గరుడపురాణమ్

త్యక్త్వా స్వకర్మాణి మదేన సుస్థితం మయా సుతీర్థే స్వవపుర్న చోజ్ఝితమ్ । ధర్మోర్జితో నైవ న దేవపూజనం కృతం మయా చైవ విముక్తిహేతవే ॥ ౨,౪౮.

అహంకారంతో నా కర్తవ్యాలను వదిలేసి, పవిత్ర స్థలంలో సుఖంగా ఉన్నాను. కానీ నా శరీరాన్ని వదలలేదు; ధర్మాన్ని ఆచరించలేదు, ముక్తి కోసం దేవతలను పూజించలేదు.

దేహం సమాసాద్య తథైవ పిణ్డజం వర్ణాంస్తథైవాన్త్యజమ్లేచ్ఛసంజ్ఞితాన్ । మరున్మయం దేహమిమే విశన్తి నైవేహమానాః పథి ధర్మసంకులే ॥ ౨,౪౮.

పిండం ద్వారా వచ్చిన ఈ శరీరం పొంది, నేను అంత్యజులు, మ్లేచ్ఛులు అనే కులాల్లో ప్రవేశించాను. గాలి రూపంలో ఉన్న ఈ శరీరాలు ధర్మమార్గంలో ప్రవేశించవు.

పరస్పరం ధర్మకృన్తం స్వకీయం సమ్పాద్య లక్ష్యం పథి సఞ్చరన్త్స్వమ్ । పక్షీన్ద్ర వాక్యాని శృణుష్వ తాని మనోరమాణి ప్రవదన్తి యాని ॥ ౨,౪౮.

ప్రతి ఒక్కరూ తమ తమ ధర్మాన్ని నెరవేర్చుకుంటూ, లక్ష్యాన్ని సాధిస్తూ ముందుకు సాగుతున్నారు. పక్షీరాజా! వారు చెప్పే ఆ మధురమైన మాటలను విను.

సారా హి లోకేషు భవేత్త్రిలోకీ ద్వీపేషు సర్వేషు చ జమ్బుకాఖ్యమ్ । దేశేషు సర్వేష్వపి దేవదేశః జీవేషు సర్వేషు మనుష్య ఏవ ॥ ౨,౪౮.

మూడు లోకాలు ఈ జగత్తులో ముల్యం కలవిగా ఉన్నాయి; అన్ని ద్వీపాలలో జంబూ ద్వీపమే ప్రసిద్ధి చెందింది; అన్ని దేశాలలో దేవతల దేశమే ముఖ్యమైనది; అన్ని జీవుల్లో మనుష్యుడే శ్రేష్ఠుడు.

వర్ణాశ్చ చత్వార ఇహ ప్రశస్తాః వర్ణేషు ధర్మిష్ఠనరాః ప్రశస్తాః । ధర్మేణ సౌఖ్యం సముపైతి సర్వం జ్ఞానం సమాప్నోతి మహాపథే స్థితః ॥ ౨,౪౮.

ఇక్కడ నాలుగు వర్ణాలు గొప్పవిగా గుర్తించబడ్డాయి; వాటిలో ధర్మాన్ని పాటించే వారు ప్రశంసించబడతారు. ధర్మం వల్ల సర్వ సుఖాలు లభిస్తాయి, మహామార్గంలో నిలిచినవాడు జ్ఞానాన్ని పొందుతాడు.

దేహం పరిత్యజ్య యదా గతాయుః పక్షిన్ స్థితోఽహం కృమికీటసంస్థితః । సరీసృపోఽహం మశకో వినిర్మితశ్చతుష్పదోఽహం వనసూకరోఽహమ్ ॥ ౨,౪౮.

పక్షీ! శరీరాన్ని వదిలి ప్రాణం పోయినప్పుడు, నేను పురుగులుగా, క్రిమికీటకులుగా, సరీసృపంగా, దోమగా, నాలుగు కాళ్ల జంతువుగా, అడవి పంది రూపంలో ఉన్నాను.

సర్వం విజానాతి హి గర్భసంస్థితో జాతశ్చ సద్యస్తదిదఞ్చ విస్మరేత్ । యచ్చిన్తితం గర్భసమాగతేన వై బాలో యువా వృద్ధవయా బభూవ ॥ ౨,౪౮.

గర్భంలో ఉన్నప్పుడు ప్రతిదీ తెలుసుకుంటాడు, కానీ పుట్టిన వెంటనే అన్నీ మరిచిపోతాడు. గర్భంలో ఆలోచించినదే బాల్యం, యవ్వనం, వృద్ధాప్యంగా మారుతుంది.

మోహాద్వినాష్టం యది గర్భచిన్తితం స్మృతం పునర్మృత్యుగతే చదేహే । తస్మిన్ప్రనష్టే హృది చిన్తితం గతం స్మృతం పునర్గర్భగతే చ దేహే ॥ ౨,౪౮.

మాయ వల్ల గర్భంలో ఆలోచించినది మరిచిపోతే, మరణ సమయంలో కూడా అది పోతుంది. హృదయంలో ఆలోచించినది పోయినప్పుడు, మళ్లీ గర్భంలోకి వచ్చినప్పుడు అది గుర్తుకు వస్తుంది.

తస్మిన్ప్రనష్టే హృది చిన్తితం పునర్మయా స్వకోశే పరవఞ్చనం కృతమ్ । ద్యూతైశ్ఛలేనాపి చ చౌర్యవృత్త్యా ధర్మం వ్యతిక్రమ్య శరీరరక్షణే ॥ ౨,౪౮.

హృదయంలో ఆలోచించినది పోయిన తర్వాత, మళ్లీ నా ధనాన్ని మోసం చేశాను. జూదం, మోసం, దొంగతనంతో, శరీరాన్ని కాపాడేందుకు ధర్మాన్ని ఉల్లంఘించాను.

కృచ్ఛ్రేణ లక్ష్మీః సముపార్జితా స్వయం మయా న భుక్తం మనసేప్సితం ధనమ్ । తామ్బూలమన్నం మధురం సగోరసం దత్త్వాగ్నిదేవాతిథిబన్ధువర్గే ॥ ౨,౪౮.

బహు కష్టపడి ధనాన్ని సంపాదించాను, కానీ మనసుకు నచ్చినట్టు దాన్ని అనుభవించలేదు. తాంబూలం, అన్నం, పాలతో కూడిన మిఠాయిలను అగ్ని, దేవతలు, అతిథులు, బంధువులకు ఇచ్చాను.

సోమగ్రహే సూర్యసమాగమేపి వా న సేవితం తీర్థవరిష్ఠముత్తమమ్ । కోశం స్వకీయం మలమూత్రపూరితం దేహిన్క్వచిన్నిస్తర యత్త్వయా కృతమ్ ॥ ౨,౪౮.

పూర్ణచంద్రుడు లేదా సూర్యుడు కలిసే సమయాల్లోనూ, ఉత్తమ తీర్థాలలో స్నానం చేయలేదు. నా ధనాన్ని మలమూత్రంతో నిండినట్టుగా ఉంచాను, దేహధారి! నీవు చేసినది ఏమిటో చూడు.

మయా న దృష్టా న నతా న పూజితా త్రైవిక్రమీ మూర్తిరిహ స్థితా భువి । ప్రభాసనాథో న చ భక్తిసంస్తుతో దేహిన్క్వచిన్నిస్తర యత్త్వయా కృతమ్ ॥ ౨,౪౮.

త్రివిక్రముడు భూమిపై స్థాపించబడిన రూపాన్ని నేను చూడలేదు, నమస్కరించలేదు, పూజించలేదు. ప్రభాసనాథుడిని భక్తితో స్తుతించలేదు. దేహధారి! నీవు చేసినది ఏమిటో చూడు.

గత్వా వరిష్ఠే భువి తీర్థసన్నిధౌ ధనం న దత్తం విదుషాం కరే మయా । ఆప్లుత్య దేహం విధినా ద్విజే గురౌ దిహిన్క్వచిన్నిస్తర యత్త్వయా కృతమ్ ॥ ౨,౪౮.

భూమిపై ఉన్న ఉత్తమ తీర్థాలకు వెళ్లినా, పండితులకు ధనం ఇవ్వలేదు. నియమంగా స్నానం చేసిన తరువాత, ద్విజులను లేదా గురువును గౌరవించలేదు. దేహధారి! నీవు చేసినది ఏమిటో చూడు.

న మాతృపూజా న చ విష్ణుశఙ్కరౌ గణేశచణడ్యౌ న చ భాస్కరోఽపి వా । యఞ్చోపచారైర్బలియుక్తచన్దనైర్దేహిన్క్వచిన్నిస్తర యత్త్వయా కృతమ్ ॥ ౨,౪౮.

తల్లిని, విష్ణువును, శంకరుని, గణేశుని, చండిని, భాస్కరుని పూజించలేదు. యజ్ఞాన్ని, బలిని, చందనం వంటి ఉపచారాలతో సమర్పించలేదు. దేహధారి! నీవు చేసినది ఏమిటో చూడు.

లబ్ధా మయా మానవదేవతోపమా మోహాద్గతా సర్వమిదఞ్చ పార్థివ । గతిం న వీక్షేత స వై విమూఢధీర్దేహిన్క్వచిన్నిస్తర యత్త్వయా కృతమ్ ॥ ౨,౪౮.

దేవతలకు సమానమైన మానవ శరీరం నాకు లభించినా, మాయ వల్ల అన్నీ కోల్పోయాను. మూర్ఖుడు మార్గాన్ని వెతకడు. దేహధారి! నీవు చేసినది ఏమిటో చూడు.

ఏతాని పక్షిన్మనసా విచిన్త్య వాక్యాని ధర్మార్థయశస్కరాణి । ముక్తిం సమాయాన్తి మనుష్యలోకే వసన్తి యే ధర్మరతాః సుదేశే ॥ ౨,౪౮.

పక్షీ! ఈ ధర్మ, అర్థ, యశస్సు కలిగించే మాటలను మనస్సులో ఆలోచిస్తూ, మంచి దేశంలో ధర్మంలో ఆనందించే వారు మానవ లోకంలో ముక్తిని పొందుతారు.

ఇతి బ్రువాణైర్యమధూతవర్గైర్విహన్యతే కాలమయైశ్చ ముద్గరైః । హా దైవ హా దైవ ఇతి స్మరన్ వై ధనం న దత్తం స్వయమర్జితం యత్ ॥ ౨,౪౮.

యమదూతలు ఇలా చెప్పినప్పుడు, కాలరూపమైన గొడవలతో కొట్టబడతాడు. 'హాయ్ దైవం! హాయ్ దైవం!' అని ఆలోచిస్తూ, తానే సంపాదించిన ధనాన్ని దానం చేయనందుకు విచారిస్తాడు.

న భూమిదానం న చ గోప్రదానం న వారిదానం న చ వస్త్రదానమ్ । ఫలం సతామ్బూలవిలేపనం వా త్వయా న దత్తం భువి శోచసే కథమ్ ॥ ౨,౪౮.

ఈ భూమిపై నీవు భూమి, ఆవులు, నీరు, వస్త్రాలు, పండ్లు, తాంబూలం, పరిమళ ద్రవ్యాలు — ఇవేవీ దానం చేయలేదు. అలాంటప్పుడు నీవు ఎందుకు బాధపడుతున్నావు?

పితా మృతస్తే చ పితామహః సా యయా ధృతో వాప్యుదరే స్వకీయే । మృతోఽప్యసౌ బన్ధుజనః సమస్తో దృష్టం త్వయా సర్వమిదం గతాయః ॥ ౨,౪౮.

నీ తండ్రి, తాత, నిన్ను గర్భంలో ధరించిన తల్లి — వీళ్లంతా మరణించారు. నీ బంధువులందరూ పోయారు. ఇది నీవు చూశావు. ఇప్పుడు నీ సమయం కూడా వచ్చింది.

కోశం త్వదీయం జ్వలితఞ్చ వహ్నినా పుత్త్రైర్గృహీతో ధనధాన్య సఞ్చయః । సుభాషితం ధర్మచయం కృతఞ్చ యత్తదేవ గచ్ఛేత్తవ పృష్ఠసంస్థమ్ ॥ ౨,౪౮.

నీ ధనాన్ని, ధాన్యాన్ని, పిల్లలు కూడబెట్టిన సంపదను — ఇవన్నీ ఇక్కడే మిగిలిపోతాయి. నీతో పాటు వెళ్ళేది మంచి మాటలు, ధర్మమైన పనులు, నీవు చేసిన సత్కార్యాలే.

న దృశ్యతే కోఽపి మృతః సమాగతో రాజా యతిర్వా ద్విజపుఙ్గవోఽపి వా । యో వై మృతః సాహసికః స మర్త్యకో నాశం యోఽపి ధరాతలే స్థితః ॥ ౨,౪౮.

ఎవరైనా రాజు అయినా, యతి అయినా, గొప్ప బ్రాహ్మణుడైనా, మరణించినవాడు తిరిగి వచ్చాడని ఎవరూ చూడలేదు. ధైర్యవంతుడైనా, సాధారణుడైనా, మరణించినవాడు కనబడడు. భూమిపై ఉన్నవాడు కూడా చివరికి అంతే.

ఏవం గణాస్తే బ్రువతే సకిన్నరా ధైర్యం సమాలమ్బ్య విపాదపూరితః । శ్రుత్వా గణానాం వచనం మహాద్భుతం బ్రవీతి పక్షీన్ద్ర మనుష్యతాం గతః ॥ ౨,౪౮.

అలా ఆ గణాలు, కిన్నరులతో కలిసి, ఆకాశాన్ని నిండేలా మాట్లాడారు. వారి అద్భుతమైన మాటలు విని, పక్షీరాజు మనుష్యరూపంలో సమాధానం చెప్పాడు.

దానప్రభావేణ విమానసంస్థితో ధర్మః పితా మాతృదయానురూపిణీ । వాణీ కలత్రం మధురార్థభాషిణీ స్నానం సుతీర్థే చ సుబన్ధవర్గః ॥ ౨,౪౮.

దానం వల్ల స్వర్గవాహనం లభిస్తుంది. ధర్మం తండ్రివంటి వాడు, దయ తల్లివంటి వాడు. మధురమైన మాటలు మంచి భార్యలాంటివి. పవిత్ర తీర్థాలలో స్నానం చేయడం మంచి స్నేహితుల వలె ఉంటుంది.

కరార్పితం యత్సుకృతం సమస్తం స్వర్గస్తదా స్యాత్తవ కిఙ్కరోపమః । యో ధర్మవాన్ ప్రాప్స్యతి సోఽతిసౌఖ్యం పాపీ సమస్తం వివిధఞ్చ దుఃఖమ్ ॥ ౨,౪౮.

తన చేతులతో చేసిన సత్కార్యాలన్నీ స్వర్గంలో మనకు సేవకులవుతాయి. ధర్మవంతుడు గొప్ప ఆనందాన్ని పొందుతాడు. పాపి ఎన్నోరకాల బాధలు అనుభవిస్తాడు.

యో ధర్మశీలో జితమానరోషో విద్యావినీతో న పరోపతాపీ । స్వదారతుష్టః పరదారదూరఃస వై నరో నో భువి వన్దనీయః ॥ ౨,౪౮.

ధర్మాన్ని పాటించే వాడు, అహంకారం, కోపాన్ని జయించినవాడు, విద్యావంతుడు, ఇతరులకు హాని చేయని వాడు, తన భార్యతో సంతుష్టుడై, పరస్త్రీలకు దూరంగా ఉండేవాడు — అలాంటి మనిషే ఈ భూమిపై నిజంగా గౌరవించదగినవాడు.

మిష్టాన్నదాతా చరితాగ్నిహోత్రో వేదాన్తవిచ్చన్ద్రసహస్రజీవీ । మాసోపవాసీ చ పతివ్రతా చషడ్జీవలోకే మమ వన్దనీయాః ॥ ౨,౪౮.

రుచికరమైన అన్నం దానం చేసే వాడు, అగ్నిహోత్రం చేసే వాడు, వేదాంతాన్ని తెలిసినవాడు, చంద్రుడు, వేల సూర్యులంత ఆయుష్షు ఉన్నవాడు, నెలనెలా ఉపవాసం చేసే వాడు, పతివ్రత — ఈ ఆరుగురు నాకు లోకంలో పూజ్యులు.

ఏవం సమాచారయుతో నరోఽపి వాపీం సకూపాం సజలం తడాగమ్ । ప్రపాశుభం హృద్గృహదేవమన్దిరం కృతం నరేణైవ స ధర్మౌత్తమః ॥ ౨,౪౮.

ఇలా ఆచరించే వాడు, బావితో కూడిన చెరువు, నీరు ఉన్న కుంట, విశ్రాంతి గది, గృహదేవత ఆలయం — ఇవి నిర్మించినవాడు, అతడే నిజమైన ధర్మవంతుడు.

వర్షాశనం వేదవిదే చ దత్తం కన్యావివాహస్త్వృణమోచనం ద్విజే । భూమిః సుకృష్టాపి తృషార్తిహేతోస్తదేవమేతం సుకృతత్సమస్తమ్ ॥ ౨,౪౮.

వర్షాకాలంలో వేదపండితునికి అన్నదానం చేయడం, కుమార్తెకు వివాహం చేయడం, బ్రాహ్మణుడి ఋణం తీర్చడం, దాహార్తికి బాగా సాగు చేసిన భూమిని దానం చేయడం — ఇవన్నీ ఉత్తమ సత్కార్యాలుగా భావించబడతాయి.

అధ్యాయమేనం సుకృతస్య సారం శృణోతి గాయత్యపి భావశుద్ధ్యా । స వై కులీనః స చ ధర్మయుక్తో విశ్వాలయం యాతి పరం స నూనమ్ ॥ ౨,౪౮.

ఈ సత్కార్యాల సారం అయిన అధ్యాయాన్ని, శుద్ధమైన హృదయంతో వినేవాడు లేదా పాడేవాడు — అతడు వంశవంతుడు, ధర్మబద్ధుడు, తప్పకుండా పరమపదాన్ని పొందుతాడు.