કૂર્મપુરાણમ્

અન્ત્યાશ્રમમિતિ ખ્યાતં બ્રહ્માદિભિરનુષ્ઠિતમ્

જે અંત્યાશ્રમ તરીકે ઓળખાય છે અને બ્રહ્મા વગેરે દ્વારા અનુસરીત છે.

બ્રાહ્મણાન્ ક્ષત્રિયાન્ વૈશ્યાન્ બ્રહ્મચર્યપરાયણાન્

બ્રાહ્મણ, ક્ષત્રિય અને વૈશ્ય, જે બ્રહ્મચર્યમાં સ્થિર છે,

સમાસતે મહાદેવં ધ્યાયન્તો નિષ્કલં શિવમ્

મહાદેવનું ધ્યાન કરે છે અને નિષ્કલ શિવનું ચિંતન કરે છે.

અધ્યાસ્તે ભગવાનીશો ભક્તાનામનુકમ્પયા

ભગવાન ઈશ્વર પોતાના ભક્તો પર દયા કરીને ત્યાં વિરાજે છે.

આરાધયન્મહાદેવં લોકાનાં હિતકામ્યયા

જગતનું કલ્યાણ થાય એ ઈચ્છાથી તેણે મહાદેવની ભક્તિપૂર્વક પૂજા કરી.

આરાધ્ય મહતીં સિદ્ધિં લેભિરે દેવદાનવાઃ

પૂજા કર્યા પછી દેવતાઓ અને દાનવોને મહાન સિદ્ધિ પ્રાપ્ત થઈ.

દૃષ્ટ્વા તપોબલાજ્જ્ઞાનં લેભિરે સાર્વકાલિકમ્

તેમના તપ અને બળ જોઈને બધાંએ સર્વકાલ માટેનું જ્ઞાન મેળવ્યું.

તિષ્ઠ નિત્યં મયા સાર્ધં તતઃ સિદ્ધિમવાપ્સ્યસિ

હંમેશા મારી સાથે રહે; પછી તું સિદ્ધિ પ્રાપ્ત કરશે.

આચચક્ષે મહામન્ત્રં યથાવત્ સ્વાર્થસિદ્ધયે

પોતાના હિત માટે મહામંત્ર યોગ્ય રીતે શીખવ્યો.

અગ્નિરિત્યાદિકં પુણ્યમૃષિભિઃ સંપ્રવર્તિતમ્

અગ્નિથી શરૂ થતા પવિત્ર કર્મો ઋષિઓએ સ્થાપ્યા હતા.

સાક્ષાત્ પાશુપતો ભૂત્વા વેદાભ્યાસરતો ઽભવત્

પાશુપતભક્ત બનીને તેણે વેદના અભ્યાસમાં મન લગાવ્યું.

શાન્તો દાન્તો જિતક્રોધઃ સંન્યાસવિધિમાશ્રિતઃ

શાંત, સંયમી, ક્રોધને જીતેલો અને સંન્યાસધર્મ અપનાવ્યો.

પ્રાચીનબર્હિષં નામ્ના ધનુર્વેદસ્ય પારગમ્

પ્રાચીનબર્હિ નામે તે ધનુર્વેદનો પારંગત થયો.

સમુદ્રતનયાયાં વૈ દશ પુત્રાનજીજનત્

સાગરકન્યામાં તેણે દસ પુત્રો ઉત્પન્ન કર્યા.

અધીતવન્તઃ સ્વં વેદં નારાયણપરાયણાઃ

તેઓએ પોતપોતાના વેદનો અભ્યાસ કર્યો અને નારાયણમાં તત્પર રહ્યા.

દક્ષો જજ્ઞે મહાભાગો યઃ પૂર્વં બ્રહ્મણઃ સુતઃ

દક્ષ મહાભાગ્યશાળી જન્મ્યા, જે પહેલાં બ્રહ્માના પુત્ર હતા.

કૃત્વા વિવાદં રુદ્રેણ શપ્તઃ પ્રાચેતસો ઽભવત્

રુદ્ર સાથે વિવાદ કરીને તે શાપગ્રસ્ત થયા અને પ્રચેતસના પુત્ર બન્યા.

દૃષ્ટ્વા યથોચિતાં પૂજાં દક્ષાય પ્રદદૌ સ્વયમ્

યોગ્ય રીતે પૂજા થયેલી જોઈ, તેણે પોતે જ દક્ષને પૂજા અર્પણ કરી.

પૂજામનર્હામન્વિચ્છન્ જગામ કુપિતો ગૃહમ્

અયોગ્ય પૂજાની ઇચ્છા રાખી, તે ગુસ્સાથી ઘરે ચાલ્યા ગયા.

ભર્ત્રા સહ વિનિન્દ્યૈનાં ભર્ત્સયામસા વૈ રુષા

પતિ સાથે મળીને ગુસ્સામાં તેને કડક શબ્દોમાં ધિક્કાર્યો.

ત્વમપ્યસત્સુતાસ્માકં ગૃહાદ્ ગચ્છ યથાગતમ્

તું પણ અમારી અયોગ્ય પુત્રી છે; આ ઘર છોડીને જેમ આવી હતી તેમ જા.

વિનિન્દ્ય પિતરં દક્ષં દદાહાત્માનમાત્મના

પિતૃ દક્ષનું નિંદન કરીને, તેણે પોતાની જ શક્તિથી પોતાને ભસ્મ કરી નાખી.

હિમવદ્દુહિતા સાભૂત્ તપસા તસ્ય તોષિતા

પછી તે તપ દ્વારા હિમવંતને પ્રસન્ન કરીને, તેની પુત્રી બની.

શશાપ દક્ષં કુપિતઃ સમાગત્યાથ તદ્ગૃહમ્

પછી ક્રોધિત થઈ, તેણે દક્ષના ઘરે જઈને દક્ષને શાપ આપ્યો.

સ્વસ્યાં સુતાયાં મૂઢાત્મા પુત્રમુત્પાદયિષ્યસિ

તારે મૂર્ખતાથી પોતાની જ દીકરીમાંથી પુત્ર જન્માવવાનો છે.

સ્વાયંભુવો ઽપિ કાલેન દક્ષઃ પ્રાચેતસો ઽભવત્

સમય જતાં, પ્રાચેતસનો પુત્ર દક્ષ પણ સ્વાયંભુવના યુગમાં જન્મ્યો.

વિસર્ગં દક્ષપર્યન્તં શૃણ્વતાં પાપનાશનમ્

દક્ષ સુધીની સર્જનકથા સાંભળવાથી પાપનો નાશ થાય છે.

ઉત્પત્તિં વિસ્તરાત્ સૂત બ્રૂહિ વૈવસ્વતે ઽન્તરે

હે સૂત, વૈવસ્વતના અંતરમાં સર્જન કેવી રીતે થયું તે વિગતે કહો.

કિમકાર્ષોન્મહાબુદ્ધે શ્રોતુમિચ્છામ સાંપ્રતમ્

હે મહામતિ, તે સમયે તેણે શું કર્યું? અમે હવે એ સાંભળવા ઈચ્છીએ છીએ.