કૂર્મપુરાણમ્

રક્ષતે ભગવાન્ વિષ્ણુઃ શરણાગતરક્ષકઃ

ભગવાન વિષ્ણુ આશ્રય લેનારાઓનું રક્ષણ કરે છે.

સંપ્રેક્ષ્યર્ષિગણાન્ દેવાન્ સર્વાન્ વૈ બ્રહ્મવિદ્વિષઃ

બ્રહ્માને દુશ્મન માનનારા ઋષિગણ અને બધા દેવતાઓને જોઈને,

નરઃ પાપમવાપ્નોતિ મહદ્ વૈ નાત્ર સંશયઃ

માણસે મોટું પાપ મેળવે છે, આમાં કોઈ શંકા નથી.

દણ્ડો દેવકૃતસ્તત્ર સદ્યઃ પતતિ દારુણઃ

ત્યાં દેવતાઓએ આપેલી ભયાનક સજા તરત જ પડે છે.

સમાગતાન્ બ્રાહ્મણાંસ્તાન્ દક્ષસાહાય્યકારિણઃ

જે બ્રાહ્મણો દક્ષની મદદ માટે એકઠા થયા હતા,

વિનિન્દિતો મહાદેવઃ શઙ્કરો લોકવન્દિતઃ

લોકો દ્વારા પૂજ્ય મહાદેવ શંકરનું અપમાન કરવામાં આવ્યું.

નિન્દન્તો હ્યૈશ્વરં માર્ગં કુશાસ્ત્રાસક્તમાનસાઃ

કુટિલ શાસ્ત્રોમાં મન લગાવનારા લોકો, ઈશ્વરમાર્ગની નિંદા કરે છે.

પ્રાપ્ય ઘોરં કલિયુગં કલિજૈઃ કિલ પીડિતાઃ

ભયાનક કળિયુગ આવી પહોંચતાં, લોકો કળિયુગના દુર્ગુણોથી ખૂબ જ પીડાતા થયા.

ભવિષ્યતિ હૃષીકેશઃ સ્વાશ્રિતો ઽપિ પરાઙ્મુખઃ

પોતાના ભક્તો પાસે હોવા છતાં, હૃષીકેશ પણ ઉદાસીન બની જશે.

જગામ મનસા રુદ્રમશેષાઘવિનાશનમ્

પછી તેણે મનથી બધા પાપોનો નાશ કરનાર રુદ્રનું સ્મરણ કર્યું.

પતિં પશુપતિં દેવં જ્ઞાત્વૈતત્ પ્રાહ સર્વદૃક્

પ્રાણીઓના સ્વામી, પશુપતિ દેવને ઓળખીને, સર્વજ્ઞાએ એમ કહ્યું.

વિનિન્દ્ય ભવતો ભાવમાત્માનં ચાપિ શઙ્કર

હે શંકર, મેં તમારો સ્વભાવ અને પોતાનું પણ અપમાન કર્યું છે.

વિનાશયાશુ તં યજ્ઞં વરમેકં વૃણોમ્યહમ્

હું એક જ વર માંગું છું—એ યજ્ઞને તુરંત નાશ કરો.

સસર્જ સહસા રુદ્રં દક્ષયજ્ઞજિઘાંસયા

ત્યારે તેણે દક્ષના યજ્ઞને નાશ કરવા માટે અચાનક રુદ્રને ઉત્પન્ન કર્યો.

સહસ્ત્રપાણિં દુર્ધર્ષં યુગાન્તાનલસન્નિભમ્

એ રુદ્ર હજારો હાથવાળો, અપરાજિત અને યુગના અંતે લાગતા અગ્નિ જેવો હતો.

દણ્ડહસ્તં મહાનાદં શાર્ઙ્ગિણં ભૂતિભૂષણમ્

તેના હાથમાં દંડ હતો, ભયાનક ગર્જના કરતો, ધનુષ ધારણ કરેલો અને ભસ્મથી શોભતો હતો.

સ જાતમાત્રો દેવેશમુપતસ્થે કૃતાઞ્જલિઃ

જન્મતાની સાથે જ, તેણે દેવોના સ્વામી પાસે હાથ જોડીને વંદન કર્યું.

વિનિન્દ્ય માં સ યજતે ગઙ્ગાદ્વારે ગણેશ્વર

હે ગણેશ્વર, તેણે મને અપમાન આપીને ગંગાદ્વારે યજ્ઞ કર્યો છે.

વીરભદ્રેણ દક્ષસ્ય વિનાશમગમત્ ક્રતુઃ

વીરભદ્ર દ્વારા દક્ષનો યજ્ઞ નાશ પામ્યો.

તયા ચ સાર્ધં વૃષભં સમારુહ્ય યયૌ ગણઃ

તે સાથે, વાછ પર ચડીને, ગણો ત્યાંથી ચાલ્યા ગયા.

રોમજા ઇતિ વિખ્યાતાસ્તસ્ય સાહાય્યકારિણઃ

જે લોકોએ તેની મદદ કરી, તેઓ 'રોમજા' તરીકે પ્રસિદ્ધ થયા.

કાલાગ્નિરુદ્રસંકાશા નાદયન્તો દિશો દશ

કાળાગ્નિ-રુદ્ર જેવાં દેખાતા, તેઓએ દસ દિશાઓમાં ગર્જના કરી.

સમાવૃત્ય ગણશ્રેષ્ઠં યયુર્દક્ષમખં પ્રતિ

ગણોના મુખ્યને ઘેરીને, તેઓ દક્ષના યજ્ઞ તરફ ગયા.

દદૃશુર્યજ્ઞદેશં તં દક્ષસ્યામિતતેજસઃ

તેઓએ દક્ષના અપરિમિત તેજવાળા યજ્ઞસ્થળને જોયું.

વીણાવેણુનિનાદાઢ્યં વેદવાદાભિનાદિતમ્

વીણા અને વાંસળીના સ્વરો અને વેદના પાઠથી આખું યજ્ઞસ્થળ ગુંજી ઉઠ્યું હતું.

ઉવાચ ભદ્રયા રુદ્રૈર્વોરભદ્રઃ સ્મયન્નિવ

વીરભદ્રે હળવી સ્મિત સાથે, સૌમ્ય વાણીમાં રુદ્રને કહ્યું.

ભાગાભિલપ્સયા પ્રાપ્તા ભાગાન્ યચ્છધ્વમીપ્સિતાન્

તમે ભાગ મેળવવા આવ્યા છો, તો જે ભાગ તમારે ઇચ્છા હોય તે આપી દો.

તં બ્રૂતાજ્ઞાપયતિ યો વેત્સ્યામો હિ વયં તતઃ

તેને કહો કે જે આદેશ આપે તે આપો, કારણ કે અમે તેમ જ કરીશું.

દેવા ઊચુર્યજ્ઞભાગે ન ચ મન્ત્રા ઇતિ પ્રભુમ્

દેવતાઓએ કહ્યું: યજ્ઞમાં પ્રભુ માટે ભાગ નથી, અને કોઈ મંત્ર પણ નથી.