કૂર્મપુરાણમ્

રોમજા ઇતિ વિખ્યાતાસ્તસ્ય સાહાય્યકારિણઃ

જે લોકોએ તેની મદદ કરી, તેઓ 'રોમજા' તરીકે પ્રસિદ્ધ થયા.

કાલાગ્નિરુદ્રસંકાશા નાદયન્તો દિશો દશ

કાળાગ્નિ-રુદ્ર જેવાં દેખાતા, તેઓએ દસ દિશાઓમાં ગર્જના કરી.

સમાવૃત્ય ગણશ્રેષ્ઠં યયુર્દક્ષમખં પ્રતિ

ગણોના મુખ્યને ઘેરીને, તેઓ દક્ષના યજ્ઞ તરફ ગયા.

દદૃશુર્યજ્ઞદેશં તં દક્ષસ્યામિતતેજસઃ

તેઓએ દક્ષના અપરિમિત તેજવાળા યજ્ઞસ્થળને જોયું.

વીણાવેણુનિનાદાઢ્યં વેદવાદાભિનાદિતમ્

વીણા અને વાંસળીના સ્વરો અને વેદના પાઠથી આખું યજ્ઞસ્થળ ગુંજી ઉઠ્યું હતું.

ઉવાચ ભદ્રયા રુદ્રૈર્વોરભદ્રઃ સ્મયન્નિવ

વીરભદ્રે હળવી સ્મિત સાથે, સૌમ્ય વાણીમાં રુદ્રને કહ્યું.

ભાગાભિલપ્સયા પ્રાપ્તા ભાગાન્ યચ્છધ્વમીપ્સિતાન્

તમે ભાગ મેળવવા આવ્યા છો, તો જે ભાગ તમારે ઇચ્છા હોય તે આપી દો.

તં બ્રૂતાજ્ઞાપયતિ યો વેત્સ્યામો હિ વયં તતઃ

તેને કહો કે જે આદેશ આપે તે આપો, કારણ કે અમે તેમ જ કરીશું.

દેવા ઊચુર્યજ્ઞભાગે ન ચ મન્ત્રા ઇતિ પ્રભુમ્

દેવતાઓએ કહ્યું: યજ્ઞમાં પ્રભુ માટે ભાગ નથી, અને કોઈ મંત્ર પણ નથી.

યે નાધ્વરસ્ય રાજાનં પૂજયધ્વં મહેશ્વરમ્

યજ્ઞના રાજા મહેશ્વરને સૌએ પૂજા કરો.

પૂજ્યતે સર્વયજ્ઞેષુ સર્વાભ્યુદસિદ્ધિદઃ

તે સર્વ યજ્ઞોમાં પૂજનીય છે અને સર્વ ઇચ્છિત ફળ આપનાર છે.

ન મેનિરે યયુર્મન્ત્રા દેવાન્ મુક્ત્વા સ્વમાલયમ્

તેમણે મહેશ્વરને માન આપ્યો નહીં; મંત્રો દેવતાઓને છોડી પોતપોતાના સ્થાન પર પાછા ગયા.

સ્પૃશન્ કરાભ્યાં બ્રહ્મર્ષિ દધીચં પ્રાહ દેવતાઃ

દેવતાઓએ પોતાના હાથથી બ્રહ્મર્ષિ દધીચીને સ્પર્શી અને તેને કહ્યું.

યસ્માત્ પ્રસહ્ય તસ્માદ્ વો નાશયામ્યદ્ય ગર્વિતમ્

તમે અહંકારથી વર્ત્યા છો, તેથી આજે હું તમારો ગર્વ તોડી નાખીશ.

ગણેશ્વરાશ્ચ સંક્રુદ્ધા યૂપાનુત્પાટ્ય ચિક્ષિપુઃ

ગુસ્સે થયેલા ગણપતિઓએ યજ્ઞના થાંભલાં ઉખાડી ફેંકી દીધા.

ગૃહીત્વા ભીષણાઃ સર્વે ગઙ્ગાસ્ત્રોતસિ ચિક્ષિપુઃ

બધા ભયાનક ગણોએ તે થાંભલાં પકડીને ગંગાના પ્રવાહમાં ફેંકી દીધા.

વ્યષ્ટમ્ભયદદીનાત્મા તથાન્યેષાં દિવૌકસામ્

મહાન બળવાને એ જ રીતે બીજા દેવતાઓને પણ અટકાવી દીધા.

નિહત્ય મુષ્ટિના દન્તાન્ પૂષ્ણશ્ચૈવમપાતયત્

તેણે મુઠ્ઠીથી પુષણના દાંત તોડી પાડી દીધા.

ધર્ષયામાસ બલવાન્ સ્મયમાનો ગણેશ્વરઃ

મજબૂત ગણપતિ સ્મિત સાથે તેમને સતાવા લાગ્યા.

જઘાન મૂર્ધ્નિ પાદેન મુનીનપિ મુનીશ્વરાઃ

મુનિશ્વરોએ પણ મુનિઓને પગથી માથા પર માર્યા.

વિવ્યાધ નિશેતૈર્બાણૈઃ સ્તમ્ભયિત્વા સુદર્શનમ્

તેણે પહેલા સુદર્શનને સ્થિર કરી તીક્ષ્ણ બાણોથી ઘાયલ કર્યો.

જઘાન પક્ષૈઃ સહસા નનાદામ્બુનિધિર્યથા

તેણે પાંખોથી અચાનક પ્રહાર કર્યો અને દરિયાની જેમ ગર્જના કરી.

વૈનતેયાદભ્યધિકાન્ ગરુડં તે પ્રદુદ્રુવુઃ

વૈનતેય કરતાં વધારે શક્તિશાળી જે હતા, તેઓ ગરુડને જોઈ ભાગી ગયા.

વિસૃજ્ય માધવં વેગાત્ તદદ્ભુતમિવાભવત્

માધવને જોરથી છોડતાં, એ દૃશ્ય અદ્ભુત લાગ્યું.

આગત્ય વારયામાસ વીરભદ્રં ચ કેશવમ્

પછી એ આવ્યા અને વીરભદ્ર તથા કેશવને રોક્યા.

સંસ્તૂય ભગવાનીશઃ સામ્બસ્તત્રાગમત્ સ્વયમ્

ભગવાન ઈશ તથા સાંબ, સ્તુતિ સાંભળી, પોતે ત્યાં આવ્યા.

તુષ્ટાવ ભગવાન્ બ્રહ્મા દક્ષઃ સર્વે દિવૌકસઃ

ભગવાન બ્રહ્મા, દક્ષ અને બધા દેવતાઓએ સ્તુતિ કરી.

સ્તોત્રૈર્નાનાવિધૈર્દક્ષઃ પ્રણમ્ય ચ કૃતાઞ્જલિઃ

દક્ષે હાથ જોડીને નમન કર્યું અને વિવિધ સ્તોત્રો દ્વારા સ્તુતિ કરી.

પ્રસન્નમાનસા રુદ્રં વચઃ પ્રાહ ઘૃણાનિધિઃ

કૃપાના સાગર, શાંત મનથી, રુદ્રને બોલ્યા.