કૂર્મપુરાણમ્

આ વર્ણન અનુસાર, જે મનથી દેવીમાં તલ્લીન થાય છે, તે બધા પાપોથી મુક્ત થાય છે. જ્યારે કોઈ દેવીને—સર્વોચ્ચ દેવીને—સૂર્યમંડળમાં નિવાસ કરતી તરીકે ઓળખે છે અને તેની પૂજા કરે છે, ત્યારે તે મહાન ફળ પ્રાપ્ત કરે છે. દેવીના પરમ અવસ્થાનું સ્મરણ કરીને, જે મહેશ્વરીનું શ્રેષ્ઠ રૂપ છે, જે અંતિમ ક્ષણે તેનું સ્મરણ કરે છે, તે પરમ બ્રહ્મને પ્રાપ્ત કરે છે. પૂર્વ સંસ્કારના મહાત્મ્યથી, તેને બ્રહ્મજ્ઞાન પ્રાપ્ત થાય છે. તે શાંત અને સર્વવ્યાપી બની, શિવ સાથે એકત્વ પ્રાપ્ત કરે છે. પુતના અને અન્ય દોષો, તેમજ ગ્રહોના દોષોથી પણ તે મુક્ત થાય છે. જે સુખની ઇચ્છા રાખે છે અને નિયમ અનુસાર દેવી પાર્વતીની પૂજા કરે છે, તે મહાદેવની કૃપાથી મહાન સૌભાગ્ય પ્રાપ્ત કરે છે. બધા પાપો દૂર કરવા માટે દેવીના સહસ્ર નામોનું મહાત્મ્ય છે. હવે, ભૃગુ અને અન્ય પુરુષોથી શરૂ થતા જીવોના સર્જન વિશે સાંભળો. ધાતૃ અને વિધાતૃ—મેરુના જમાઈ—એ બંને દેવો છે. ધાતૃ અને વિધાતૃની પત્નીઓથી બે પુત્રો જન્મ્યા. એ જ રીતે, જીવનથી તેજસ્વી એવા વેદશિરા નામના પુત્રનો જન્મ થયો. ચારે દિકે શુભ ચિહ્નોથી સજ્જ ચાર પુત્રીઓ પણ જન્મી. પૌર્ણમાસાના બે પુત્રો—વિરજા અને પર્વ—થયા. કર્દમ, વરીયાન અને સહિષ્ણુ, એ ત્રણેય મહાન ઋષિ છે. એટ્રીની પત્ની અનસૂયા એ નિર્દોષ પુત્રો જન્માવ્યા. અંગિરસની પુત્રી સ્મૃતિએ શુભ ચિહ્નોથી સજ્જ પુત્રીઓ જન્માવી. પુલસ્ત્યે, પોતાની પત્ની પ્રિતિમાં, દત્તાત્રિમા નામના પુત્રનો જન્મ કર્યો. તેણે સન્નતિ નામની પુત્રી અને વેદબાહુ નામના પુત્ર પણ જન્માવ્યા. એ બધા, ઉપર દિશામાં પ્રવાહિત ઊર્જા ધરાવતા, બાલખિલ્ય તરીકે ઓળખાય છે. પુત્રી પુંડરીકાક્ષા સર્વ તેજથી સજ્જ હતી. સાત શક્તિશાળી પુત્રો—સુતપા અને શુક્ર—જન્મ્યા. સ્વાહાએ તેના પાસેથી ત્રણ ઉત્તમ અને શક્તિશાળી પુત્રો પ્રાપ્ત કર્યા. પાવકના પુત્રો તરીકે નિર્મથ્ય, પવમાના અને વૈદ્યુત યાદ થાય છે. તેમના વંશમાં વધુ પાંઠે ચાલીસ પુત્રો છે; આમ, કુલ ઉનચાસ અગ્નિ કહેવાય છે. આ બધા રુદ્રના સ્વરૂપ છે, તેમની ભ્રૂ પર ત્રણ રેખાઓ છે. એમાં અગ્નિશ્વાત્ત અને બર્હિષદ નામે બે વિભાગ છે. બંને બ્રહ્મજ્ઞાનમાં પારંગત, યોગમાં નિપુણ અને શ્રેષ્ઠ ઋષિ છે. ગંગા, જે સર્વ લોકોની એકમાત્ર પાવન કરનાર છે, તે હિમવતમાંથી જન્મી. દેવીની મહાન કીર્તિ અગાઉ યોગ્ય રીતે વર્ણવાઈ છે. આજે એનું વર્ણન થયું છે; હવે મનુના સર્જન અંગે સાંભળો. શતરૂપાએ ધર્મજ્ઞ અને શક્તિશાળી એવા બે પુત્રો જન્માવ્યા. એ નારાયણના ઉપાસક હતા અને શ્રેષ્ઠ ધામને પ્રાપ્ત થયા. શ્લિષ્ટામાંથી તેણે પાંચ નિર્દોષ અને ઉત્તમ સ્વભાવ ધરાવતા પુત્રો જન્માવ્યા. તેણે શાલગ્રામમાં વિષ્ણુ, જનાર્દનની પૂજા કરી. જે નારાયણમાં તલ્લીન, શુદ્ધ અને પોતાના ધર્મનું પાલન કરે છે, તેઓ શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે. પ્રજાપતિની પત્ની, મહાન આત્માવાળા વીરણા, તેના જીવનમાં વિશેષ સ્થાન ધરાવે છે. આ રીતે, દેવ, ઋષિ, અને દેવીના મહાત્મ્ય સાથે, તેમના વંશાવળિ અને સર્જનનું પાવન વર્ણન થાય છે.