કૂર્મપુરાણમ્

पुराणसंहितां पुण्यां पप्रच्छू रोमहर्षणम्

પુણ્યમય પુરાણ સંહિતાની પૂછપરછ ઋષિઓએ રોમહર્ષણ પાસેથી કરી હતી.

इतिहासपुराणार्थं व्यासः सम्यगुपासितः

વ્યાસજીની યોગ્ય રીતે પૂજા કર્યા પછી, તેમણે ઇતિહાસ અને પુરાણનો અર્થ સમજાવ્યો.

द्वैपायनस्य भगवांस्ततो वै रोमहर्षणः

પછી દ્વૈપાયનના venerable શિષ્ય રોમહર્ષણે એ જ્ઞાન પ્રાપ્ત કર્યું.

मुनीनां संहितां वक्तुं व्यासः पौराणिकीं पुरा

પહેલાં વ્યાસજીએ ઋષિઓ માટે પુરાણોની સંહિતા રચી હતી.

संभूतः संहितां वक्तुं स्वांशेन पुरुषोत्तमः

પુરૂષોત્તમ ભગવાને પોતાનો અંશ લઈને એ સંહિતા કહેવા માટે અવતાર લીધો હતો.

वक्तुमर्हसि चास्माकं पुराणार्थविशारद

હું માનું છું કે તમે પુરાણના અર્થમાં નિપુણ છો, તેથી અમને તમે એ કહો.

प्रणम्य मनसा प्राह गुरुं सत्यवतीसुतम्

મનથી વંદન કરીને, તેણે પોતાના ગુરુ સત્યવતીપુત્રને સંબોધન કર્યું.

वक्ष्ये पौराणिकीं दिव्यां कथां पापप्रणाशिनीम्

હું હવે એ દિવ્ય પુરાણકથા કહું છું, જે પાપનો નાશ કરે છે.

न नास्तिके कथां पुण्यामिमां ब्रूयात् कदाचन

આ પવિત્ર કથા ક્યારેય નાસ્તિકને કહેવી નહીં.

इमां कथामनुब्रूयात् साक्षान्नारायणेरिताम्

આ કથા એ છે, જે શ્રીનારાયણે સીધી કહી છે, એનું પઠન કરવું જોઈએ.

वंशानुचरितं चैव पुराणं पञ्चलक्षणम्

આ પુરાણમાં પાંચ લક્ષણો છે અને વંશાવળીઓનું વર્ણન પણ છે.

शैवं भागवतं चैव भविष्यं नारदीयकम्

શૈવ, ભાગવત, ભવિષ્ય અને નારદીય પુરાણો છે,

लैङ्गं तथा च वाराहं स्कान्दं वामनमेव च

લૈંગ, વારાહ, સ્કાંદ અને વામન પુરાણ પણ છે.

अष्टादशं समुद्दिष्टं ब्रह्मण्डमिति संज्ञितम्

અઢારમું પુરાણ બ્રહ્માંડ નામે ઓળખાય છે.

अष्टादशपुराणानि श्रुत्वा संक्षेपतो द्विजाः

હે દ્વિજો, સંક્ષિપ્તમાં આ અઢાર પુરાણો સાંભળ્યા પછી,

तृतीयं स्कान्दमुद्दिष्टं कुमारेण तु भाषितम्

ત્રીજું સ્કાંદ પુરાણ કહેવાય છે, જે કુમારે કહ્યું હતું.

दुर्वाससोक्तमाश्चर्यं नारदोक्तमतः परम्

દુર્વાસાએ જે અદ્ભુત પુરાણ કહ્યું અને પછી નારદે કહ્યું તે પણ છે.

ब्रह्माण्डं वारुणं चाथ कालिकाह्वयमेव च

બ્રહ્માંડ, વારુણ અને કાળિકા નામની પણ એક છે.

पराशरोक्तमपरं मारीचं भार्गवाह्वयम्

પરસર દ્વારા કહેલી, મારિચ અને ભાર્ગવ નામની પણ એક-એક છે.

चतुर्धा संस्थितं पुण्यं संहितानां प्रभेदतः

આ પવિત્ર સંહિતાઓ ચાર ભાગમાં વહેંચાયેલી છે.

चतस्त्रः संहिताः पुण्या धर्मकामार्थमोक्षदाः

આ ચાર પવિત્ર સંહિતાઓ ધર્મ, કામ અને મોક્ષ આપે છે.

भवन्ति षट्सहस्त्राणि श्लोकानामत्र संख्यया

અહીં કુલ છ હજાર શ્લોકો છે.

माहात्म्यमखिलं ब्रह्म ज्ञायते परमेश्वरः

આમાં સર્વે બ્રહ્માનું મહાત્મ્ય, પરમેશ્વર જાણાય છે.

वंशानुचरितं दिव्याः पुण्याः प्रासङ्गिकीः कथाः

વંશોની કથાઓ, દિવ્ય અને પવિત્ર પ્રસંગો અહીં આવે છે.

तामहं वर्तयिष्यामि व्यासेन कथितां पुरा

હું એ બધું કહિશ, જે વ્યાસે પહેલાં કહેલું છે.

मन्थानं मन्दरं कृत्वा ममन्थुः क्षीरसागरम्

મંદર પર્વતને મથાની દંડ બનાવી, તેમણે ક્ષીરસાગર ઉથલાવ્યો.

बभार मन्दरं देवो देवानां हितकाम्यया

દેવોના હિત માટે દેવે મંદર પર્વતને ધારણ કર્યો.

कूर्मरूपधरं दृष्ट्वा साक्षिणं विष्णुमव्ययम्

કૂર્મ સ્વરૂપે, અવિનાશી વિષ્ણુને સાક્ષી રૂપે જોયા.

जग्राह भगवान् विष्णुस्तामेव पुरुषोत्तमः

ભગવાન વિષ્ણુ, પુરુષોત્તમ, એ પર્વતને પકડી લીધો.