గరుడపురాణమ్

గోభూమిపిణ్డదానాద్యైః శక్త్యా ప్రేతం స్మరంశ్చ తమ్ । తిలైస్తిలాంస్తు విప్రాణాం దర్భయుక్తేషు పాణిషు ॥ ౨,౪౪.

తన శక్తికి తగినట్టు, గోవు, భూమి, పిండాలు మొదలైన దానాలు ఇచ్చి, మరణించినవారిని స్మరిస్తూ, దర్భ గడ్డి చేతుల్లో ఉంచి బ్రాహ్మణులకు నువ్వులు ఇవ్వాలి.

దద్యాదన్నం ద్విజానాం చ తామ్బూలం దక్షిణాం తథా । ఏవం శిష్టతమం విప్రం హరిణ్యేన ప్రపూజయేత్ ॥ ౨,౪౪.

ద్విజులకు అన్నం, తాంబూలం, దక్షిణా ఇవ్వాలి. అలా చేసిన తర్వాత, ఉత్తమ బ్రాహ్మణుడిని చర్మంతో గౌరవించాలి.

నామ గోత్రం స్మరన్ దద్యాద్విష్ణుప్రీతోస్త్వితి బ్రువన్ । అనువ్రజ్య ద్విజాన్ పశ్చాత్త్యక్తామ్భో దక్షిణాముఖః ॥ ౨,౪౪.

పేరు, గోత్రాన్ని స్మరిస్తూ, 'విష్ణువు సంతృప్తికోసం' అని చెప్పి ఇవ్వాలి. తరువాత బ్రాహ్మణులను అనుసరించి, దక్షిణదిశగా తిరిగి నీటిని పారవేయాలి.

కీర్తయన్నామగోత్రే తు భువి ప్రీతోస్త్వితి క్షిపేత్ । మిత్రబన్ధుజనైః సార్ధం శేషం భుఞ్జీత వాగ్యతః । ప్రతిసంవత్సరాది స్యాదేకోద్దిష్టవిధానతః ॥ ౨,౪౪.

భూమిపై పేరు, గోత్రాన్ని పలుకుతూ, 'సంతృప్తికోసం' అని చెప్పి వేయాలి. మిత్రులు, బంధువులతో కలిసి మిగతా అన్నాన్ని మౌనంగా భుజించాలి. ఈ విధిని ప్రతి సంవత్సరం చేయాలి.

ఏవం కృతే గమిష్యన్తి స్వర్లోకం పాపకర్మిణః । సపిణ్డీకరణాదౌ తు కృతే చైవాప్నువన్తితే ॥ ౨,౪౪.

ఇలా చేసినప్పుడు, పాపకర్మలు చేసినవారు కూడా స్వర్గలోకానికి వెళ్తారు. సపిండీకరణాది క్రియలు చేసినా, వారు ఆ లోకాన్ని పొందుతారు.

అథ కశ్చిత్ప్రమాదేన మ్రియతే హ్యుదకాదిభిః । సంసారప్రముఖస్తస్య సర్వం కుర్యాద్యథావిధి ॥ ౨,౪౪.

ఎవరైనా అప్రమత్తత వల్ల లేదా నీటి వంటి కారణాలతో మరణిస్తే, ఆ కుటుంబానికి పెద్దవాడు అన్ని కర్మలను నియమించిన విధంగా చేయాలి.

ప్రమాదాదిచ్ఛయా మర్త్యో న గచ్ఛేత్సర్పసంముఖః । పక్షయోరుభయోర్నాగం పఞ్చమీషు ప్రపూజయేత్ ॥ ౨,౪౪.

మనిషి నిర్లక్ష్యంగా లేదా కోరికతో పాము ఎదుటికి వెళ్లకూడదు. పంచమి రోజున, రెండు వైపులా పామును పూజించాలి.

కుర్యాత్పిష్టమయీం లేఖాం నాగానామాకృతిం భువి । అర్చయేత్తాం సితైః పుష్పైః సుగన్ధైశ్చన్దనేనచ ॥ ౨,౪౪.

పామును పిండి తో నేలపై ఆకారంగా తయారుచేసి, దానిని తెల్ల పువ్వులతో, సుగంధద్రవ్యాలతో, గంధంతో పూజించాలి.

ప్రదద్యాద్ధూపదీపన్తు తణ్డులాంశ్చ సితాన్ క్షిపేత్ । ఆమపిష్టం తథైవాన్నం క్షీరఞ్చ వినివేదయేత్ ॥ ౨,౪౪.

ధూపం, దీపం సమర్పించి, తెల్ల బియ్యం చల్లి, పిండి వంటకం, అన్నం, పాలు కూడా నివేదించాలి.

ఉపస్థాయ వదేదేవం ముఞ్చన్ముద్రాంశుకాని చ । మధురం తద్దినేఽశ్రీయాద్దేవశ్రాద్ధం సమాపయేత్ ॥ ౨,౪౪.

సమీపించి, దేవుని పేరుతో మంత్రాలు పలికి, ముద్రలు, వస్త్రాలు సమర్పించాలి. ఆ రోజున మధురం తిని, దేవతా శ్రాద్ధాన్ని పూర్తిచేయాలి.

సౌవర్ణం శక్తితో నాగం తతో దద్యాద్ద్విజోత్తమే । ధేనుం దత్త్వా తతో బ్రూయాత్ప్రీయతాం నాగరాడితి ॥ ౨,౪౪.

తన శక్తికి తగినట్లు బంగారు పామును ఒక గొప్ప బ్రాహ్మణునికి దానం చేయాలి. ఆ తరువాత గోవును ఇచ్చి, 'పాముల అధిపతి సంతుష్టి చెందాలి' అని చెప్పాలి.

యథావిభవ్యం కుర్వీత కర్మాణ్యన్యాని పూర్వవత్ । స్వశాఖోక్తవిధానేన ఇత్థం కుర్యాద్యథాతథమ్ । ప్రేతత్వాన్మోచయేత్తాంస్తు స్వర్గమార్గం నయేత్చ ॥ ౨,౪౪.

ఇతర కర్మలను కూడా తన సామర్థ్యానికి అనుగుణంగా, తన వంశ పరంపరలో చెప్పిన విధంగా, పూర్వం చేసినట్లు చేయాలి. అలా చేస్తే, వారు ప్రేతత్వం నుండి విముక్తి పొంది స్వర్గమార్గాన్ని చేరుతారు.

శ్రీగరుడమహాపురాణమ్ ౪౫ శ్రీవిష్ణురువాచ । ప్రత్యబ్దం శ్రాద్ధమేవం తే కథయామి ఖగేశ్వర । ప్రత్యబ్దం పార్వణేనైవ కుర్యాతాం క్షేత్రజోరసౌ ॥ ౨,౪౫.

శ్రీ విష్ణువు ఇలా అన్నాడు: ఓ పక్షిరాజా! ప్రతి సంవత్సరం జరిగే శ్రాద్ధాన్ని నీకు చెప్పుతాను. ప్రతి సంవత్సరం, క్షేత్రజుని కుమారుడు పర్వణ శ్రాద్ధాన్ని చేయాలి.

విధినాచేతరైరేవమేకోద్దిష్టం న పార్వణమ్ ॥ ౨,౪౫.

ఇతరులు కూడా నియమించిన విధంగా ఏకోద్దిష్ట శ్రాద్ధాన్ని చేయాలి, పర్వణ శ్రాద్ధాన్ని కాదు.

అనగ్నేశ్చ సుతౌ స్యాతామనగ్నీ క్షేత్రజోరసౌ । ఏకోద్దిష్టం న కుర్యాతాం ప్రత్యబ్దం తౌ తు పార్వణమ్ ॥ ౨,౪౫.

కుమారుడు, తండ్రి ఇద్దరూ అగ్నిహోత్రులు కాకపోతే, క్షేత్రజుని కుమారుడు ప్రతి సంవత్సరం ఏకోద్దిష్ట శ్రాద్ధాన్ని చేయకూడదు, కానీ పర్వణ శ్రాద్ధాన్ని చేయాలి.

యదా త్వన్యతరః సాగ్నిః పుత్రో వాప్యథవా పితా । ప్రత్యబ్దం పార్వణం తత్ర కుర్యాతాం క్షేత్రజౌరసౌ ॥ ౨,౪౫.

కాని కుమారుడు లేదా తండ్రిలో ఎవరికైనా అగ్ని ఉంటే, క్షేత్రజుని కుమారుడు ప్రతి సంవత్సరం పర్వణ శ్రాద్ధాన్ని చేయాలి.

అనగ్నయః సాగ్నయో వా పుత్రా వా పితరోఽపి వా । ఏకోద్దిష్టం సుతైః కార్యం క్షయాహ ఇతి కేచన ॥ ౨,౪౫.

కొంతమంది చెబుతారు: అగ్నిహోత్రులు అయినా కాని, కుమారులు లేదా తండ్రులు అయినా, ఏకోద్దిష్ట శ్రాద్ధాన్ని కుమారులు క్షయ పక్షంలో చేయాలి.

దర్శకాలే క్షయో యస్య ప్రేతపక్షేఽథ వా పునః । ప్రత్యబ్దం పార్వణం కార్యం తస్య సర్వైః సుతైరపి ॥ ౨,౪౫.

దర్శ పక్షంలో లేదా ప్రేతపక్షంలో క్షయ పక్షం వస్తే, ఆ సమయంలో అన్నీ కుమారులు ప్రతి సంవత్సరం పర్వణ శ్రాద్ధాన్ని చేయాలి.

ఏకోద్దిష్టమపుత్రాణాం పుంసాం స్యాద్యోపితామపి । ఏకోద్దిష్టే కుశా గ్రాహ్యాః సమూలా యజ్ఞకర్మణి । బహిర్లూనాః సకృల్లనాః శ్రాద్ధం వృద్ధిమృతే సదా ॥ ౨,౪౫.

కుమారులు లేని పురుషులకు, భార్యలు ఉన్నా కూడా, ఏకోద్దిష్ట శ్రాద్ధం చేయాలి. ఆ శ్రాద్ధంలో మూలాలతో కూడిన దర్భలు ఉపయోగించాలి. సాధారణ శ్రాద్ధంలో మాత్రం బయట కోసిన దర్భలు ఒక్కసారి మాత్రమే వాడాలి, వృద్ధి శ్రాద్ధాన్ని తప్ప.

కర్తవ్యే పార్వణే శ్రాద్ధే ఆశౌచం యది జాయతే । ఆశౌచావగమే కుర్యాచ్ఛ్రాద్ధం హి తదనన్తరమ్ ॥ ౨,౪౫.

పర్వణ శ్రాద్ధం చేయాల్సిన సమయంలో అశౌచం కలిగితే, అశౌచం ముగిసిన వెంటనే శ్రాద్ధాన్ని చేయాలి.

ఏకోద్దిష్టే తు సమ్ప్రాప్తే యది విఘ్నః ప్రజాయతే । మాసేన్యస్మిన్ తిథౌ తస్యాం కుర్యాచ్ఛ్రాద్ధం తదైవ హి ॥ ౨,౪౫.

ఏకోద్దిష్ట శ్రాద్ధం చేయాల్సిన సమయంలో ఏదైనా అడ్డంకి వచ్చినా, తదుపరి నెలలో అదే తిథిన శ్రాద్ధాన్ని చేయాలి.

తూష్ణీం శ్రాద్ధాన్తు శూద్రస్య భార్యాయాస్తత్సుతస్య చ । కన్యాయాశ్చ ద్విజాతీనామనుపేతద్విజస్య చ ॥ ౨,౪౫.

తూష్ణీ శ్రాద్ధం శూద్రునికి, అతని భార్యకు, కుమారుడికి, కన్యకు, ఉపనయనం కాని ద్విజులకు చేయాలి.

ఏకకాలే గతా సూనాం బహూనామథ వా ద్వయోః । తన్త్రేణ శ్రపణం కుర్యాచ్ఛ్రాద్ధం కుర్యాత్పృథక్పృథక్ ॥ ౨,౪౫.

ఒకేసారి ఇద్దరు లేదా ఎక్కువ మంది స్త్రీలు మరణిస్తే, కర్మను విధిగా చేయాలి. కానీ శ్రాద్ధాన్ని ఒక్కొక్కరికి వేర్వేరుగా చేయాలి.

దద్యాత్పూర్వం మృతస్యాదౌ ద్వితీయస్య తతః పునః । తృతీయస్య తతః కుర్యాత్సంనిపాతే త్వయం విధిః (క్రమః) ॥ ౨,౪౫.

ఒకేసారి ముగ్గురు మరణించినప్పుడు, మొదటగా ముందుగా మరణించినవారికి, తరువాత రెండవ వ్యక్తికి, ఆ తరువాత మూడవ వ్యక్తికి తర్పణం చేయాలి. ఇదే క్రమంగా చేయాలని చెప్పబడింది.

ప్రత్యబ్దమేవం యః కుర్యాద్యథాతథమతన్ద్రితః । తారయిత్వా పితౄన్ సర్వాన్ ప్రాప్నోతి పరమాం గతిమ్ ॥ ౨,౪౫.

ఎవరైనా ప్రతి సంవత్సరం శ్రద్ధను శ్రద్ధగా, తనకు సాధ్యమైన విధంగా చేస్తే, తన పితృదేవతలను అందరినీ తారించి, పరమ పదాన్ని పొందుతాడు.

న జ్ఞాయతే మృతాహశ్చేత్ప్రస్థానదినమేవ చ । మాసశ్చేత్స్యాత్పరిజ్ఞాతస్తద్దర్శే స్యాన్మృతాహికమ్ ॥ ౨,౪౫.

మరణించిన రోజు లేదా వెళ్లిపోయిన రోజు తెలియకపోతే, కనీసం నెల తెలిసి ఉంటే, ఆ నెల వచ్చినప్పుడు శ్రద్ధ చేయాలి.

యదా మాసో న విజ్ఞాతో విజ్ఞాతం దినమేవ చ । తదా మార్గశిరే మాసి మాఘే వా తద్దినం భవేత్ ॥ ౨,౪౫.

నెల తెలియకపోయినా, రోజు మాత్రమే తెలుసు అయితే, ఆ రోజున మార్గశిరం లేదా మాఘం నెలలో శ్రద్ధ చేయాలి.

దినమాసావవిజ్ఞాతౌ మరణస్య యదా పునః । ప్రస్థానదినమాసౌ తు గ్రాహ్యౌ శ్రాద్ధే మయోదితౌ ॥ ౨,౪౫.

మరణించిన రోజు, నెల రెండూ తెలియకపోతే, నేను చెప్పినట్లుగా వెళ్లిపోయిన రోజు, నెలను తీసుకుని శ్రద్ధ చేయాలి.

ప్రస్థానస్యాపి న జ్ఞాతౌ దినమాసౌ యదా పునః । మృతవార్తాశ్రుతౌ గ్రాహ్యౌ పూర్వప్రోక్తక్రమేణ తు ॥ ౨,౪౫.

వెళ్లిపోయిన రోజు, నెల కూడా తెలియకపోతే, మరణ వార్త మాత్రమే వినిపిస్తే, ముందు చెప్పిన క్రమంలో శ్రద్ధ చేయాలి.