గరుడపురాణమ్

ఏకోద్దిష్టే తు సమ్ప్రాప్తే యది విఘ్నః ప్రజాయతే । మాసేన్యస్మిన్ తిథౌ తస్యాం కుర్యాచ్ఛ్రాద్ధం తదైవ హి ॥ ౨,౪౫.

ఏకోద్దిష్ట శ్రాద్ధం చేయాల్సిన సమయంలో ఏదైనా అడ్డంకి వచ్చినా, తదుపరి నెలలో అదే తిథిన శ్రాద్ధాన్ని చేయాలి.

తూష్ణీం శ్రాద్ధాన్తు శూద్రస్య భార్యాయాస్తత్సుతస్య చ । కన్యాయాశ్చ ద్విజాతీనామనుపేతద్విజస్య చ ॥ ౨,౪౫.

తూష్ణీ శ్రాద్ధం శూద్రునికి, అతని భార్యకు, కుమారుడికి, కన్యకు, ఉపనయనం కాని ద్విజులకు చేయాలి.

ఏకకాలే గతా సూనాం బహూనామథ వా ద్వయోః । తన్త్రేణ శ్రపణం కుర్యాచ్ఛ్రాద్ధం కుర్యాత్పృథక్పృథక్ ॥ ౨,౪౫.

ఒకేసారి ఇద్దరు లేదా ఎక్కువ మంది స్త్రీలు మరణిస్తే, కర్మను విధిగా చేయాలి. కానీ శ్రాద్ధాన్ని ఒక్కొక్కరికి వేర్వేరుగా చేయాలి.

దద్యాత్పూర్వం మృతస్యాదౌ ద్వితీయస్య తతః పునః । తృతీయస్య తతః కుర్యాత్సంనిపాతే త్వయం విధిః (క్రమః) ॥ ౨,౪౫.

ఒకేసారి ముగ్గురు మరణించినప్పుడు, మొదటగా ముందుగా మరణించినవారికి, తరువాత రెండవ వ్యక్తికి, ఆ తరువాత మూడవ వ్యక్తికి తర్పణం చేయాలి. ఇదే క్రమంగా చేయాలని చెప్పబడింది.

ప్రత్యబ్దమేవం యః కుర్యాద్యథాతథమతన్ద్రితః । తారయిత్వా పితౄన్ సర్వాన్ ప్రాప్నోతి పరమాం గతిమ్ ॥ ౨,౪౫.

ఎవరైనా ప్రతి సంవత్సరం శ్రద్ధను శ్రద్ధగా, తనకు సాధ్యమైన విధంగా చేస్తే, తన పితృదేవతలను అందరినీ తారించి, పరమ పదాన్ని పొందుతాడు.

న జ్ఞాయతే మృతాహశ్చేత్ప్రస్థానదినమేవ చ । మాసశ్చేత్స్యాత్పరిజ్ఞాతస్తద్దర్శే స్యాన్మృతాహికమ్ ॥ ౨,౪౫.

మరణించిన రోజు లేదా వెళ్లిపోయిన రోజు తెలియకపోతే, కనీసం నెల తెలిసి ఉంటే, ఆ నెల వచ్చినప్పుడు శ్రద్ధ చేయాలి.

యదా మాసో న విజ్ఞాతో విజ్ఞాతం దినమేవ చ । తదా మార్గశిరే మాసి మాఘే వా తద్దినం భవేత్ ॥ ౨,౪౫.

నెల తెలియకపోయినా, రోజు మాత్రమే తెలుసు అయితే, ఆ రోజున మార్గశిరం లేదా మాఘం నెలలో శ్రద్ధ చేయాలి.

దినమాసావవిజ్ఞాతౌ మరణస్య యదా పునః । ప్రస్థానదినమాసౌ తు గ్రాహ్యౌ శ్రాద్ధే మయోదితౌ ॥ ౨,౪౫.

మరణించిన రోజు, నెల రెండూ తెలియకపోతే, నేను చెప్పినట్లుగా వెళ్లిపోయిన రోజు, నెలను తీసుకుని శ్రద్ధ చేయాలి.

ప్రస్థానస్యాపి న జ్ఞాతౌ దినమాసౌ యదా పునః । మృతవార్తాశ్రుతౌ గ్రాహ్యౌ పూర్వప్రోక్తక్రమేణ తు ॥ ౨,౪౫.

వెళ్లిపోయిన రోజు, నెల కూడా తెలియకపోతే, మరణ వార్త మాత్రమే వినిపిస్తే, ముందు చెప్పిన క్రమంలో శ్రద్ధ చేయాలి.

ప్రవాసమన్తరేణాపి స్యాతాం తౌ విస్మృతౌ యదా । తదానీమపి తౌ గ్రాహ్యౌ పూర్వవత్తు మృతాహికే ॥ ౨,౪౫.

ప్రవాసంలో ఉండటం వల్ల ఆ రెండు మర్చిపోయినా, అప్పటికీ ముందు చెప్పినట్లే ఆ రెండు తీసుకుని మరణించినవారికి శ్రద్ధ చేయాలి.

గృహస్థే ప్రోషితే యచ్చ కశ్చిత్తు మ్రియతే గృహే । ఆసౌచాపగమే యత్ర ప్రారబ్ధే శ్రాద్ధకర్మణి ॥ ౨,౪౫.

ఇల్లు వదిలి వెళ్లినప్పుడు ఇంట్లో ఎవరైనా మరణిస్తే, ఆశౌచం ముగిసిన తర్వాత, శ్రద్ధకర్మ ప్రారంభించినప్పుడు,

ప్రత్యాగతశ్చేజ్జానాతి తత్ర వృత్తం గృహీ తథా । ఆశౌచం గృహిణస్తేషాం న ద్రవ్యాదేస్తదా భవేత్ ॥ ౨,౪౫.

ఇల్లు తిరిగి వచ్చిన గృహస్థుడు ఆ విషయం తెలిసినప్పుడు, అప్పటికి అతనికి ద్రవ్యాల విషయంలో ఆశౌచం ఉండదు.

పుత్రాదినా యదారబ్ధం శ్రాద్ధం తత్త్వేన వాఖిలమ్ । సమాపనీయం తత్రాపి శ్రాద్ధం గృహీతు దూరతః ॥ ౨,౪౫.

కుమారుడు లేదా ఇతరులు శ్రద్ధను సరిగ్గా ప్రారంభిస్తే, అది పూర్తిగా ముగించాలి. దూరంలో ఉన్నా గృహస్థుడు ఆ శ్రద్ధను అంగీకరించాలి.

దాత్రా బోక్త్రా చ న జ్ఞాతం సూతకం మృతకం తథా । ఉభయోరపి తద్దోషం నారోపయతి కర్హిచిత్ ॥ ౨,౪౫.

దానం ఇచ్చేవారు, తీసుకునేవారు ఇద్దరికీ ఆశౌచం లేదా మరణ వార్త తెలియకపోతే, ఆ ఇద్దరికీ దోషం ఉండదు.

యదా త్వన్యతరజ్ఞాతం సూతకం మృతకం తథా । భోక్తురేవ తదా దోషో నాన్యో దాతా ప్రదుష్యతి ॥ ౨,౪౫.

ఇద్దరిలో ఎవరికైనా ఆశౌచం లేదా మరణ విషయం తెలిసి ఉంటే, అప్పుడది తీసుకునేవాడికే దోషం వస్తుంది, ఇచ్చేవాడికి కాదు.

ఇత్యుక్తేన ప్రకారేణ యః కుర్యాన్మృతవాసరమ్ । అవిజ్ఞాతమృతాహస్య సతతం తారయత్యసౌ ॥ ౨,౪౫.

మరణించిన తేదీ తెలియని వారికి ఈ విధంగా మరణదిన శ్రద్ధను చేస్తే, ఎప్పుడూ వారిని తారించగలడు.

నిత్యశ్రాద్ధేఽథ గన్ధాద్యైర్ద్విజానభ్యర్చ్య భక్తితః । సర్వాన్ పితృగణాన్ సమ్యక్సహైవోద్దిశ్య యోజయేత్ ॥ ౨,౪౫.

నిత్యశ్రద్ధలో, గంధాదులు వేసి ద్విజులను భక్తితో పూజించి, అన్ని పితృగణాలకు సమంగా అర్పణ చేయాలి.

ఆవాహనం స్వధాకారో పిణ్డాగ్నౌకరణాదికమ్ । బ్రహ్మచర్యాదినియమా విశ్వదేవాస్తథైవ చ ॥ ౨,౪౫.

ఆహ్వానం, స్వధాకారము, పిండాలను అగ్నిలో ఉంచడం, బ్రహ్మచర్యాది నియమాలు, విశ్వదేవుల పూజ — ఇవన్నీ చేయాలి.

నిత్యశ్రాద్ధే త్యజేదేతాన్ భోజ్యమన్నం ప్రకల్పయేత్ । దత్త్వా తు దక్షిణాం శక్త్యా నమస్కారైర్విసర్జయేత్ ॥ ౨,౪౫.

నిత్యశ్రద్ధలో ఇవన్నీ వదిలిపెట్టి, భోజ్యాన్నాన్ని సిద్ధం చేయాలి. శక్తికి తగిన దక్షిణా ఇచ్చి, నమస్కారాలతో వీడించాలి.

దేవానుద్దిశ్య విశ్వాదీన్ యద్దద్యాద్ద్విజభోజనమ్ । తన్నిత్యశ్రాద్ధవత్కార్యం దేవశ్రాద్ధం తదుచ్యతే ॥ ౨,౪౫.

దేవతలకు, విశ్వదేవాదులకు అర్పణగా ద్విజులకు అన్నం పెట్టినప్పుడు, అది నిత్యశ్రద్ధలా చేయాలి. దీనిని దేవశ్రద్ధ అంటారు.

మాతృశ్రాద్ధన్తు పూర్వేణ కర్మాదౌ పైతృకం తథా । ఉత్తరేఽహని వృద్ధౌ స్యాన్మాతామహగణస్య తు ॥ ౨,౪౫.

తల్లి శ్రద్ధను ముందు చెప్పిన విధంగా, తండ్రి శ్రద్ధను కూడా అలాగే చేయాలి. తరువాత రోజు వృద్ధి కాలంలో మామగారి గణానికి శ్రద్ధ చేయాలి.

శ్రాద్ధత్రయం ప్రకుర్ర్వీత వైశ్వదేవన్తుతాన్త్రికమ్ ॥ ౨,౪౫.

వైశ్వదేవం, తాంత్రికం అనే మూడు రకాల శ్రాద్ధాలు చేయాలి.

మాతృభ్యః కల్పయేత్పూర్వం పితృభ్యస్తదనన్తరమ్ । మాతామహేభ్యశ్చ తథా దద్యాదిత్థం క్రమేణ తు ॥ ౨,౪౫.

ముందుగా తల్లులకు, తరువాత తండ్రులకు, అలాగే మామలకు కూడా ఈ క్రమంలో నివేదనలు చేయాలి.

మాతృశ్రాద్ధే తు విప్రాణామభావే సుకులోద్గతాః । పతిపుత్రాన్వితాః సాధ్వ్యో యోషితోఽష్టౌ చ భావయేత్ ॥ ౨,౪౫.

తల్లి శ్రాద్ధానికి బ్రాహ్మణులు లేనప్పుడు, మంచి కుటుంబానికి చెందిన, భర్త లేదా కుమారులతో ఉన్న ఎనిమిది సతీమంతుల్ని పరిగణించాలి.

ఇష్టాపూర్తాదికే శ్రాద్ధం కుర్యాదాభ్యుదయం తథా । ఉత్పాతాదినిమిత్తేషు నిత్య శ్రాద్ధవదేవ తు ॥ ౨,౪౫.

ఇష్టాపూర్తి వంటి సందర్భాల్లో, శుభకార్యాలలో, అపశకునాలు వచ్చినప్పుడు కూడా, ఎప్పుడూ చేసే శ్రాద్ధంలా చేయాలి.

నిత్యం దైవఞ్చ వృద్ధిఞ్చ కామ్యం నైమిత్తికం తథా । శ్రాద్ధాన్యుక్తప్రకారేణ కుర్వన్ సిద్ధిమవాప్నుయాత్ । ఇతి తే కథితం తార్క్ష్య కిమన్యత్పరిపృచ్ఛసి ॥ ౨,౪౫.

నిత్య, దైవ, వృద్ధి, కామ్య, నైమిత్తిక శ్రాద్ధాలను చెప్పిన విధంగా చేస్తే సాఫల్యం లభిస్తుంది. తార్క్ష్యా! నీకు ఇంకేమైనా అడగాలనుకుంటున్నావా?

శ్రీగరుడమహాపురాణమ్ ౪౬ తార్క్ష్య ఉవాచ । సుకృతస్య ప్రభావేణ స్వర్గో నానావిధో నణామ్ । భోగాః సౌఖ్యాతి రూపఞ్చ బలం బుద్ధైః పరాక్రమః ॥ ౨,౪౬.

తార్క్ష్యుడు ఇలా అడిగాడు: మంచి పనుల ఫలితంగా మనుషులకు అనేకరకాల స్వర్గాలు, అనుభవాలు, సుఖాలు, అందం, బలం, బుద్ధి, పరాక్రమం కలుగుతాయి.

సత్యం పుణ్యవతాం దేవ జాయతేఽత్ర పరత్ర చ । సత్యంసత్యం పునః సత్యం వేదవాక్యం న చాన్యథా ॥ ౨,౪౬.

దేవా! పుణ్యవంతులకు ఇక్కడా, పరలోకంలోనూ సత్యం కలుగుతుంది. ఇది నిజం, నిజం, మళ్లీ నిజమే; వేదవాక్యాలు ఎప్పుడూ తప్పు కావు.

ధర్మో జయతి నాధర్మః సత్యం జయాతే నానృతమ్ । క్షమా జయతి న క్రోధో విష్ణుర్జయతి నాసురః ॥ ౨,౪౬.

ధర్మమే గెలుస్తుంది, అధర్మం కాదు; సత్యమే గెలుస్తుంది, అబద్ధం కాదు; సహనమే గెలుస్తుంది, కోపం కాదు; విష్ణువు గెలుస్తాడు, అసురుడు కాదు.