.

ભાનોસ્તુ ભાનવશ્ચૈવ મુહૂર્તા વૈ મુહૂર્તજાઃ

ભાનુમાંથી ભાનવગણ અને મુહૂર્તાથી મુહૂર્તજાઓ ઉત્પન્ન થયા.

સંકલ્પાયાસ્તુ સંકલ્પો ધર્મપુત્રા દશ સ્મૃતાઃ

સંકલ્પાથી સંકલ્પ જન્મ્યો; ધર્મના દસ પુત્રો એમ યાદ કરવામાં આવે છે.

પ્રત્યૂષશ્ચ પ્રભાસશ્ચ વસવો ઽષ્ટૌ પ્રકીર્તિતાઃ

પ્રત્યૂષ અને પ્રભાસ આઠ વસુઓમાં ગણાય છે.

ધ્રુવસ્ય પુત્રો ભગવાન્ કાલો લોકપ્રકાલનઃ

ધ્રુવનો પુત્ર ભગવાન કાળ છે, જે જગતને માપે છે.

પુરોજવો ઽનિલસ્ય સ્યાદવિજ્ઞાતગતિસ્તથા

અનિલનો પુત્ર પુરોજવ કહેવાય છે, જેના ગતિનો કોઈ જાણકાર નથી.

વિશ્વકર્મા પ્રભાસસ્ય શિલ્પકર્તા પ્રજાપતિઃ

વિશ્વકર્મા પ્રભાસનો પુત્ર છે; એ શિલ્પકલા જાણનારો પ્રજાપતિ છે.

કદ્રુર્મુનિશ્ચ ધર્મજ્ઞા તત્પુત્રાન્ વૈ નિબોધત

કદ્રૂ અને મુનિ — બંને ધર્મને જાણનારા — હવે તેમના પુત્રો સાંભળો.

વિવસ્વાન્ સવિતા પૂષા હ્યંશુમાન્ વિષ્ણુરેવ ચ

વિવસ્વાન, સવિતા, પૂષા, અંશુમાન અને વિષ્ણુ.

વૈવસ્વતે ઽન્તરે પ્રોક્તા આદિત્યાશ્ચાદિતેઃ સુતાઃ

વૈવસ્વત મન્વંતર દરમિયાન, આદિત્યગણ, જે આદિતિના પુત્રો છે, કહેવામાં આવ્યા છે.

હિરણ્યકશિપું જ્યેષ્ઠં હિરણ્યાક્ષં તથાપરમ્

હિરણ્યકશિપુ મોટો અને હિરણ્યાક્ષ બીજો.

દૃષ્ટ્વાલેભેવરાન્ દિવ્યાન્ સ્તુત્વાસૌ વિવિધૈઃ સ્તવૈ

દિવ્ય વરદાન જોઈને, તેણે વિવિધ સ્તોત્રોથી તેમની સ્તુતિ કરી.

બાધિતાસ્તાડિતા જગ્મુર્દેવદેવં પિતામહમ્

પીડાઈને અને માર ખાઈને, તેઓ દેવોના દેવ પિતામહ પાસે ગયા.

કૂટસ્થં જગતામેકં પુરાણં પુરુષોત્તમમ્

એ અચલ, સર્વજગતના એક, પ્રાચીન અને શ્રેષ્ઠ પુરુષ પાસે ગયા.

સર્વદેવહિતાર્થાય જગામ કમલાસનઃ

બધા દેવોના કલ્યાણ માટે કમલાસન ત્યાં ગયા.

ક્ષીરોદસ્યોત્તરં કૂલં યત્રાસ્તે હરિરીશ્વરઃ

ક્ષીરસાગરના ઉત્તર કાંઠે, જ્યાં હરિ ભગવાન નિવાસ કરે છે, ત્યાં ગયા.

વવન્દે ચરણૌ મૂર્ધ્ના કૃતાઞ્જલિરભાષત

તેણે માથું ઝુકાવીને પગે વંદન કર્યું, હાથ જોડીને બોલ્યો.

વ્યાપી સર્વામરવપુર્મહાયોગી સનાતનઃ

સર્વ દેવતાઓના સ્વરૂપ, સર્વત્ર વ્યાપક, સનાતન મહાયોગી છે.

વૈરાગ્યૈશ્વર્યનિરતો રાગાતીતો નિરઞ્જનઃ

જેનુ મન વૈરાગ્ય અને સામર્થ્યમાં તત્પર છે, જે રાગથી પર છે, નિર્દોષ છે.

ત્રાતુમર્હસ્યનન્તેશ ત્રાતા હિ પરમેશ્વરઃ

અનંત સ્વામી, તમે રક્ષણ આપવા યોગ્ય છો; કારણ કે પરમેશ્વર સાચો રક્ષક છે.

પ્રોવાચોન્નિદ્રપદ્માક્ષઃ પીતવાસાસુરદ્વિષઃ

પછી કમળ જેવી આંખો ધરાવનાર, પીળા વસ્ત્ર પહેરનાર અને અસુરોના શત્રુએ, ઊંઘમાંથી જાગીને કહ્યું.

ઇમં દેશમનુપ્રાપ્તાઃ કિં વા કાર્યં કરોમિ વઃ

હું અહીં આવ્યો છું, તો કહો, તમારા માટે શું કામ કરું?

બાધતે ભગવન્ દૈત્યો દેવાન્ સર્વાન્ સહર્ષિભિઃ

પ્રભુ, એક દૈત્ય દેવતાઓ અને ઋષિઓને બહુ દુઃખ આપી રહ્યો છે.

હન્તુમર્હસિ સર્વેષાં ત્વં ત્રાતાસિ જગન્મય

તમે તેને સંહારવો જોઈએ; કારણ કે જગતના સ્વરૂપ, તમે સર્વના રક્ષક છો.

વધાય દૈત્યમુખ્યસ્ય સો ઽસૃજત્ પુરુષં સ્વયમ્

એ મુખ્ય દૈત્યના વિનાશ માટે, તેણે પોતે એક પુરુષની રચના કરી.

શઙ્ખચક્રગદાપાણિં તં પ્રાહ ગરુડધ્વજઃ

શંખ, ચક્ર અને ગદા હાથમાં ધરનારને, ગરુડધ્વજવાળાએ કહ્યું.

ઇમં દેશં સમાગન્તું ક્ષિપ્રમર્હસિ પૌરુષાત્

તમારી શક્તિથી, તું ઝડપથી આ સ્થળે આવો.

મહાપુરુષમવ્યક્તં યયૌ દૈત્યમહાપુરમ્

એ મહાન, અવ્યક્ત પુરુષ દૈત્યના મહાન શહેરમાં ગયો.