గరుడపురాణమ్

హితాహితం న జానన్తో నిత్యమున్మార్గగామినః । కుక్షిపూరణనిష్ఠా యే తే నరా నారకాః ఖగ ॥ ౨,౪౯.

ఏది మంచిదో, చెడిదో తెలియని, ఎప్పుడూ తప్పుదారిలో నడిచే, కడుపు నింపడమే లక్ష్యంగా పెట్టుకునే వారు, ఓ పక్షీ, నరకానికి పోతారు.

నిద్రాభీమైథునాహారాః సర్వేషాం ప్రాణినాం సమాః । జ్ఞానవాన్మానవః ప్రోక్తో జ్ఞానహీనః పశుః స్మృతః ॥ ౨,౪౯.

నిద్ర, భయం, मैथునం, ఆహారం అన్నీ ప్రాణులకు సమానమే. జ్ఞానం ఉన్నవాడిని మనిషి అంటారు, జ్ఞానం లేనివాడిని పశువు అంటారు.

ప్రభాతే మలమూత్త్రాభ్యాం క్షుత్తృడ్భ్యాం మధ్యగే రవౌ । రాత్రౌ మదననిద్రాభ్యాం బాధ్యన్తే మూఢమానవాః ॥ ౨,౪౯.

ఉదయాన్నే మలమూత్రాలతో, మధ్యాహ్నం ఆకలి దప్పులతో, రాత్రి కామం నిద్రలతో మూర్ఖులు బాధపడతారు.

స్వదేహధనదారాదినిరతాః సర్వజన్తవః । జాయన్తే చ మ్రియన్తే చ హా హన్తాజ్ఞానమోహితాః ॥ ౨,౪౯.

తమ శరీరం, ధనం, భార్య, ఇతర విషయాల్లో మునిగిపోయిన అన్ని జంతువులు అజ్ఞాన మోహంతో పుట్టి, చనిపోతుంటాయి.

తస్మాత్సఙ్గః సదా త్యాజ్యః సచేత్త్యక్తుం న శక్యతే । మహద్భిః సహ కర్తవ్యః సన్తః సఙ్గస్య భేషజమ్ ॥ ౨,౪౯.

కాబట్టి అనురాగాన్ని ఎప్పుడూ వదిలేయాలి. వదలలేకపోతే, మహనీయులతో స్నేహం చేయాలి. మంచి వారి సాంగత్యమే మందు.

సత్సఙ్గశ్చ వివేకశ్చ నిర్మలం నయనద్వయమ్ । యస్య నాస్తి నరః సోఽన్ధః కథం న స్యాదమార్గగః ॥ ౨,౪౯.

మంచి వారి సాంగత్యం, వివేకం, నిర్మలమైన చూపు లేనివాడు అంధుడే. అలాంటి వాడు తప్పుదారిపట్టక ఎలా ఉంటాడు?

స్వస్వవర్ణాశ్రమాచారనిరతాః సర్వమానవాః । న జానన్తి పరం ధర్మం వృథా నశ్యన్తి దామ్భికాః ॥ ౨,౪౯.

తమ తమ వర్ణాశ్రమ కర్మల్లోనే మునిగిపోయిన మనుషులు పరమధర్మాన్ని తెలియరు. అటువంటి దంభికులు వ్యర్థంగా నశిస్తారు.

కిమాయాసపరాః కేచిద్వ్రతచర్యాదిసంయుతాః । అజ్ఞానసంవృతాత్మానః సఞ్చరన్తి ప్రచారకాః ॥ ౨,౪౯.

కొంతమంది ఉపవాసాలు, వ్రతాలు చేస్తూ, అజ్ఞానంతో మునిగిపోయి, ఎందుకు తిరుగుతారు?

నామమాత్రేణ సన్తుష్టాః కర్మకాణ్డరతా నరాః । మన్త్రోచ్చారణహోమాద్యైర్భ్రామితాః క్రతువిస్తరైః ॥ ౨,౪౯.

కర్మకాండలో మునిగిపోయి, పేరుకే సంతృప్తి చెందే మనుషులు, మంత్రోచ్చారణ, హోమాదులతో, యాగాల వివరణతో మోసపోతున్నారు.

ఏకభుక్తోపవాసాద్యైర్నియమైః కాయశోషణైః । మూఢాః పరోక్షమిచ్ఛన్తి మమ మాయావిమోహితాః ॥ ౨,౪౯.

నా మాయ వల్ల మోసపోయిన మూర్ఖులు, ఒక్కసారి తినడం, ఉపవాసం చేయడం, శరీరాన్ని క్షీణింపజేయడం వంటి నియమాలతో, కనిపించని దానిని కోరుతారు.

దేహదణ్డనమాత్రేణ కా ముక్తిరవివేకినామ్ । వల్మీకతాడనాదేవ మృతః కిన్ను మహోరగః ॥ ౨,౪౯.

శరీరాన్ని శిక్షించడమే తప్ప వేరే ఏదీ తెలియని వారికి విముక్తి ఎక్కడిది? పెద్ద పాము ఒక దుప్పటి తాకి చనిపోతే, దానికీ విముక్తి లభిస్తుందా?

జటాభారాజినైర్యుక్తా దామ్భికా వేషధారిణః । భ్రమన్తి జ్ఞానివల్లోకే భ్రామయన్తి జనానపి ॥ ౨,౪౯.

జటలు వేసుకుని, మృగచర్మాలు ధరించి, తపస్సు చేసే వేషం వేసుకునే దంభికులు, ఈ లోకంలో జ్ఞానుల్లా తిరుగుతూ, ఇతరులను కూడా తప్పుదారి పట్టిస్తారు.

సంసారజసుఖాసక్తం బ్రహ్మజ్ఞోఽస్మీతివాదినమ్ । కర్మబ్రహ్మోభయభ్రష్టం తం త్యజేదన్త్యజం యథా ॥ ౨,౪౯.

సంసార సుఖాలకు ఆసక్తి కలిగి, తాను బ్రహ్మజ్ఞానిని అని చెప్పే వారు, కర్మకూ బ్రహ్మజ్ఞానానికీ దూరమైన వారు — అలాంటి వారిని చాడలవారిలా విడిచిపెట్టాలి.

గృహారణ్యసమా లోకే గతవ్రీడా దిగమ్బరాః । చరన్తి గర్దభాద్యాశ్చ విరక్తాస్తే భవన్తి కిమ్ ॥ ౨,౪౯.

ఇల్లు, అరణ్యం అన్న తేడా లేకుండా, సిగ్గు లేకుండా, నగ్నంగా తిరిగేవారు — గాడిదలు మొదలైన జంతువులు కూడా అలానే ఉంటాయి కదా, అవి నిజంగా విరక్తులేనా?

మృద్భస్మోద్ధూలనాదేవ ముక్తాః స్యుర్యది మానవాః । మృద్భస్మవాసీ నిత్యం శ్వా స కిం ముక్తో భవిష్యతి ॥ ౨,౪౯.

మట్టి లేదా బస్మం పూసుకోవడమే విముక్తికి కారణమైతే, ఎప్పుడూ మట్టి, బస్మంలో ఉండే కుక్క కూడా విముక్తి పొందుతుందా?

తృణపర్ణోదకాహారాః సతతం వనవాసినః । జమ్బూకాఖుమృగాద్యాశ్చ తాపసాస్తే భవన్తి కిమ్ ॥ ౨,౪౯.

ఎప్పుడూ అడవిలో ఉండి, గడ్డి, ఆకులు, నీరు తినే వారు — నక్కలు, ఎలుకలు, జింకలు కూడా అలాగే ఉంటాయి కదా, అవి తపస్వులవుతాయా?

ఆజన్మమరణాన్తఞ్చ గఙ్గాదితటినీస్థితాః । మణ్డూకమత్స్యప్రముఖా యోగినస్తే భవన్తి కిమ్ ॥ ౨,౪౯.

పుట్టినప్పటి నుంచి చనిపోయే వరకు గంగా మొదలైన నదీ తీరాల్లో ఉండేవారు — బొద్దింకలు, చేపలు మొదలైనవి కూడా అలా ఉంటాయి కదా, అవి యోగులవుతాయా?

పారావతాః శిలాహారాః కదాచిదపి చాతకాః । న పిబన్తి మహీతోయం వ్రతినస్తే భవన్తి కిమ్ ॥ ౨,౪౯.

రాళ్లు తినే పావురాలు, ఎప్పుడూ భూమి నీరు తాగని చాతక పక్షులు — ఇవి వ్రతాలు పాటించేవి కాబట్టి తపస్వులవుతాయా?

తస్మాన్నిత్యాదికం కర్మ లోకరఞ్జనకారకమ్ । మోక్షస్య కారణం సాక్షాతత్త్వజ్ఞాన ఖగేశ్వర ॥ ౨,౪౯.

కాబట్టి, ఓ పక్షిరాజా, ప్రతిరోజూ చేసే పనులు, లోకాన్ని సంతోషపెట్టడానికే చేస్తే, అవి విముక్తికి నేరుగా కారణం కావు; నిజమైన జ్ఞానం మాత్రమే విముక్తికి మార్గం.

షర్డ్శనమహాకూపే పతితాః పశవః ఖగ । పరమార్థం న జానన్తి పశుపాశనియన్త్రితాః ॥ ౨,౪౯.

ఓ పక్షీ, ఆరు తత్వాల గొప్ప గుంతలో పడిపోయిన జంతువులు, అజ్ఞాన బంధనాల వల్ల పరమార్థాన్ని తెలుసుకోలేవు.

వేదశాస్త్రార్ణవైర్ఘేరైరుహ్యమానా ఇతస్తతః । షడూర్మినిగ్రహగ్రస్తాస్తిష్ఠన్తి హి కుతార్కికాః ॥ ౨,౪౯.

వేదాలు, శాస్త్రాల సముద్రపు అలలతో ఇక్కడక్కడ తిప్పబడుతూ, ఆరు అంతర్గత శత్రువుల చేత పట్టుబడిన వారు, తప్పుదారి చెప్పే వాదులుగా ఉంటారు.

వేదాగమపురాణజ్ఞః పరమార్థం న వేత్తి యః । విడమ్బకస్య తస్యైవ తత్సర్వం కాకభాషితమ్ ॥ ౨,౪౯.

వేదాలు, ఆగమాలు, పురాణాలు తెలిసినవాడు, పరమార్థాన్ని తెలియకపోతే — అతని మాటలన్నీ ఎగరేసే కాకి అరుపులే, అవి హాస్యాస్పదమే.

ఇదం జ్ఞానమిదం జ్ఞేయమితి చిన్తాసమాకులాః । పఠన్త్యహర్నిశం శాస్త్రం పరతత్త్వపరాఙ్ముఖాః ॥ ౨,౪౯.

‘ఇది జ్ఞానం, ఇది తెలుసుకోవాల్సింది’ అని ఆలోచనలతో మునిగిపోయి, రాత్రింబవళ్లు శాస్త్రాలు చదువుతారు, కానీ పరమ తత్వాన్ని మాత్రం దూరంగా ఉంచుతారు.

వాక్యచ్ఛన్దోనిబన్ధేన కావ్యాలఙ్కారశోభితాః । చిన్తయా దుఃఖితా మూఢాస్తిష్ఠన్తి వ్యాకులేన్ద్రియాః ॥ ౨,౪౯.

చక్కటి పద్యాలతో, అలంకారాలతో అలంకరించిన మాటలు మాట్లాడినా, ఆలోచనలతో బాధపడుతూ, ఇంద్రియాలు అశాంతిగా ఉండే మూర్ఖులు దుఃఖంలోనే ఉంటారు.

అన్యథా పరమం తత్త్వం జనాః క్లిశ్యన్తి చాన్యథా । అన్యథా శాస్త్రసద్భావో వ్యాఖ్యాం కుర్వన్తి చాన్యథా ॥ ౨,౪౯.

పరమ తత్వాన్ని తప్పుగా అర్థం చేసుకుని జనులు బాధపడతారు; అలాగే, శాస్త్రాల సారాన్ని కూడా తప్పుడు విధంగా వివరిస్తారు.

కథయన్త్యువన్మనీభావం స్వయం నానుభవన్తి చ । అహఙ్కారస్తాః కేచిదుపదేశాదివార్జితాః ॥ ౨,౪౯.

తాము పరమాత్మతో ఏకత్వాన్ని పొందామని చెబుతారు, కానీ స్వయంగా అనుభవించరు; కొందరు అహంకారంతో ఉపదేశాన్ని కూడా తిరస్కరిస్తారు.

పఠన్తి వేదశాస్త్రాణి బోధయన్తి పరస్పరమ్ । న జానన్తి పరం తత్త్వం దర్వీ పాకరసం యథా ॥ ౨,౪౯.

వేదాలు, శాస్త్రాలు చదువుతూ, పరస్పరం బోధిస్తూ ఉంటారు, కానీ పరమ తత్వాన్ని మాత్రం తెలియరు — వంటచెంచా వంటక రుచి ఏమాత్రం అనుభవించదని ఎలా ఉంటుందో అలా.

శిరో వహతి పుష్పాణి గన్ధం జానాతి నాసికా । పఠన్తి వేదశాస్త్రాణి దుర్లభో భావబోధకః ॥ ౨,౪౯.

తలపై పువ్వులు పెట్టుకున్నా, ముక్కుతో పరిమళాన్ని తెలుసుకున్నా, వేదాలు, శాస్త్రాలు చదివినా, వాటి లోని అసలు అర్థాన్ని గ్రహించేవారు మాత్రం చాలా అరుదు.

తత్త్వమాత్మస్థమజ్ఞాత్వా మూఢః శాస్త్రేషు ముహ్యతి । గోపః కక్షాగతే చ్ఛాగే కూపం పశ్యతి దుర్మతిః ॥ ౨,౪౯.

తనలోని సత్యాన్ని తెలుసుకోకుండా, మూర్ఖుడు శాస్త్రాల వల్ల అయోమయానికి లోనవుతాడు. అది గోపుడు దూరంగా ఉన్న బావిని చూసి, గోశాలలో ఉన్న మేకను తప్పుగా ఊహించడంలా ఉంటుంది.