કૂર્મપુરાણમ્

દ્વિજોમાં શ્રેષ્ઠ, જેમણે આલમ્સ માટે ભટક્યા, તેમને ક્યાંય ભિક્ષા મળતી નહોતી. હું સર્વના માટે એક અવરોધ સર્જું છું, જેના કારણે તેમની સિદ્ધિમાં અડચણ આવે છે. ત્યારે, સ્નેહથી, શિવા સ્વયં માનવ રૂપ ધારણ કરીને પ્રગટ થઈ. તેમણે કહ્યું, “મારી પાસેથી ભિક્ષા લો,” અને ભિક્ષા આપી. પછી કહ્યું, “આ સ્થળે તમે રહેવું નહીં; તમે હંમેશા અકૃતજ્ઞ છો.” તે ભક્તિપૂર્વક વંદન કરીને, સુંદર સ્તુતિથી તેમની પ્રશંસા કરી. “ત έτσι હો,” એમ અનુમતિ આપી, દેવી અદૃશ્ય થઈ ગઈ. પછી, તે સ્થળના સર્વ ગુણોને જાણીને, તે દેવીના પાશે જ રહ્યો. આથી, મનુષ્યે સર્વ પ્રયાસથી કાશીમાં રહેવું જોઈએ. અથવા શાંત, દ્વિજોમાં તે આનું પાઠ કરાવવો જોઈએ; તે પણ પરમ પદને પામે છે. નદીઓના કિનારે અને દેવોના મંદિરમાં, ભગવાનનું નામ વંદન કરીને જપવું જોઈએ; તે પરમ લક્ષ્ય પ્રાપ્ત કરે છે. હવે, પ્રયાગની મહિમા કહો, ધર્મશીલ. સુતજી, સર્વ અર્થના જ્ઞાતા, અમને કહો. પ્રયાગની મહિમા, જ્યાં ભગવાન બ્રહ્મા — જેમ યुधિષ્ઠિરને કહેવામાં આવી હતી, તેવી જ રીતે હું તમને કહું છું. યુધિષ્ઠિર, ભારે શોકથી વ્યથિત, બેહોશ થઈ ગયા. તેઓ હસ્તિનાપુર પહોંચીને રાજદ્વાર પર ઊભા રહ્યા. મહર્ષિ માર્કંડેય, એ મહાન ઋષિ, દ્વાર પર તમારી મુલાકાત માટે રાહ જોઈ રહ્યા છે. “સ્વાગત છે, મહાવિદ્વાન; સ્વાગત છે, મહાન ઋષિ! આજે મારા પૂર્વજ સંતોષ પામ્યા છે, કેમકે તમે પ્રસન્ન છો.” યુધિષ્ઠિર એ મહાન ઋષિનું સન્માન કરે છે. માર્કંડેય કહે છે, “કેમ તમે ગભરાયેલા છો, વિદ્વાન? હું સર્વ જાણીને આવ્યો છું. સંક્ષિપ્તમાં કહો, કઈ રીતથી પાપથી મુક્તિ મળે છે? અમને, કૌરવો સાથે વિવિધ સંજોગોમાં, પાપમુક્તિ કેવી રીતે મળે છે, એ તમે જણાવો.” માર્કંડેય કહે છે, “પ્રયાગની યાત્રા મનુષ્યો માટે સર્વોચ્ચ છે; તે પાપ નાશ કરે છે. ત્યાં પુણ્યશાળી, સ્વયંભૂ બ્રહ્મા દેવો સાથે નિવાસ કરે છે.” “ત્યાં મૃત્યુ પામનારનું શું ભાગ્ય છે? સ્નાન કરનારને શું ફળ મળે છે? એ તમને જાણવા છે, કૃપા કરીને કહો; નમસ્કાર.” “પહેલાં, મેં આ મહાન ઋષિઓ પાસેથી યોગ્ય રીતે સાંભળ્યું છે. ત્યાં સ્નાન કરીને મૃત્યુ પામનાર સ્વર્ગમાં જાય છે અને ફરી જન્મ લેતો નથી. અનેક અન્ય તીર્થો પણ છે, જે સર્વ પાપ નાશ કરે છે. હું અહીં સંક્ષિપ્તમાં પ્રયાગની સ્તુતિ કરું છું.” “સૂર્ય, પોતાના સાત ઘોડાઓ સાથે, યમુનાની હંમેશા રક્ષા કરે છે. હરિ એ મંડળની રક્ષા કરે છે, જે સર્વ દેવો દ્વારા પૂજિત છે. દેવો આ પાવન અને પાપ નાશક સ્થળની રક્ષા કરે છે. જે પ્રયાગનું સ્મરણ કરે છે, તેનું સર્વ પાપ નાશ થાય છે. માત્ર તેની માટી સ્પર્શથી પણ મનુષ્ય પાપમુક્ત થાય છે. અને જે ક્ષણે મનુષ્ય પ્રયાગમાં પ્રવેશે છે, એના પાપ તત્કાલ નાશ પામે છે.