కన్యావిదూషకశ్చైవ దానం దత్త్వానుతాపకః । శూబద్రస్తు కపిలాపాయీ బ్రాహ్మణో మాంసభోజనః ॥ ౨,౪౭.
కన్యను భ్రష్టుడిని చేసేవాడు, దానం ఇచ్చి తరువాత పశ్చాత్తాపపడేవాడు, మానవ ఖడ్గంలో తాగేవాడు, మాంసం తినే బ్రాహ్మణుడు—
ఏతే వసన్తి సతతం మా విచారం కృథాః క్వచిత్ । కృపణో నాస్తికః క్షుద్రః స తస్యాం నివసేత్ఖగ ॥ ౨,౪౭.
ఇలాంటి వారు ఎప్పుడూ అక్కడే ఉంటారు; దీనిలో ఎలాంటి సందేహం పెట్టుకోకూడదు. కంజుసు, నాస్తికుడు, చిల్లర మనసున్నవాడు—వీళ్ళు కూడా అక్కడే నివసిస్తారు, ఓ పక్షీ.
సదామర్షో సదా క్రోధీ నిజవాక్యప్రమాణకృత్ । పరోక్త్యుచ్ఛేదకో నిత్యం వైతరణ్యా వసేచ్చిరమ్ ॥ ౨,౪౭.
ఎప్పుడూ అసహనంగా ఉండేవాడు, ఎప్పుడూ కోపంగా ఉండేవాడు, తన మాటలకే ప్రాముఖ్యతనిచ్చేవాడు, ఇతరుల మాటలను మధ్యలో ఆపేవాడు—వాడు వైతరణి నదిలో చాలా కాలం నివసించాల్సి వస్తుంది.
యస్త్వహఙ్కారవాన్పాపీ స్వవికత్థనకారకః । కృతఘ్నో గర్భసన్తాపీ వైతరణ్యాం స మజ్జతి ॥ ౨,౪౭.
అహంకారంతో పాపాలు చేసే వాడు, తనను తాను పొగడుకునే వాడు, కృతఘ్నుడు, గర్భిణిని బాధించేవాడు—వాడు వైతరణి నదిలో మునిగిపోతాడు.
కదాపి భాగ్యయోగేన తరణేచ్ఛా భవేద్యది । సానుకూలా భవేద్యేన తదాకర్ణయ కాశ్యప ॥ ౨,౪౭.
ఎప్పుడైనా అదృష్టం కలిసివచ్చి, ఆ నదిని దాటి పోవాలనే కోరిక కలిగితే, అనుకూల పరిస్థితి వచ్చినప్పుడు విను, ఓ కాశ్యప.
అయనే విషువే పుణ్యే వ్యతీపాతే దినోదయే । చన్ద్రసూర్యోపరాగే వా సంక్రాన్తౌ దర్శవాసరే ॥ ౨,౪౭.
ఉత్తరాయణం, దక్షిణాయణం, సమవత్సర సమయాలు, గ్రహణాలు, సూర్యోదయం, చంద్రగ్రహణం, సూర్యగ్రహణం, సంక్రాంతి, పుణ్యదినాలు—
అన్యేషు పుణ్యకాలేషు దీయతే దానముత్తమమ్ । యదా తదా భవేద్వాపి శ్రాద్ధా దానం ప్రతి ధ్రువమ్ ॥ ౨,౪౭.
ఇంకా ఇతర శుభ సమయాల్లో, ఉత్తమమైన దానం ఇచ్చినప్పుడు, లేదా శ్రాద్ధ సమయంలో పితృదేవతలకు దానం చేసినప్పుడు, అది తప్పకుండా ఫలిస్తుంది.
తదైబ దానకాలః స్యాద్యతః సమ్పత్తిరస్థిరా । అనిత్యాని శరీరాణి విభవో నైవ శాశ్వతః ॥ ౨,౪౭.
అలాంటి సమయమే దానం చేయటానికి ఉత్తమమైనది. ఎందుకంటే ధనం నిలకడగా ఉండదు; శరీరాలు శాశ్వతం కావు; ఐశ్వర్యం ఎప్పటికీ ఉండదు.
నిత్యం సన్నిహితో మృత్యుః కర్తవ్యో ధర్మసంగహః । కృష్ణాం వా పాటలాం వాపి కుర్యాద్వైతరణీం శుభామ్ ॥ ౨,౪౭.
మరణం ఎప్పుడూ దగ్గరలోనే ఉంటుంది. అందుకే ధర్మాన్ని కూడబెట్టాలి. నల్లటి లేదా ఎర్రటి వైతరణి నదిని నిర్మించాలి.
స్వర్ణశృఙ్గీం రౌప్యఖురాం కాంస్యపాత్రోపదోహనీమ్ । కృష్ణవస్త్రయుగాచ్ఛన్నాం సప్తధాన్యసమన్వితామ్ ॥ ౨,౪౭.
బంగారు కొమ్ములతో, వెండి కాళ్లతో, కాంస్యపు పాలు పిండే పాత్రతో, నల్లటి వస్త్రజతతో కప్పి, ఏడు రకాల ధాన్యాలతో కూడిన ఆవును—
కార్పాసద్రోణశిఖరే ఆసీనం తామ్రభాజనే । యమం హైమం ప్రకుర్వీత లోహదణ్డసమన్వితమ్ । ఇక్షుదణ్డమయం బద్ధ్వా ప్లవం సుదృఢబన్ధనైః ॥ ౨,౪౭.
పత్తి గడ్డపై కాపర్ పాత్రలో కూర్చోబెట్టి, యముని బంగారు ప్రతిమను, ఇనుప దండుతో కలిపి, చెక్కరకట్టలతో బలంగా కట్టిన తుడిపాటను సిద్ధం చేయాలి.
ఉడుపోపరి తాం ధేనుం సూర్యదేహసముద్భవామ్ । కృత్వా ప్రకల్పయేద్విప్రశ్ఛత్రోపానహసంయుతమ్ ॥ ౨,౪౭.
నక్షత్రాల పైన ఆ ఆవును, సూర్యుని శరీరంలో జన్మించినదిగా భావించి, బ్రాహ్మణుడితో, గొడుగు, చెప్పులతో కలిపి ఏర్పాటు చేయాలి.
అఙ్గులీయకవాసాంసి బ్రాహ్మణాయ నివేదయేత్ । ఇమముచ్చారయేన్మన్త్రం సంగృహ్య సజలాన్కుశాన్ ॥ ౨,౪౭.
వేలు ఉంగరాలు, వస్త్రాలు బ్రాహ్మణుడికి సమర్పించాలి. నీళ్లు ఉన్న పాత్రను, అంకుశాన్ని పట్టుకుని ఈ మంత్రాన్ని ఉచ్చరించాలి.
యమద్వారే మహాఘోరే శ్రుత్వా వైతరణీం తదీమ్ । తర్తుకామో దదామ్యేనాం తుభ్యం వైతరణీం నమః ॥ ౨,౪౭.
యముని భయంకర ద్వారంలో, వైతరణి గురించి విని, దాటి పోవాలనే కోరికతో, నేను ఈ వైతరణిని నీకు సమర్పిస్తున్నాను; వైతరణికి నమస్కారం.
గావో మే అగ్రతః సన్తు గావో మే సన్తు పార్శ్వతః । గావో మే హృదయే సన్తు గవాం మధ్యే వసామ్యహమ్ ॥ ౨,౪౭.
నా ముందూ, పక్కనూ, హృదయంలోనూ ఆవులు ఉండాలి. నేను ఆవుల మధ్య నివసిస్తున్నాను.
విష్ణురూప ద్విజశ్రేష్ఠ మాముద్ధర మహీసుర । సదక్షిణా మయా దత్తా తుభ్యం వైతరణీనమః ॥ ౨,౪౭.
విష్ణు స్వరూపుడైన మహాబ్రాహ్మణా, భూమిని పాలించే దేవా, నన్ను రక్షించు. నేను నీకు దక్షిణతో కూడిన ఆవును ఇచ్చాను. వైతరణి దేవికి నమస్కారం.
ధర్మరాజఞ్చ సర్వేశం వైతరణ్యాఖ్యధేనుకామ్ । సర్వం ప్రదక్షిణీకృత్య బ్రాహ్మణాయ నివేదయేత్ ॥ ౨,౪౭.
ధర్మరాజును, సర్వలోకాధిపతిని, వైతరణి అనే ఆవును ప్రదక్షిణగా తిరిగి, అన్నింటినీ బ్రాహ్మణునికి సమర్పించాలి.
పుచ్ఛం సంగృహ్య ధేన్వాశ్చ అగ్రే కృత్వా తు వై వ్దిజమ్ । ధేనుకే త్వం ప్రతీక్షస్వ యమద్వారే మహాభయే ॥ ౨,౪౭.
ఆవు తోకను పట్టుకొని, బ్రాహ్మణుని ముందుగా ఉంచి, ఆవుతో కలిసి యముని భయంకరమైన ద్వారంలో ఎదురు చూడాలి.
ఉత్తారణాయ దేవేశి వైతరణ్యే నమోఽస్తు తే । అనువ్రజేత్తు గచ్ఛన్తం సర్వం తస్య గృహం నయేత్ ॥ ౨,౪౭.
దేవతల దేవీ అయిన వైతరణి, నీకు నమస్కారం. రక్షణ కోసం నీవు వెళ్లేవారిని అనుసరించి, వారి ఇంటివారందరినీ నడిపించు.
ఏవం కృతే వైనతేయ సా సరిత్సుతరా భవేత్ । సర్వాన్కామానవాప్నోతి యో దద్యాద్భువి మానవః ॥ ౨,౪౭.
వినతా కుమారుడా, ఇలా చేసినప్పుడు ఆ నది సులభంగా దాటి పోవచ్చు. భూమిపై ఎవరు ఇలాంటి దానం చేస్తే వారు అన్నీ కోరికలు పొందుతారు.
సుకృతస్య ప్రభావేణ సుఖఞ్చేహ పరత్ర చ । స్వస్థే సహస్రగుణితమాతురే శతసంమితమ్ ॥ ౨,౪౭.
మంచి పనుల ఫలితంగా ఈ లోకంలోను, పరలోకంలోను సుఖం లభిస్తుంది. ఆరోగ్యవంతులకు అది వెయ్యిరెట్లు, రోగులకు వంద రెట్లు లభిస్తుంది.
మృతస్యైవ తు యద్దానం పరోక్షే తత్సమం స్మృతమ్ । స్వహస్తేన తతో దేయం మృతే కః కస్య దాస్యతీ ॥ ౨,౪౭.
చనిపోయినవారి కోసం దానం చేసినా, వారు లేని చోట అది సమానమే. అందుకే మన చేతులతోనే ఇవ్వాలి; మరణించిన తర్వాత ఎవరు ఎవరికీ ఇస్తారు?
దానధర్మవిహీనానాం కృపణైర్జీవేతక్షితైః । అస్థిరేణ శరీరేణ స్థిరం కర్మ సమాచరేత్ ॥ ౨,౪౭.
దానం, ధర్మం లేని వారు, ప్రాణాలపై మోజు పెట్టిన దురాశపడి, ఈ స్థిరంగా లేని శరీరంతో స్థిరమైన పనులు చేయాలి.
అవశ్యమేవ యాస్యన్తి ప్రాణాః ప్రాఘుణి (ఘూర్ణి) కా ఇవ ॥ ౨,౪౭.
ప్రాణాలు తప్పక పోతాయి, అది గుంపుగా పోయే ఆవుల్లా ఉంటుంది.
ఇతీదముక్తం తవ పక్షిరాజ విడమ్బనం జన్తుగణస్య సర్వమ్ । ప్రేతస్య మోక్షాయ తదౌద్ధ్వన్దైహికం హితాయ లోకస్య చరేచ్ఛుభాయ తు ॥ ౨,౪౭.
పక్షిరాజా, ఈ విధంగా అన్ని జంతువుల స్థితిని నీకు వివరించాను. ప్రేతాత్మలకు విముక్తి కోసం, లోకానికి మేలు కోసం ఈ క్రియలు చేయాలి.
సూత ఉవాచ । ఏవం విప్రాః సమాద్దిష్టో విష్ణునా ప్రభవిష్ణునా । గరుడ ప్రేతచరితం శ్రుత్వా సన్తుష్టిమాగతః ॥ ౨,౪౭.
సూతుడు చెప్పాడు: ఇలా పరమేశ్వరుడైన విష్ణువు చెప్పిన ఉపదేశాన్ని విని, గరుత్మంతుడు ప్రేతల కథను తెలుసుకొని సంతృప్తి పొందాడు.
వ్రతతీర్థాదికం సర్వం పునః పప్రచ్ఛ కేశవమ్ । ధ్యాత్వా మనసి సర్వేశం సర్వకారణకారణమ్ ॥ ౨,౪౭.
అతడు మళ్లీ తన మనసులో సర్వలోకాధిపతిని ధ్యానిస్తూ, అన్ని వ్రతాలు, తీర్థయాత్రలు మొదలైనవి కేశవుని అడిగాడు.
ఋషయః సర్వమేవైతజ్జన్తూనాం ప్రభవాదికమ్ । మరణం జన్మ చ తథా ప్రేతత్వఞ్చౌర్ధ్వదైహికమ్ ॥ ౨,౪౭.
ఋషులు చెప్పారు: అన్ని జీవుల ఉద్భవం మొదలుకొని, మరణం, జననం, ప్రేతత్వం, మరణానంతర క్రియలు అన్నీ వివరించబడ్డాయి.
మయా ప్రోక్తం వై ముక్త్యై నిదానం చైవ సర్వశః । లాభస్తేషాం జయస్తేషాం కుతస్తేషాం పరాజయః । యేషామిన్దీవరశ్యామో హృదయస్థో జనార్దనః ॥ ౨,౪౭.
ముక్తి కోసం, కారణాన్ని కూడా నేను వివరించాను. నీలకమల వర్ణుడైన జనార్దనుడు హృదయంలో ఉన్నవారికి లాభం, విజయం తప్ప, ఓటమి ఉండదు.
ధర్మో జయతి నాధర్మః సత్యం జయతి నానృతమ్ । క్షమా జయతి న క్రోధో విష్ణుర్జయతి నాసురాః ॥ ౨,౪౭.
ధర్మమే గెలుస్తుంది, అధర్మం కాదు. సత్యమే గెలుస్తుంది, అబద్ధం కాదు. సహనమే గెలుస్తుంది, కోపం కాదు. విష్ణువే గెలుస్తాడు, అసురులు కాదు.