કૂર્મપુરાણમ્

પતિં પશુપતિં દેવં જ્ઞાત્વૈતત્ પ્રાહ સર્વદૃક્

પ્રાણીઓના સ્વામી, પશુપતિ દેવને ઓળખીને, સર્વજ્ઞાએ એમ કહ્યું.

વિનિન્દ્ય ભવતો ભાવમાત્માનં ચાપિ શઙ્કર

હે શંકર, મેં તમારો સ્વભાવ અને પોતાનું પણ અપમાન કર્યું છે.

વિનાશયાશુ તં યજ્ઞં વરમેકં વૃણોમ્યહમ્

હું એક જ વર માંગું છું—એ યજ્ઞને તુરંત નાશ કરો.

સસર્જ સહસા રુદ્રં દક્ષયજ્ઞજિઘાંસયા

ત્યારે તેણે દક્ષના યજ્ઞને નાશ કરવા માટે અચાનક રુદ્રને ઉત્પન્ન કર્યો.

સહસ્ત્રપાણિં દુર્ધર્ષં યુગાન્તાનલસન્નિભમ્

એ રુદ્ર હજારો હાથવાળો, અપરાજિત અને યુગના અંતે લાગતા અગ્નિ જેવો હતો.

દણ્ડહસ્તં મહાનાદં શાર્ઙ્ગિણં ભૂતિભૂષણમ્

તેના હાથમાં દંડ હતો, ભયાનક ગર્જના કરતો, ધનુષ ધારણ કરેલો અને ભસ્મથી શોભતો હતો.

સ જાતમાત્રો દેવેશમુપતસ્થે કૃતાઞ્જલિઃ

જન્મતાની સાથે જ, તેણે દેવોના સ્વામી પાસે હાથ જોડીને વંદન કર્યું.

વિનિન્દ્ય માં સ યજતે ગઙ્ગાદ્વારે ગણેશ્વર

હે ગણેશ્વર, તેણે મને અપમાન આપીને ગંગાદ્વારે યજ્ઞ કર્યો છે.

વીરભદ્રેણ દક્ષસ્ય વિનાશમગમત્ ક્રતુઃ

વીરભદ્ર દ્વારા દક્ષનો યજ્ઞ નાશ પામ્યો.

તયા ચ સાર્ધં વૃષભં સમારુહ્ય યયૌ ગણઃ

તે સાથે, વાછ પર ચડીને, ગણો ત્યાંથી ચાલ્યા ગયા.

રોમજા ઇતિ વિખ્યાતાસ્તસ્ય સાહાય્યકારિણઃ

જે લોકોએ તેની મદદ કરી, તેઓ 'રોમજા' તરીકે પ્રસિદ્ધ થયા.

કાલાગ્નિરુદ્રસંકાશા નાદયન્તો દિશો દશ

કાળાગ્નિ-રુદ્ર જેવાં દેખાતા, તેઓએ દસ દિશાઓમાં ગર્જના કરી.

સમાવૃત્ય ગણશ્રેષ્ઠં યયુર્દક્ષમખં પ્રતિ

ગણોના મુખ્યને ઘેરીને, તેઓ દક્ષના યજ્ઞ તરફ ગયા.

દદૃશુર્યજ્ઞદેશં તં દક્ષસ્યામિતતેજસઃ

તેઓએ દક્ષના અપરિમિત તેજવાળા યજ્ઞસ્થળને જોયું.

વીણાવેણુનિનાદાઢ્યં વેદવાદાભિનાદિતમ્

વીણા અને વાંસળીના સ્વરો અને વેદના પાઠથી આખું યજ્ઞસ્થળ ગુંજી ઉઠ્યું હતું.

ઉવાચ ભદ્રયા રુદ્રૈર્વોરભદ્રઃ સ્મયન્નિવ

વીરભદ્રે હળવી સ્મિત સાથે, સૌમ્ય વાણીમાં રુદ્રને કહ્યું.

ભાગાભિલપ્સયા પ્રાપ્તા ભાગાન્ યચ્છધ્વમીપ્સિતાન્

તમે ભાગ મેળવવા આવ્યા છો, તો જે ભાગ તમારે ઇચ્છા હોય તે આપી દો.

તં બ્રૂતાજ્ઞાપયતિ યો વેત્સ્યામો હિ વયં તતઃ

તેને કહો કે જે આદેશ આપે તે આપો, કારણ કે અમે તેમ જ કરીશું.

દેવા ઊચુર્યજ્ઞભાગે ન ચ મન્ત્રા ઇતિ પ્રભુમ્

દેવતાઓએ કહ્યું: યજ્ઞમાં પ્રભુ માટે ભાગ નથી, અને કોઈ મંત્ર પણ નથી.

યે નાધ્વરસ્ય રાજાનં પૂજયધ્વં મહેશ્વરમ્

યજ્ઞના રાજા મહેશ્વરને સૌએ પૂજા કરો.

પૂજ્યતે સર્વયજ્ઞેષુ સર્વાભ્યુદસિદ્ધિદઃ

તે સર્વ યજ્ઞોમાં પૂજનીય છે અને સર્વ ઇચ્છિત ફળ આપનાર છે.

ન મેનિરે યયુર્મન્ત્રા દેવાન્ મુક્ત્વા સ્વમાલયમ્

તેમણે મહેશ્વરને માન આપ્યો નહીં; મંત્રો દેવતાઓને છોડી પોતપોતાના સ્થાન પર પાછા ગયા.

સ્પૃશન્ કરાભ્યાં બ્રહ્મર્ષિ દધીચં પ્રાહ દેવતાઃ

દેવતાઓએ પોતાના હાથથી બ્રહ્મર્ષિ દધીચીને સ્પર્શી અને તેને કહ્યું.

યસ્માત્ પ્રસહ્ય તસ્માદ્ વો નાશયામ્યદ્ય ગર્વિતમ્

તમે અહંકારથી વર્ત્યા છો, તેથી આજે હું તમારો ગર્વ તોડી નાખીશ.

ગણેશ્વરાશ્ચ સંક્રુદ્ધા યૂપાનુત્પાટ્ય ચિક્ષિપુઃ

ગુસ્સે થયેલા ગણપતિઓએ યજ્ઞના થાંભલાં ઉખાડી ફેંકી દીધા.

ગૃહીત્વા ભીષણાઃ સર્વે ગઙ્ગાસ્ત્રોતસિ ચિક્ષિપુઃ

બધા ભયાનક ગણોએ તે થાંભલાં પકડીને ગંગાના પ્રવાહમાં ફેંકી દીધા.

વ્યષ્ટમ્ભયદદીનાત્મા તથાન્યેષાં દિવૌકસામ્

મહાન બળવાને એ જ રીતે બીજા દેવતાઓને પણ અટકાવી દીધા.

નિહત્ય મુષ્ટિના દન્તાન્ પૂષ્ણશ્ચૈવમપાતયત્

તેણે મુઠ્ઠીથી પુષણના દાંત તોડી પાડી દીધા.

ધર્ષયામાસ બલવાન્ સ્મયમાનો ગણેશ્વરઃ

મજબૂત ગણપતિ સ્મિત સાથે તેમને સતાવા લાગ્યા.