કૂર્મપુરાણમ્

સો ઽયં સાક્ષી તીવ્રરોચિઃ કાલાત્મા શાઙ્કરીતનુઃ

એ જ તેજસ્વી સાક્ષી, સમયરૂપ છે અને શંકરજીના સ્વરૂપે પ્રગટ છે.

આદિત્યો ભગવાન્ સૂર્યો નીલગ્રીવો વિલોહિતઃ

આદિત્ય ભગવાન સૂર્ય, જેમનું કંઠ નીલાં છે અને શરીર લાલ છે.

પશ્યૈનં વિશ્વકર્માણં રુદ્રમૂર્તિ ત્રયીમયમ્

આ સર્વજ્ઞ વિશ્વકર્મા, રુદ્ર સ્વરૂપ અને ત્રણેય વેદોથી બનેલા છે, તેને જુઓ.

સર્વે સૂર્યા ઇતિ જ્ઞેયા ન હ્યાન્યો વિદ્યતે રવિઃ

બધા સૂર્યરૂપ જ સમજવા, કેમ કે રવિ સિવાય બીજો સૂર્ય નથી.

બાઢમિત્યબ્રુવન્ વાક્યં તસ્ય સાહાય્યકારિણઃ

તેના સહાયકો એના વચન પર 'જેમ થાય તેમ ચાલે' એમ કહ્યું.

સહસ્ત્રશો ઽથ શતશો ભૂય એવ વિનિન્દ્યતે

પછી હજારો અને સૈંકડો વખત તેને વારંવાર અપમાનિત કરવામાં આવ્યો.

અપૂજયન્ દક્ષવાક્યં મોહિતા વિષ્ણુમાયયા

વિષ્ણુની માયાથી મોહિત થઈ, તેઓએ દક્ષના વચનોનું માન કર્યું.

નાપશ્યન્ દેવમીશાનમૃતે નારાયણં હરિમ્

નારાયણ હરિ સિવાય, તેઓએ દેવ ઈશાનને જોયા નહોતાં.

પશ્યતામેવ સર્વેષાં ક્ષણાદન્તરધીયત

બધા જોઈ રહ્યા હતા ત્યારે, પળભરમાં તે અદૃશ્ય થઈ ગયો.

રક્ષકં જગતાં દેવં જગામ શરણં સ્વયમ્

જગતના રક્ષક દેવતાએ પોતે જ આશ્રય લીધો.

રક્ષતે ભગવાન્ વિષ્ણુઃ શરણાગતરક્ષકઃ

ભગવાન વિષ્ણુ આશ્રય લેનારાઓનું રક્ષણ કરે છે.

સંપ્રેક્ષ્યર્ષિગણાન્ દેવાન્ સર્વાન્ વૈ બ્રહ્મવિદ્વિષઃ

બ્રહ્માને દુશ્મન માનનારા ઋષિગણ અને બધા દેવતાઓને જોઈને,

નરઃ પાપમવાપ્નોતિ મહદ્ વૈ નાત્ર સંશયઃ

માણસે મોટું પાપ મેળવે છે, આમાં કોઈ શંકા નથી.

દણ્ડો દેવકૃતસ્તત્ર સદ્યઃ પતતિ દારુણઃ

ત્યાં દેવતાઓએ આપેલી ભયાનક સજા તરત જ પડે છે.

સમાગતાન્ બ્રાહ્મણાંસ્તાન્ દક્ષસાહાય્યકારિણઃ

જે બ્રાહ્મણો દક્ષની મદદ માટે એકઠા થયા હતા,

વિનિન્દિતો મહાદેવઃ શઙ્કરો લોકવન્દિતઃ

લોકો દ્વારા પૂજ્ય મહાદેવ શંકરનું અપમાન કરવામાં આવ્યું.

નિન્દન્તો હ્યૈશ્વરં માર્ગં કુશાસ્ત્રાસક્તમાનસાઃ

કુટિલ શાસ્ત્રોમાં મન લગાવનારા લોકો, ઈશ્વરમાર્ગની નિંદા કરે છે.

પ્રાપ્ય ઘોરં કલિયુગં કલિજૈઃ કિલ પીડિતાઃ

ભયાનક કળિયુગ આવી પહોંચતાં, લોકો કળિયુગના દુર્ગુણોથી ખૂબ જ પીડાતા થયા.

ભવિષ્યતિ હૃષીકેશઃ સ્વાશ્રિતો ઽપિ પરાઙ્મુખઃ

પોતાના ભક્તો પાસે હોવા છતાં, હૃષીકેશ પણ ઉદાસીન બની જશે.

જગામ મનસા રુદ્રમશેષાઘવિનાશનમ્

પછી તેણે મનથી બધા પાપોનો નાશ કરનાર રુદ્રનું સ્મરણ કર્યું.

પતિં પશુપતિં દેવં જ્ઞાત્વૈતત્ પ્રાહ સર્વદૃક્

પ્રાણીઓના સ્વામી, પશુપતિ દેવને ઓળખીને, સર્વજ્ઞાએ એમ કહ્યું.

વિનિન્દ્ય ભવતો ભાવમાત્માનં ચાપિ શઙ્કર

હે શંકર, મેં તમારો સ્વભાવ અને પોતાનું પણ અપમાન કર્યું છે.

વિનાશયાશુ તં યજ્ઞં વરમેકં વૃણોમ્યહમ્

હું એક જ વર માંગું છું—એ યજ્ઞને તુરંત નાશ કરો.

સસર્જ સહસા રુદ્રં દક્ષયજ્ઞજિઘાંસયા

ત્યારે તેણે દક્ષના યજ્ઞને નાશ કરવા માટે અચાનક રુદ્રને ઉત્પન્ન કર્યો.

સહસ્ત્રપાણિં દુર્ધર્ષં યુગાન્તાનલસન્નિભમ્

એ રુદ્ર હજારો હાથવાળો, અપરાજિત અને યુગના અંતે લાગતા અગ્નિ જેવો હતો.

દણ્ડહસ્તં મહાનાદં શાર્ઙ્ગિણં ભૂતિભૂષણમ્

તેના હાથમાં દંડ હતો, ભયાનક ગર્જના કરતો, ધનુષ ધારણ કરેલો અને ભસ્મથી શોભતો હતો.

સ જાતમાત્રો દેવેશમુપતસ્થે કૃતાઞ્જલિઃ

જન્મતાની સાથે જ, તેણે દેવોના સ્વામી પાસે હાથ જોડીને વંદન કર્યું.

વિનિન્દ્ય માં સ યજતે ગઙ્ગાદ્વારે ગણેશ્વર

હે ગણેશ્વર, તેણે મને અપમાન આપીને ગંગાદ્વારે યજ્ઞ કર્યો છે.

વીરભદ્રેણ દક્ષસ્ય વિનાશમગમત્ ક્રતુઃ

વીરભદ્ર દ્વારા દક્ષનો યજ્ઞ નાશ પામ્યો.