કૂર્મપુરાણમ્

સંન્યસ્ય સર્વકર્માણિ પરં વૈરાગ્યમાશ્રિતઃ

બધી ક્રિયાઓ ત્યજીને, તેણે પરમ વૈરાગ્ય અપનાવ્યું.

સંપ્રાપ્ય ભાવનામન્ત્યાં બ્રાહ્મીમક્ષરપૂર્વિકામ્

તેને બ્રહ્મના અક્ષરથી પૂર્વ થયેલી અંતિમ ભાવના પ્રાપ્ત થઈ.

યં વિનિદ્રા જિતશ્વાસાઃ કાઙ્ક્ષન્તે મોક્ષકાઙ્ક્ષિણઃ

જે અવસ્થા નિદ્રાવિહિન અને શ્વાસને જીતનારા મોક્ષકામી ઇચ્છે છે.

આકાશેનૈવ વિપ્રેન્દ્રો યોગૈશ્વર્યપ્રભાવતઃ

યોગશક્તિના પ્રભાવથી તે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ આકાશમાં સંચર્યો.

દૃષ્ટ્વાન્યે પથિ યોગીન્દ્રં સિદ્ધા બ્રહ્મર્ષયો યયુઃ

માર્ગમાં યોગેશ્વરને જોઈને સિદ્ધો અને બ્રહ્મર્ષિઓ ત્યાં પહોંચ્યા.

સ્થાનં તદ્યોગિભિર્જુષ્ટં યત્રાસ્તે પરમઃ પુમાન્

એ સ્થળ, જ્યાં યોગીઓ આનંદથી રહે છે અને જ્યાં પરમ પુરુષ વસે છે.

વિવેશ ચાન્તર્ભવનં દેવાનાં ચ દુરાસદમ્

અને તે દેવતાઓ માટે પણ અપ્રાપ્ય એવા આંતરભવનમાં પ્રવેશ્યો.

અનાદિનિધનં દેવં દેવદેવં પિતામહમ્

જે દેવનું neither આરંભ છે કે neither અંત છે, જે દેવોનો પણ દેવ છે, અને સર્વ પિતામહ છે—

તન્મધ્યે પુરુષં પૂર્વમપશ્યત્ પરમં પદમ્

તેના મધ્યમાં, તેણે પહેલા પુરુષને, પરમ સ્થાનને જોયું.

ચતુર્મુખમુદારાઙ્ગમર્ચિભિરુપશોભિતમ્

તેના ચાર મુખ હતા, સુંદર અંગો અને તેજસ્વી જ્યોતિથી શોભતો હતો.

પ્રત્યુદ્ગમ્ય સ્વયં દેવો વિશ્વાત્મા પરિષસ્વજે

પછી સર્વાત્મા દેવ સ્વયં આગળ આવ્યા અને તેને હળવે હળવે વળગી ગયા.

ઋગ્યજુઃ સામસંજ્ઞં તત્ પવિત્રમમલં પદમ્

આ પવિત્ર અને નિર્મળ સ્થાન ઋગ્વેદ, યજુર્વેદ અને સામવેદ તરીકે ઓળખાય છે.

બ્રહ્મતેજોમયં શ્રીમન્નિષ્ઠા ચૈવ મનીષિણામ્

તે બ્રહ્માનો તેજથી ભરપૂર, તેજસ્વી અને વિદ્વાનોનું આશ્રયસ્થાન છે.

અપશ્યદૈશ્વરં તેજઃ શાન્તં સર્વત્રગં શિવમ્

તેને દૈવી તેજ દેખાયું—શાંત, સર્વત્ર વ્યાપક અને કલ્યાણમય.

આનન્દમચલં બ્રહ્મ સ્થાનં તત્પારમેશ્વરમ્

એજ આનંદમય, અડગ બ્રહ્મ અને પરમેશ્વરનું સર્વોચ્ચ સ્થાન છે.

પ્રાપ્તવાનાત્મનો ધામ યત્તન્મોક્ષાખ્યમવ્યયમ્

તેણે આત્માનું ધામ, એ અવિનાશી મોક્ષરૂપ અવસ્થા પ્રાપ્ત કરી.

સમાશ્રિત્યાન્તિમં ભાવં માયાં લક્ષ્મીં તરેદ્ બુધઃ

અંતિમ અવસ્થાનો આશ્રય લઈને, વિદ્વાન પુરુષ માયા અને લક્ષ્મીને પાર કરી જાય છે.

શક્રેણ સહિતાઃ સર્વે પપ્રચ્છુર્ગરુડધ્વજમ્

શક્ર સહિત સૌએ મળીને, ગરુડધ્વજવાળાને પ્રશ્ન કર્યો.

તદ્ વદાશેષમસ્માકં યદુક્તં ભવતા પુરા

અમને તમે અગાઉ જે કહ્યું હતું તે બધું સંપૂર્ણ રીતે કહો.

શુશ્રૂષુશ્ચાપ્યયં શક્રઃ સખા તવ જગન્મય

અને આ શક્ર, જે તમારો મિત્ર છે અને જગતરૂપ છે, તે પણ શ્રવણ માટે ઉત્સુક છે.

રસાતલગતો દેવો નારદાદ્યૈર્મહર્ષિભિઃ

દેવ, નારદ વગેરે મહર્ષિઓ સાથે, રસાતળમાં ગયા હતા—

સન્નિધૌ દેવરાજસ્ય તદ્ વક્ષ્યે ભવતામહમ્

દેવરાજની હાજરીમાં, હું એ વાત તમને કહેશ.

પુરાણશ્રવણં વિપ્રાઃ કથનં ચ વિશેષતઃ

હે વિદ્વાનો, પુરાણનું શ્રવણ અને ખાસ કરીને તેની વાર્તા કહેવી—

ઉપાખ્યાનમથૈકં વા બ્રહ્મલોકે મહીયતે

અથવા એક જ ઉપાખ્યાન પણ બ્રહ્મલોકમાં બહુ માન્ય છે.

ઉક્તં દેવાધિદેવેન શ્રદ્ધાતવ્યં દ્વિજાતિભિઃ

દેવાધિદેવ જે કહ્યા છે, તેને દ્વિજાતિઓએ શ્રદ્ધાપૂર્વક માનવું જોઈએ.

વક્ષ્યમાણં મયા સર્વમિન્દ્રદ્યુમ્નાય ભાષિતમ્

હું જે કહેવા જઈ રહ્યો છું, તે બધું મેં ઇન્દ્રદ્યુમ્નને કહ્યું હતું.

પુરાણં પુણ્યદં નૃણાં મોક્ષધર્માનુકીર્તનમ્

આ પુરાણ છે, જે મનુષ્યોને પુણ્ય આપે છે અને મુક્તિના ધર્મોનું વર્ણન કરે છે.

ઉપાસ્ય વિપુલાં નિદ્રાં ભોગિશય્યાં સમાશ્રિતઃ

પૂજા કર્યા પછી, હું ભોગીશય્યામાં ઊંઘવા ગયો.

તતો મે સહસોત્પન્નઃ પ્રસાદો મુનિપુઙ્ગવા

પછી, હે મહાન ઋષિ, મારા મનમાં અચાનક કૃપા પ્રગટ થઈ.