કૂર્મપુરાણમ્

તમારું સર્વત્ર પ્રભુત્વ છે; તમે સર્વના સ્વામી, સર્વોચ્ચ ભગવાન છો. આ આખા બ્રહ્માંડમાં જે આકાશ છે, બ્રહ્મ છે, ખાલીપો છે, પ્રાકૃતિક મૂળ તત્વ છે, અને જે ગુણાતીત છે—આ બધાની વચ્ચે જે કંઈ દેખાય છે, એ જ સાચું તત્વ છે. હે પ્રાણીઓના સ્વામી, મહાદેવ, કૃપા કરો. અમે એકમાત્ર પરમેશ્વરનું શાંતિથી પૂજન કરીએ છીએ. અગ્નિદેવને નમસ્કાર, શિવને નમસ્કાર. પરમ રૂપને સંકલિત કરીને, ભવ પ્રાકૃતિક મૂળમાં સ્થિર થયા. જ્યારે દેવોએ નારાયણને જોયા, ત્યારે તેઓ આશ્ચર્યથી બોલી ઊઠ્યા. “હે શાશ્વત, તમારું પરમ રૂપ જોઈને અમને પૂર્ણતા મળી છે. હવે અમારું મન એકમાત્ર તમારી ભક્તિમાં અડગ બની ગયું છે.” ફરીથી, હે પરમેશ્વર, તમારી શાશ્વત અને સત્ય સ્વરૂપની મહિમા તેમણે ઊંડા શબ્દોમાં વર્ણવી, કારણ કે તેમણે માધવને દર્શન આપ્યા હતા. હવે, હું ભગવાનની મહિમા જણાવું છું, જેને વેદજ્ઞ લોકો સમજે છે. ભગવાન પોતે કહે છે: “હું સર્વ વિશ્વનો એકમાત્ર સંહારક છું; હું સર્વનો શાશ્વત આત્મા છું. બધું જ મધ્ય અને અંતમાં સ્થિત છે, પણ હું સર્વત્ર સ્થિત નથી. હે ઋષિઓ, આ મારું ઉદાહરણ છે, જે મેં મારી માયાથી દર્શાવ્યું છે. આખા જગતને ચલાવવાનો શક્તિમય કાર્ય મારો છે. હું જ સમય છું; આખું જગત, જે સમયથી બનેલું છે, તેને હું ચલાવું છું. હું બધું જ એક રૂપમાં સંકલિત કરી લઉં છું; છતાં, આ બંને અવસ્થાઓ મારી જ છે. સર્જનના આરંભે, હું પ્રધાન અને પુરુષને જાગૃત કરું છું. મહતથી શરૂ થતી ક્રમબદ્ધ રચના મારું તેજ છે. હિરણ્યગર્ભ, એટલે કે સૂર્ય પણ મારા પોતાના શરીરથી જન્મે છે. કલ્પના આરંભે, તેણે પોતાના પુત્રો, દ્વિજોને ચાર વેદો આપ્યા. એ દૈવી શક્તિ, એ રાજાધિરાજત્વ, હંમેશા એ પોતે ધારણ કરે છે. પોતે ચતુર્મુખ બની, પોતેમાંથી જ જગતની રચના કરે છે. મારું પરમ રૂપ જ સંરક્ષણનું કાર્ય કરે છે. મારી આજ્ઞાથી, એ જ રૂપ હંમેશા સંહાર પણ કરે છે. અગ્નિ પણ રાંધવાનું કાર્ય મારી શક્તિથી કરે છે. વૈશ્વાનર અગ્નિ ભગવાનની આજ્ઞાથી જ કાર્ય કરે છે. એ પણ સર્વને પ્રાણ આપે છે, માત્ર ભગવાનની આજ્ઞાથી. મારી આજ્ઞાથી, એ જ સર્વ પ્રાણીઓના શરીરને પોષે છે. સોમદેવ પણ સાચે મારી આજ્ઞાથી કાર્ય કરે છે. સૂર્ય ભગવાન પણ સ્વયંભૂની today પ્રમાણે વરસાદ વરસાવે છે. એ દેવ પણ મારી આજ્ઞાથી યજ્ઞ કરનારને ફળ આપે છે. યમ, વિવસ્વતના પુત્ર, દેવોના દેવની આજ્ઞાથી કાર્ય કરે છે. કુબેર પણ હંમેશા ભગવાનની આજ્ઞાથી જ છે. નીરૃતિ દેવ પણ મારી આજ્ઞાથી સતત કાર્ય કરે છે. ઈશાન પણ મારી આજ્ઞાથી ભક્તોની રક્ષા કરે છે. યોગીઓના અવિચલ રક્ષક પણ મારી આજ્ઞાથી કાર્ય કરે છે. વિઘ્નોનું નિવારણ કરનાર, ધર્મના નેતા પણ મારા વચન અનુસાર કાર્ય કરે છે. આ રીતે, સમગ્ર બ્રહ્માંડમાં જે કંઈ થાય છે, તે સર્વ પરમેશ્વરની ઇચ્છાથી, શક્તિથી અને આજ્ઞાથી જ થાય છે—આ ભક્તિપૂર્ણ હૃદયથી સમજવું જોઈએ.