గరుడపురాణమ్

చతుర్విధశరీరాణి ధృత్వా ముక్త్వా సహస్రశః । సుకృతాన్మా నవో భూత్వా జ్ఞానీ చేన్మోక్షమాప్నుయాత్ ॥ ౨,౪౯.

నాలుగు రకాల శరీరాలను వేలసార్లు ధరించి, వదిలి, మంచి పనులు చేసి, జ్ఞానిని అయితే ముక్తిని పొందవచ్చు.

చతురశీతిలక్షేషు శరీరేషు శరీరిణామ్ । న మానుషం వినాన్యత్ర తత్త్వజ్ఞానన్తు లభ్యతే ॥ ౨,౪౯.

ఎనభై నాలుగు లక్షల జన్మల్లో, మానవ జన్మ తప్ప మరెక్కడా పరమార్థ జ్ఞానం లభించదు.

అత్ర జన్మసహస్రాణాం సహస్రైరపి కోటిభిః । కదాచిల్లభతే జన్తుర్మానుష్యం పుణ్యసఞ్చయాత్ ॥ ౨,౪౯.

వెయ్యి వెయ్యి జన్మలు గడిపినా, కొన్ని సార్లు మాత్రమే జీవికి పుణ్యఫలంగా మానవ జన్మ లభిస్తుంది.

సోపానభూతం మోక్షస్య మానుష్యం ప్రాప్య దుర్లభమ్ । యస్తార యతి నాత్మానం తస్మాత్పాపతరోఽత్ర కః ॥ ౨,౪౯.

ముక్తికి మెట్టు అయిన అరుదైన మానవ జన్మను పొంది కూడా, తనను తాను రక్షించుకోని వాడు కన్నా పాపి ఎవడు ఉంటాడు?

నరః ప్రాప్యేతరజ్జన్మ లబ్ధ్వా చేన్ద్రియసౌష్ఠవమ్ । న వేత్త్యాత్మహితం యస్తు స భవేద్బ్రహ్మఘాతకః ॥ ౨,౪౯.

ఇంకో జన్మను, మంచి ఇంద్రియాలను పొందిన మనిషి, తనకు మేలు చేసే దానిని తెలుసుకోకపోతే, అతడు బ్రహ్మను హత్య చేసినవాడితో సమానం.

వినా దేహేన కస్యాపి పురుషార్థో న విద్యతే । తస్మాద్దేహం ధనం రక్షేత్పుణ్యకర్మాణి సాధయేత్ ॥ ౨,౪౯.

శరీరం లేకుండా ఎవరికీ ఏ ప్రయోజనం ఉండదు. అందుకే శరీరాన్ని ధనంలా కాపాడుకొని, పుణ్యకార్యాలు చేయాలి.

రక్షేచ్చసర్వదాత్మానమాత్మా సర్బ్వస్య భాజనమ్ । రక్షణే యత్నమాతిష్ఠేజ్జీవన్ భద్రాణి పశ్యతి ॥ ౨,౪౯.

ప్రతి వేళా తనను తాను కాపాడుకోవాలి. ఆత్మే అన్నిటికీ ఆధారం. రక్షణలో శ్రమపడి బ్రతికితే, మంగళకరమైనదాన్ని చూస్తాడు.

పునర్గ్రామః పునః క్షేత్ర పునర్విత్తం పునర్గృహమ్ । పునః శుభాశుభం కర్మ న శరీరం పునః పునః ॥ ౨,౪౯.

గ్రామం, పొలం, ధనం, ఇల్లు, మంచి చెడు కర్మలు మళ్లీ మళ్లీ లభించవచ్చు. కానీ శరీరం మాత్రం మళ్లీ మళ్లీ దొరకదు.

శరీరరక్షణోపాయాః క్రి యన్తే సర్వదా బుధైః । నేచ్ఛన్తి చ పునస్త్యాగమపి కుష్ఠాదిరోగిణః ॥ ౨,౪౯.

బుద్ధిమంతులు ఎప్పుడూ శరీరాన్ని కాపాడటానికి ప్రయత్నిస్తారు. కుష్ఠురోగం వంటి వ్యాధులు ఉన్నవాళ్లూ శరీరాన్ని వదిలేయాలని కోరుకోరు.

తద్గోపితం స్యాద్ధర్మార్థం ధర్మో జ్ఞానార్థమేవ చ । జ్ఞానం తు ధ్యానయోగార్థమచిరాత్ప్రవిముచ్యతే ॥ ౨,౪౯.

శరీరాన్ని ధర్మార్థాల కోసం కాపాడాలి. ధర్మం జ్ఞానానికి, జ్ఞానం ధ్యానయోగానికి, ధ్యానయోగం వల్ల త్వరగా విముక్తి లభిస్తుంది.

ఆత్మైవ యది నాత్మానమహీతేభ్యో నివారయేత్ । కోఽన్యో హితకరస్తస్మాదాత్మానం సుఖయిష్యతి ॥ ౨,౪౯.

తనకు తాను హాని నుండి కాపాడుకోకపోతే, ఇంకెవరు తనకు మేలు చేస్తారు? ఎవరు సుఖం ఇస్తారు?

ఇహైవ నరకవ్యాధేశ్చికిత్సాం న కరోతి యః । గత్వా నిరౌషధం దేశం వ్యాధిమ్థః కిం కరిష్యతి ॥ ౨,౪౯.

ఇక్కడే నరక వ్యాధికి చికిత్స చేయని వాడు, మందులు లేని లోకానికి వెళ్లాక వ్యాధితో బాధపడుతూ ఏం చేయగలడు?

వ్యాఘ్రీవాస్తే జరా చాయుర్యాతి భిన్నఘటామ్బువత్ । నిఘ్నన్తి రిపువద్రోగాస్తస్మాచ్ఛ్రేయః సమభ్యసేత ॥ ౨,౪౯.

పులిలా వృద్ధాప్యం వస్తుంది, బద్దగొట్టిన గిన్నెలో నీరు పోయినట్టు ఆయుష్షు పోతుంది, వ్యాధులు శత్రువుల్లా నశింపజేస్తాయి. అందుకే మేలు చేసే పనులను సాధించాలి.

యావన్నాశ్రయతే దుః ఖం యావన్నాయాన్తి చాపదః । యావన్నేన్ద్రియవైకల్యం తావచ్ఛ్రేయః సమభ్యసేత్ ॥ ౨,౪౯.

బాధలు రాకముందు, అపాయాలు ఎదురుకాకముందు, ఇంద్రియాలు బలహీనపడకముందే, మనిషి తనకు మేలు చేసే పనులను చేయాలి.

యావత్తిష్ఠతి దేహోఽయం తావత్తత్త్వం సమభ్యసేత్ । సన్దీప్తకోశభవనే కూపం ఖనతి దుర్మతిః ॥ ౨,౪౯.

ఈ శరీరం ఉన్నంతవరకూ, మనిషి సత్యాన్ని తెలుసుకోవడానికి ప్రయత్నించాలి. అజ్ఞాని, తన ఇంట్లో అగ్ని అంటుకున్న తర్వాతే బావిని తవ్వడం లాంటిది ఆలస్యంగా ప్రయత్నించడం.

కాలో న జ్ఞాయతే నానాకార్యైః సంసారసమ్భవైః । సుఖం దుఃఖం జనో హన్త న వేత్తి హితమాత్మనః ॥ ౨,౪౯.

ఈ లోకంలో ఎన్నో పనులతో కాలం ఎలా పోతుందో ఎవరికీ తెలియదు. సుఖంలోనైనా, దుఃఖంలోనైనా, మనిషి తనకు నిజంగా మేలు ఏదో తెలుసుకోడు.

జాతానార్తాన్మృతానాపద్భష్టాన్దృష్ట్వా చ దుః ఖితాన్ । లోకో మోహసురాం పీత్వా న బిభేతి కదాచన ॥ ౨,౪౯.

బాధలో పుట్టినవాళ్లను, చనిపోయినవాళ్లను, కష్టాల్లో పడినవాళ్లను, బాధపడుతున్నవాళ్లను చూస్తూ కూడా, మాయ మద్యం తాగినట్టు లోకజనం ఎప్పుడూ భయపడరు.

సమ్పదః స్వప్నసంకాశా యౌవనం కుసుమోపమమ్ । తడిచ్చపలమాయుష్యం కస్య స్యాజ్జానతో ధృతిః ॥ ౨,౪౯.

సంపద కలలాంటిది, యవ్వనం పువ్వులా చనిపోతుంది, ఆయువు మెరుపులా నిలకడలేనిది — ఇవన్నీ తెలిసినవాడు స్థిరంగా ఉండగలడా?

శతం జీవితమత్యల్పం నిద్రాలస్యైస్తదర్ధకమ్ । బాల్యరోగజరాదుః ఖైరల్పం తదపి నిష్ఫలమ్ ॥ ౨,౪౯.

మనిషి వందేళ్లు బ్రతికినా అది చాలా తక్కువే. అలసత్వం, నిద్ర ఎక్కువవాళ్లకు అది అర్థం మాత్రమే. మిగిలినది బాల్యం, వ్యాధి, వృద్ధాప్య బాధల్లో పోయి, చివరికి అది కూడా వృథా అవుతుంది.

ప్రారబ్ధవ్యే నిరుద్యోగీ జాగర్తవ్యే ప్రసుప్తకః । విశ్వస్తశ్చ భయస్థానే హా నరః కో న హన్యతే ॥ ౨,౪౯.

పని మొదలుపెట్టాల్సినప్పుడు అలసత్వంగా ఉంటాడు, మేలుకోవాల్సినప్పుడు నిద్రపోతాడు, ప్రమాదంలోనూ నమ్మకంగా ఉంటాడు — అలాంటి మనిషి నాశనం కాకుండా ఉంటాడా?

తోయఫేనసమే దేహే జీవేనాక్రమ్య సంస్థితే । అనిత్యాప్రయసవాసే కథ తిష్ఠతి నిర్భయః ॥ ౨,౪౯.

నీటి నురుగు లాంటి శరీరంలో జీవం కొంతకాలం ఉంటే, ఇంత స్థిరతలేని లోకంలో ఎవరు భయపడకుండా ఉండగలరు?

అహితే హితసంజ్ఞః స్యాదధ్రువే ధ్రువసంజ్ఞకః । అనర్థే చార్థవిజ్ఞానః స్వమర్థం యో న వేత్తి సః ॥ ౨,౪౯.

హానికరం మేలు అని, నిలకడలేనిది నిలకడగా అని, వృథా విషయాల్లో విలువ ఉందని భావించేవాడు తన నిజమైన మేలు ఏమిటో తెలుసుకోడు.

పశ్యన్నపి ప్రస్ఖలతి శృణ్వన్నపి న బుధ్యతి । పఠన్నపి న జానాతి దేవమాయావిమోహితః ॥ ౨,౪౯.

చూస్తూ కూడా తడబడతాడు, వింటూ కూడా అర్థం చేసుకోడు, చదువుతూ కూడా తెలుసుకోడు — ఇవన్నీ దేవుడి మాయ వల్లే.

తన్నిమజ్జజ్జగదిదం గమ్భీరే కాలసాగరే । మృత్యురోగజరాగ్రాహైర్న కశ్చిదపి బుధ్యతే ॥ ౨,౪౯.

ఈ లోకం అంతా కాలమనే లోతైన సముద్రంలో మునిగిపోతుంది. మరణం, వ్యాధి, వృద్ధాప్యం అనే మొసళ్లు పట్టుకున్నా, ఎవ్వరూ దీనిని గ్రహించరు.

ప్రతిక్షణభయం కాలః క్షీయమాణో న లక్ష్యతే । ఆమకుంభ ఇవాంభః స్థో విశీర్ణో న విభావ్యతే ॥ ౨,౪౯.

ప్రతి క్షణం భయం కలిగించే కాలం, క్రమంగా తగ్గిపోతుంటుంది. అయినా అది ఎవరికీ కనిపించదు — చిలికిన మట్టికుండలో నీరు ఎలా పోతుందో ఎవరికీ తెలియదు.

యుజ్యతే వేష్టనం వాయోరాకాశస్య చ ఖణ్డనమ్ । గ్రథనఞ్చ తరఙ్గాణామాస్థా నాయుషి యుజ్యతే ॥ ౨,౪౯.

గాలిని కట్టేయడం, ఆకాశాన్ని పగలగొట్టడం, అలలను కలిపి కట్టడం సాధ్యమైనా, ఆయుష్సు మీద ఆధారం పెట్టడం మాత్రం శ్రేయస్కరం కాదు.

పృథివీ దహ్యతే యేన మేరుశ్చాపి విశీర్యతే । శుష్యతే సాగరజలం శరీరస్య చ కా కథా ॥ ౨,౪౯.

ఈ భూమిని కాల్చగలది, మెరుపు పర్వతాన్ని కూడా పగలగొట్టగలదు, సముద్రాన్ని ఎండబెట్టగలదు — అలాంటప్పుడు శరీరం గురించి చెప్పాల్సిన అవసరమే లేదు.

అపత్యం మే కలత్రం మే ధనం మే బాన్ధవాశ్చ మే । జల్పన్తమితి మర్త్యాజం హన్తి కాలవృకో బలాత్ ॥ ౨,౪౯.

నా పిల్ల, నా భార్య, నా ధనం, నా బంధువులు అని మానవుడు మాట్లాడుతుండగానే, కాలమనే నక్క అతన్ని బలవంతంగా పట్టుకుంటుంది.

ఇదం కృతమిదం కార్యమిదమన్యత్కృతాకృతమ్ । ఏవమీహాసమాయుక్తం కృతాన్తః కురుతే వశమ్ ॥ ౨,౪౯.

ఇది చేశాను, ఇది చేయాలి, ఇంకొకటి మిగిలింది, చేసిందీ, చేయనిదీ అని పనుల్లో మునిగిపోయినపుడు, మరణం అతన్ని తన వశంలోకి తీసుకుంటుంది.