કૂર્મપુરાણમ્

પાર્વતી માતાએ પોતાના પિતા પાસે કહ્યું: “પિતા, તમે મને સ્વયંવર સભામાં રુદ્રને અર્પણ કરશો.” પિતાએ જવાબ આપ્યો, “પુત્રી, તેઓ ખરેખર મારી માન રાખે છે અને શંકર પણ પ્રસન્ન છે.” પછી પાર્વતીએ કહ્યું: “ઈશાન દેવ, જે સર્વનો આશ્રય છે, તેમની પૂજા કરીને તેમનો આશ્રય લો.” પિતા હેતપૂર્વક માથે નમન કરી, હાથ જોડીને દેવી પાસે પુનઃ બોલ્યા: “મને આત્મજ્ઞાન, યોગ અને પરમપ્રાપ્તિના માર્ગ સમજાવો.” દેવીએ તેમને પરમેશ્વર પ્રાપ્ત કરવાનો માર્ગ યોગ્ય રીતે અને વિગતે સમજાવ્યો. ત્યારબાદ પિતા યોગમાં સ્થિર થયા, જગતજનનીના પરમ જ્ઞાનથી પરિપૂર્ણ થયા. બ્રહ્માના આદેશથી અને દેવતાઓની હાજરીમાં, તે પુણ્યશાળી સ્ત્રીએ શિવની ઉપસ્થિતિમાં ભક્તિપૂર્વક અને શુદ્ધતાથી યુક્ત થઈને પરમ અવસ્થાને પ્રાપ્ત કરી. બ્રહ્માના લોકોથી પણ ઉપર, તે દેવીના ધામને પ્રાપ્ત કરે છે. મન દેવીમાં લીન થાય તો સર્વ પાપોથી મુક્તિ મળે છે. જે વ્યક્તિ દેવીને સૂર્યમંડળમાં વસતી પરમ દેવી રૂપે ઓળખે છે અને તેમની પૂજા કરે છે, તે પરમ અવસ્થાનું સ્મરણ કરીને દેવીના મહેશ્વર સ્વરૂપને પામે છે. અંતિમ ક્ષણે સ્મરણ દ્વારા તે પરમ બ્રહ્મને પ્રાપ્ત કરે છે. પૂર્વ સંસ્કારોના મહિમાથી તેને બ્રહ્મજ્ઞાન પ્રાપ્ત થાય છે. એવી વ્યક્તિ શાંત, સર્વવ્યાપક અને શિવમાં એકરૂપ થઈ જાય છે. પૂતના અને અન્ય દુષ્કૃતિઓથી, તેમજ ગ્રહોના દોષોથી મુક્તિ મળે છે. જે સુખ-સમૃદ્ધિ ઇચ્છે છે, તે મહાદેવી પાર્વતીની વિધિપૂર્વક પૂજા કરીને મહાદેવની કૃપાથી મહાન સૌભાગ્ય પામે છે. સર્વ પાપો દૂર કરવા માટે દેવીના હજાર નામોનું સ્મરણ કરવું જોઈએ. હવે આગળ, ભૃગુ વગેરેથી શરૂ થતી સૃષ્ટિની રચનાનું વર્ણન સાંભળો. ધાતૃ અને વિધાતૃ નામના બે દેવતાઓ હતા, અને તેઓ મેરુના જમાઈ પણ હતા. ધાતૃ અને વિધાતૃની પત્નીઓથી બે પુત્રો જન્મ્યા. તેવી રીતે વિદશિરા નામનો તેજસ્વી પુત્ર જન્મ્યો. આ ઉપરાંત ચાર પુત્રીઓ પણ જન્મી, જેઓ સર્વ શુભ લક્ષણોથી યુક્ત હતી. પૌર્ણમાસના બે પુત્રો - વિરજા અને પર્વ હતા. કર્દમ, વરીયાન અને સહિષ્ણુ એ મહાન ઋષિઓ હતા. અનસૂયા એ અત્રિને નિર્દોષ પુત્રો આપ્યા. સ્મૃતિ, જે અંગિરસની પુત્રી હતી, તેણે પણ શુભ લક્ષણવાળી પુત્રીઓ જન્માવી. પ્રીતિમાં પુલસ્ત્યે દત્તાત્રેમા નામના પુત્રને જન્મ આપ્યો. તેની એક પુત્રી સન્નતિ અને એક પુત્ર વેદબાહુ પણ હતા. આ બધા, ઉપર દિશામાં વહેતી શક્તિ ધરાવતા, બાલખિલ્ય કહેવાય છે. પુત્રી પુંડરીકાક્ષા સર્વ તેજથી યુક્ત હતી. આ સાત મહાન પુત્રોમાં સુતપા અને શુક્રનો સમાવેશ થાય છે. સ્વાહાએ પણ ત્રણે મહાન અને શક્તિશાળી પુત્રો મેળવ્યા: નિર્મથ્ય, પવમાન અને વૈદ્યુત, જે પાવકના પુત્રો તરીકે ઓળખાય છે. તેમના વંશમાં કુલ પાંતાલીસ પુત્રો થયા. આ રીતે કુલ ઉનપચાસ અગ્નિ કહેવાય છે. તેઓ બધા રુદ્રના તત્વથી યુક્ત છે અને તેમના મસ્તકે ત્રિપુંડ છે. અગ્નિષ્વત્ત અને બર્હિષદ એમ બે પ્રકારના તેમના વિભાજન થાય છે.