గరుడపురాణమ్

తోయఫేనసమే దేహే జీవేనాక్రమ్య సంస్థితే । అనిత్యాప్రయసవాసే కథ తిష్ఠతి నిర్భయః ॥ ౨,౪౯.

నీటి నురుగు లాంటి శరీరంలో జీవం కొంతకాలం ఉంటే, ఇంత స్థిరతలేని లోకంలో ఎవరు భయపడకుండా ఉండగలరు?

అహితే హితసంజ్ఞః స్యాదధ్రువే ధ్రువసంజ్ఞకః । అనర్థే చార్థవిజ్ఞానః స్వమర్థం యో న వేత్తి సః ॥ ౨,౪౯.

హానికరం మేలు అని, నిలకడలేనిది నిలకడగా అని, వృథా విషయాల్లో విలువ ఉందని భావించేవాడు తన నిజమైన మేలు ఏమిటో తెలుసుకోడు.

పశ్యన్నపి ప్రస్ఖలతి శృణ్వన్నపి న బుధ్యతి । పఠన్నపి న జానాతి దేవమాయావిమోహితః ॥ ౨,౪౯.

చూస్తూ కూడా తడబడతాడు, వింటూ కూడా అర్థం చేసుకోడు, చదువుతూ కూడా తెలుసుకోడు — ఇవన్నీ దేవుడి మాయ వల్లే.

తన్నిమజ్జజ్జగదిదం గమ్భీరే కాలసాగరే । మృత్యురోగజరాగ్రాహైర్న కశ్చిదపి బుధ్యతే ॥ ౨,౪౯.

ఈ లోకం అంతా కాలమనే లోతైన సముద్రంలో మునిగిపోతుంది. మరణం, వ్యాధి, వృద్ధాప్యం అనే మొసళ్లు పట్టుకున్నా, ఎవ్వరూ దీనిని గ్రహించరు.

ప్రతిక్షణభయం కాలః క్షీయమాణో న లక్ష్యతే । ఆమకుంభ ఇవాంభః స్థో విశీర్ణో న విభావ్యతే ॥ ౨,౪౯.

ప్రతి క్షణం భయం కలిగించే కాలం, క్రమంగా తగ్గిపోతుంటుంది. అయినా అది ఎవరికీ కనిపించదు — చిలికిన మట్టికుండలో నీరు ఎలా పోతుందో ఎవరికీ తెలియదు.

యుజ్యతే వేష్టనం వాయోరాకాశస్య చ ఖణ్డనమ్ । గ్రథనఞ్చ తరఙ్గాణామాస్థా నాయుషి యుజ్యతే ॥ ౨,౪౯.

గాలిని కట్టేయడం, ఆకాశాన్ని పగలగొట్టడం, అలలను కలిపి కట్టడం సాధ్యమైనా, ఆయుష్సు మీద ఆధారం పెట్టడం మాత్రం శ్రేయస్కరం కాదు.

పృథివీ దహ్యతే యేన మేరుశ్చాపి విశీర్యతే । శుష్యతే సాగరజలం శరీరస్య చ కా కథా ॥ ౨,౪౯.

ఈ భూమిని కాల్చగలది, మెరుపు పర్వతాన్ని కూడా పగలగొట్టగలదు, సముద్రాన్ని ఎండబెట్టగలదు — అలాంటప్పుడు శరీరం గురించి చెప్పాల్సిన అవసరమే లేదు.

అపత్యం మే కలత్రం మే ధనం మే బాన్ధవాశ్చ మే । జల్పన్తమితి మర్త్యాజం హన్తి కాలవృకో బలాత్ ॥ ౨,౪౯.

నా పిల్ల, నా భార్య, నా ధనం, నా బంధువులు అని మానవుడు మాట్లాడుతుండగానే, కాలమనే నక్క అతన్ని బలవంతంగా పట్టుకుంటుంది.

ఇదం కృతమిదం కార్యమిదమన్యత్కృతాకృతమ్ । ఏవమీహాసమాయుక్తం కృతాన్తః కురుతే వశమ్ ॥ ౨,౪౯.

ఇది చేశాను, ఇది చేయాలి, ఇంకొకటి మిగిలింది, చేసిందీ, చేయనిదీ అని పనుల్లో మునిగిపోయినపుడు, మరణం అతన్ని తన వశంలోకి తీసుకుంటుంది.

శ్వః కార్యమద్య కుర్వీత పూర్వాహ్నే చాపరాహ్నికమ్ । న హి మృత్యుః ప్రతీక్షేత కృతం వాప్యథ వాకృతమ్ ॥ ౨,౪౯.

రేపు చేయాల్సిన పనిని ఈరోజే చేయాలి, ఉదయానికి చేయాల్సినదాన్ని మధ్యాహ్నానికే చేయాలి. ఎందుకంటే మరణం పనులు అయ్యాయా లేదా అని ఎదురు చూసేది కాదు.

జరాదర్శితపన్థానం ప్రచణ్డవ్యాధిసైనికమ్ । అధిష్ఠితో మృత్యుశత్రుం త్రాతారం కిం న పశ్యతి ॥ ౨,౪౯.

వృద్ధాప్యం చూపించే మార్గాన్ని, భయంకరమైన వ్యాధుల సైన్యాన్ని ముందు చూపిస్తూ, మరణమనే శత్రువు ఎదురుగా ఉన్నప్పుడు, మనిషి రక్షకుడిని ఎందుకు చూడడు?

తృష్ణాసూచీవినిర్భిన్నం సిక్తం విషయసర్పిషా । రాగద్వేషానలే పక్వం మృత్యురశ్రాతి మానవమ్ ॥ ౨,౪౯.

తృష్ణ అనే సూచి గుచ్చినట్టు, విషయాల అనే నెయ్యితో తడిపి, రాగద్వేషాల అనే అగ్నిలో ఉడికిన మనిషిని మరణం తినేస్తుంది.

బాలాంశ్చ యౌవనస్థాంశ్చ వృద్ధాన గర్భగతానపి । సర్వానావిశతే మృత్యురేవమ్భూమిదం జగత్ ॥ ౨,౪౯.

పిల్లలను, యవ్వనంలో ఉన్నవారిని, వృద్ధులను, గర్భంలో ఉన్నవారిని కూడా మరణం తాకుతుంది. ఈ లోకం అంతా ఇలాగే ఉంది.

స్వదేహమపి జీవోఽయం ముక్త్వా యాతి యమాలయమ్ । స్త్రీమాతృపితృపుత్త్రాదిసమ్బన్ధః కేన హేతునా ॥ ౨,౪౯.

ఈ జీవుడు తన శరీరాన్ని కూడా వదిలేసి యమలోకానికి వెళ్తాడు. అయితే భార్య, తల్లి, తండ్రి, కుమారుడు మొదలైనవారితో అనురాగం ఎందుకు కలుగుతుంది?

దుః ఖమూలం హి సంసారః స యస్యాస్తి స దుః ఖితః । తస్య త్యాగః కృతో యేన స సుఖీ నాపరః క్వచిత్ ॥ ౨,౪౯.

సంసారం ఉన్నవాడికి బాధలు తప్పవు. దాన్ని వదిలినవాడే సుఖంగా ఉంటాడు, మరెవ్వరూ కాదు.

ప్రభవం సర్వదుః ఖానామాలయం సకలాపదామ్ । ఆశ్రయం సర్వపాపానాం సంసారం వర్జయేత్క్షణాత్ ॥ ౨,౪౯.

అన్ని బాధలకు మూలమైన, అన్ని అపాయాల నివాసమైన, అన్ని పాపాలకు ఆశ్రయమైన సంసారాన్ని వెంటనే వదిలేయాలి.

లోహదారుమయైః పాశైః పుమాన్బద్ధో విముచ్యతే । పుత్త్రదారమయైః పాశైర్ముచ్యతే న కదాచన ॥ ౨,౪౯.

ఇనుపు లేదా కలప గొలుసులతో బంధించబడినవాడు విడిపోవచ్చు. కాని కుమారుడు, భార్య అనే బంధనాలనుండి మాత్రం ఎప్పుడూ విడిపోలేడు.

యావతః కురుతే జన్తుః సమ్బన్ధాన్మనసః ప్రియాన్ । తావన్తోఽస్య నిఖన్యన్తే హృదయే శోకశఙ్కవః ॥ ౨,౪౯.

ప్రతి మనిషి మనసులో ఎంత మంది ప్రియమైన వారిని కలుపుకుంటాడో, అంతగా అతని హృదయంలో శోక బాణాలు గుచ్చుకుంటాయి.

వఞ్చితాశేషవిత్తైస్తైర్నిత్యం లోకో వినాశితః । హా హన్త విషయాహారైర్దేహస్థోన్ద్రియతస్కరైః ॥ ౨,౪౯.

అన్ని ధనాలను మోసం చేసి, శరీరంలో ఉన్న ఇంద్రియాలనే దొంగలతో విషయాలను ఆస్వాదిస్తూ, ఈ లోకం నిత్యం నాశనం అవుతోంది.

మాంసలుబ్ధో యథా మత్స్యో లోహశఙ్కుం న పశ్యతి । సుఖలుబ్ధస్తథా దేహీ యమవాధాం న పశ్యతి ॥ ౨,౪౯.

మాంసం మీద ఆశపడి చేప ఇనుప గుల్లను చూడదు. అలాగే సుఖం మీద ఆశపడ్డ జీవుడు యమపాశాన్ని చూడడు.

హితాహితం న జానన్తో నిత్యమున్మార్గగామినః । కుక్షిపూరణనిష్ఠా యే తే నరా నారకాః ఖగ ॥ ౨,౪౯.

ఏది మంచిదో, చెడిదో తెలియని, ఎప్పుడూ తప్పుదారిలో నడిచే, కడుపు నింపడమే లక్ష్యంగా పెట్టుకునే వారు, ఓ పక్షీ, నరకానికి పోతారు.

నిద్రాభీమైథునాహారాః సర్వేషాం ప్రాణినాం సమాః । జ్ఞానవాన్మానవః ప్రోక్తో జ్ఞానహీనః పశుః స్మృతః ॥ ౨,౪౯.

నిద్ర, భయం, मैथునం, ఆహారం అన్నీ ప్రాణులకు సమానమే. జ్ఞానం ఉన్నవాడిని మనిషి అంటారు, జ్ఞానం లేనివాడిని పశువు అంటారు.

ప్రభాతే మలమూత్త్రాభ్యాం క్షుత్తృడ్భ్యాం మధ్యగే రవౌ । రాత్రౌ మదననిద్రాభ్యాం బాధ్యన్తే మూఢమానవాః ॥ ౨,౪౯.

ఉదయాన్నే మలమూత్రాలతో, మధ్యాహ్నం ఆకలి దప్పులతో, రాత్రి కామం నిద్రలతో మూర్ఖులు బాధపడతారు.

స్వదేహధనదారాదినిరతాః సర్వజన్తవః । జాయన్తే చ మ్రియన్తే చ హా హన్తాజ్ఞానమోహితాః ॥ ౨,౪౯.

తమ శరీరం, ధనం, భార్య, ఇతర విషయాల్లో మునిగిపోయిన అన్ని జంతువులు అజ్ఞాన మోహంతో పుట్టి, చనిపోతుంటాయి.

తస్మాత్సఙ్గః సదా త్యాజ్యః సచేత్త్యక్తుం న శక్యతే । మహద్భిః సహ కర్తవ్యః సన్తః సఙ్గస్య భేషజమ్ ॥ ౨,౪౯.

కాబట్టి అనురాగాన్ని ఎప్పుడూ వదిలేయాలి. వదలలేకపోతే, మహనీయులతో స్నేహం చేయాలి. మంచి వారి సాంగత్యమే మందు.

సత్సఙ్గశ్చ వివేకశ్చ నిర్మలం నయనద్వయమ్ । యస్య నాస్తి నరః సోఽన్ధః కథం న స్యాదమార్గగః ॥ ౨,౪౯.

మంచి వారి సాంగత్యం, వివేకం, నిర్మలమైన చూపు లేనివాడు అంధుడే. అలాంటి వాడు తప్పుదారిపట్టక ఎలా ఉంటాడు?

స్వస్వవర్ణాశ్రమాచారనిరతాః సర్వమానవాః । న జానన్తి పరం ధర్మం వృథా నశ్యన్తి దామ్భికాః ॥ ౨,౪౯.

తమ తమ వర్ణాశ్రమ కర్మల్లోనే మునిగిపోయిన మనుషులు పరమధర్మాన్ని తెలియరు. అటువంటి దంభికులు వ్యర్థంగా నశిస్తారు.

కిమాయాసపరాః కేచిద్వ్రతచర్యాదిసంయుతాః । అజ్ఞానసంవృతాత్మానః సఞ్చరన్తి ప్రచారకాః ॥ ౨,౪౯.

కొంతమంది ఉపవాసాలు, వ్రతాలు చేస్తూ, అజ్ఞానంతో మునిగిపోయి, ఎందుకు తిరుగుతారు?

నామమాత్రేణ సన్తుష్టాః కర్మకాణ్డరతా నరాః । మన్త్రోచ్చారణహోమాద్యైర్భ్రామితాః క్రతువిస్తరైః ॥ ౨,౪౯.

కర్మకాండలో మునిగిపోయి, పేరుకే సంతృప్తి చెందే మనుషులు, మంత్రోచ్చారణ, హోమాదులతో, యాగాల వివరణతో మోసపోతున్నారు.