કૂર્મપુરાણમ્

અપ્રગટ સ્વરૂપ ધરાવનાર ભગવાન વિષ્ણુ, ત્યાં એક વિદ્યા મેળવવા ઉત્સુક શિષ્યની ભાતિએ ઉભા રહ્યા. એ જ વિષ્ણુ, જે સમગ્ર બ્રહ્માંડના આત્મા છે, મારા ઘરમાં પોતે પધાર્યા છે—આવી મહાન આત્મા અહીં કેમ આવ્યા હશે? એમ વિચારી, મહાન યોગી વિષ્ણુએ નમ્રતાથી નમસ્કાર કરી કહ્યું: "હું તમારા દર્શન માટે, આશીર્વાદ પ્રાપ્ત કરવા અહીં આવ્યો છું. મને કહો, હું ક્યારે અને ક્યાં મહાદેવ, ઉમા પતિના દર્શન કરી શકીશ?" ત્યારે મહાન યોગીએ કહ્યું: "અહીં, શ્રદ્ધા અને તપશ્ચર્યાથી તું મહાદેવના દર્શન માટે સાધના કર. યોગીઓ અને તપસ્વીઓ અહીં ભગવાનનાં સ્મરણ અને ધ્યાનમાં લીન રહે છે. મહાદેવ યોગીઓથી ઘેરાયા, અનેક જીવાત્માઓ સાથે રમે છે. અહીં મહાન ઋષિ વસિષ્ઠે પણ મહેશ્વર પાસેથી યોગ પ્રાપ્ત કર્યો હતો. મહાદેવના દર્શનથી તેણે પરમ જ્ઞાન અને ભગવાન મહાદેવને પ્રાપ્ત કર્યા. ભક્તિથી ભરપૂર સુરભીએ પણ રુદ્ર પાસેથી પુત્રો પ્રાપ્ત કર્યા હતા. મહાદેવના દર્શનથી તેઓ નિર્ભય અને આનંદિત થયા, પરમ યોગ અને શાસ્ત્ર રચનાની શ્રેષ્ઠતા પ્રાપ્ત કરી." "વસિષ્ઠે એ પ્રાચીન, મહાપુણ્યશાળી ગ્રંથને યોગ્ય દ્વિજ શિષ્યોને ઉપદેશ આપ્યો. હે શ્રેષ્ઠ પુરુષ, એ ગ્રંથ બાર હજાર શ્લોકોનું છે. અહીં જ શિષ્યો દ્વારા, શાંશપાયન દ્વારા જે કહેલું હતું, એ પ્રકાશિત થયું. મહાદેવના આદેશે એ અપ્રતિમ યોગશાસ્ત્ર રચાયું. શ્રેષ્ઠ યોગજ્ઞ શુક્ર પણ મહેશ્વર પાસેથી પુત્રરૂપે પ્રાપ્ત થયા હતા." "હું માનું છું કે તું પણ વિશ્વેશ, જટાધારી મહાદેવના દર્શન માટે યોગ્ય છે. પાશુપતવ્રત અને યોગ કૃષ્ણને પણ મહાદેવે આપ્યા હતા, જેમના કર્મ નિર્મલ છે. અહીં ભગવાન કૃષ્ણે પણ તપશ્ચર્યાથી રુદ્રની આરાધના કરી. તેમનું મન માત્ર શિવ પર સ્થિર રાખી, રાત-દિવસ રુદ્રમંત્રનો જાપ કર્યો." ત્યારે મહાદેવ, મહેશ્વર, દેવી સાથે આકાશમાં પ્રગટ થયા. કૃષ્ણે દેવી સાથે મહાદેવના દર્શન કર્યા. તેઓ હજાર સૂર્ય જેવી તેજસ્વી કાંતિથી ઝગમગતા હતા. કૃષ્ણે શંભુ, પ્રાણના સ્વામી, એ પ્રાચીન દેવને સામે ઊભેલા જોયા. તેમણે એ મૂળ સ્વરૂપને શંખ, ખડગ અને ચક્ર ધારણ કરેલા જોયા. તેમણે બ્રહ્મા, લોકગુરુને પણ આકાશમાં તેજપૂર્વક જોયા. તેમણે કુમાર, અગ્નિસ્વરૂપ, શક્તિધારીને જોયા. સ્વાયંભુ મનુના પણ દર્શન કર્યા. પછી કૃષ્ણે પોતાના અંતરમાં આત્માનું ધ્યાન કર્યું. પુણ્યશીલજનો કહે છે કે તું જ સર્વ છે. "હે ભગવાન, હે પ્રભુ, હું તારો શરણાગત છું. તારા પાવન ચરણોને સ્મરું છું. તું સર્વનો સત્ય અને મહિમાવાન સ્વામી, સર્વમંગલ, તારા શાશ્વત સ્વરૂપને હું વારંવાર વંદન કરું છું. હે મહાદેવ, દૃઢવ્રતધારી, દિશાઓને વસ્ત્રરૂપે ધારણ કરનાર, જટાધારી, તને repeatedly નમસ્કાર છે.