గరుడపురాణమ్

యజ్ఞోపవీతి సతిలాన్ ధ్యాయన్ విష్ణుం యమం తథా । దక్షిణాభిముఖస్తూష్ణీమేకైకం నిర్వపేత్తుతాన్ ॥ ౨,౪౪.

యజ్ఞోపవీతం ధరించి, విష్ణువు, యముడిని ధ్యానిస్తూ, దక్షిణదిశగా మౌనంగా ఉండి, ఒక్కొక్క పిండాన్ని ఒక్కొక్కదిగా సమర్పించాలి.

ఉద్ధృత్య మిశ్రితాన్ పశ్చాత్తీర్థేఽభ్మః సు వినిః క్షిపేత్ । క్షిపన్ సంకీర్తయేన్నామ గోత్రం చ మృతకస్య చ ॥ ౨,౪౪.

ఆ కలిపిన పిండాలను తీసుకుని, పవిత్రమైన నదిలో లేదా నీటిలో వేసేటప్పుడు, మరణించినవారి పేరు, గోత్రాన్ని జపిస్తూ వేయాలి.

పునరప్యర్చయేద్విష్ణుం యమం కుసుమచన్దనైః । ధూపదీపైః సనైవేద్యైర్భక్ష్యభోజ్యసమన్వితైః ॥ ౨,౪౪.

మళ్లీ విష్ణువు, యముడిని పువ్వులు, గంధం, ధూపం, దీపం, నైవేద్యం, భోజనం, పానీయాలతో పూజించాలి.

తస్మిన్నుపవసేదహ్ని విప్రాంశ్చేవ నిమన్త్రయేత్ । కులవిద్యాతపోయుక్తాన్ సాధుశీలసమన్వితాన్ ॥ ౨,౪౪.

ఆ రోజు ఉపవాసం ఉండాలి. కుటుంబ పరంపర, విద్య, తపస్సులో నిపుణులైన, మంచి స్వభావం ఉన్న బ్రాహ్మణులను ఆహ్వానించాలి.

నవ సప్తాథవా పఞ్చ స్వసామర్థ్యానుసారతః । అపరేఽహని మధ్యాహ్నే యమం విష్ణుం తథార్చయేత్ ॥ ౨,౪౪.

తన శక్తికి అనుగుణంగా తొమ్మిది, ఏడు లేదా అయిదు బ్రాహ్మణులను ఆహ్వానించాలి. తరువాతి రోజు మధ్యాహ్నం సమయంలో మళ్లీ యముడు, విష్ణువును పూజించాలి.

ఉదఙ్ముఖాంస్తథా విప్రాంస్తాన్ సమ్యగుపవేశయేత్ । ఆవాహనార్ఘదానాదౌ విష్ణుం యమసమన్వితమ్ ॥ ౨,౪౪.

ఆ బ్రాహ్మణులను ఉత్తరదిశగా కూర్చోబెట్టి, ఆవాహన, అర్ఘ్యం మొదలైన విధిగా విష్ణువు, యముడిని కలిసి పూజించాలి.

యజ్ఞోపవీతీ కుర్వీత ప్రేతనామ ప్రకీర్తయేత్ । ప్రేతం యమం చ విష్ణుం చ స్మరన్ శ్రాద్ధం సమాపయేత్ ॥ ౨,౪౪.

యజ్ఞోపవీతం ధరించి, మరణించినవారి పేరును చెప్పాలి. ప్రేతుడు, యముడు, విష్ణువును స్మరించుకుంటూ శ్రాద్ధాన్ని పూర్తిచేయాలి.

అన్యేభ్యశ్చాపి సర్వేభ్యః పిణ్డదానార్థముద్ధరేత్ । పృథగ్వా దశ పిణ్డాంశ్చ పఞ్చ దద్యాత్క్రమేణ తు ॥ ౨,౪౪.

ఇతరులకు కూడా పిండప్రదానం చేయడానికి, పదిహేను పిండాలను వేరు చేసి, వాటిలో అయిదు పిండాలను క్రమంగా సమర్పించాలి.

ప్రథమం విష్ణవే దద్యాద్బ్రహ్మణే చ శివాయ చ । సభృత్యాయ శివాయాథ ప్రేతాయాపి చ పఞ్చమమ్ ॥ ౨,౪౪.

మొదటి పిండాన్ని విష్ణువుకు, రెండవదాన్ని బ్రహ్మకు, మూడవదాన్ని శివునికి, నాలుగవదాన్ని శివునికి భృత్యులతో కలిపి, ఐదవదాన్ని మరణించినవారికి ఇవ్వాలి.

నామ గోత్రం స్మరేత్తస్య విష్ణుశబ్దం ప్రకీర్తయేత్ । నమస్కారశిరస్కన్తు పఞ్చమం పిణ్డముద్ధరేత్ ॥ ౨,౪౪.

ఆయన పేరు, గోత్రాన్ని స్మరిస్తూ, 'విష్ణువు' అనే పదాన్ని పలికి, నమస్కారంగా తలవంచి ఐదవ పిండాన్ని తీసుకోవాలి.

గోభూమిపిణ్డదానాద్యైః శక్త్యా ప్రేతం స్మరంశ్చ తమ్ । తిలైస్తిలాంస్తు విప్రాణాం దర్భయుక్తేషు పాణిషు ॥ ౨,౪౪.

తన శక్తికి తగినట్టు, గోవు, భూమి, పిండాలు మొదలైన దానాలు ఇచ్చి, మరణించినవారిని స్మరిస్తూ, దర్భ గడ్డి చేతుల్లో ఉంచి బ్రాహ్మణులకు నువ్వులు ఇవ్వాలి.

దద్యాదన్నం ద్విజానాం చ తామ్బూలం దక్షిణాం తథా । ఏవం శిష్టతమం విప్రం హరిణ్యేన ప్రపూజయేత్ ॥ ౨,౪౪.

ద్విజులకు అన్నం, తాంబూలం, దక్షిణా ఇవ్వాలి. అలా చేసిన తర్వాత, ఉత్తమ బ్రాహ్మణుడిని చర్మంతో గౌరవించాలి.

నామ గోత్రం స్మరన్ దద్యాద్విష్ణుప్రీతోస్త్వితి బ్రువన్ । అనువ్రజ్య ద్విజాన్ పశ్చాత్త్యక్తామ్భో దక్షిణాముఖః ॥ ౨,౪౪.

పేరు, గోత్రాన్ని స్మరిస్తూ, 'విష్ణువు సంతృప్తికోసం' అని చెప్పి ఇవ్వాలి. తరువాత బ్రాహ్మణులను అనుసరించి, దక్షిణదిశగా తిరిగి నీటిని పారవేయాలి.

కీర్తయన్నామగోత్రే తు భువి ప్రీతోస్త్వితి క్షిపేత్ । మిత్రబన్ధుజనైః సార్ధం శేషం భుఞ్జీత వాగ్యతః । ప్రతిసంవత్సరాది స్యాదేకోద్దిష్టవిధానతః ॥ ౨,౪౪.

భూమిపై పేరు, గోత్రాన్ని పలుకుతూ, 'సంతృప్తికోసం' అని చెప్పి వేయాలి. మిత్రులు, బంధువులతో కలిసి మిగతా అన్నాన్ని మౌనంగా భుజించాలి. ఈ విధిని ప్రతి సంవత్సరం చేయాలి.

ఏవం కృతే గమిష్యన్తి స్వర్లోకం పాపకర్మిణః । సపిణ్డీకరణాదౌ తు కృతే చైవాప్నువన్తితే ॥ ౨,౪౪.

ఇలా చేసినప్పుడు, పాపకర్మలు చేసినవారు కూడా స్వర్గలోకానికి వెళ్తారు. సపిండీకరణాది క్రియలు చేసినా, వారు ఆ లోకాన్ని పొందుతారు.

అథ కశ్చిత్ప్రమాదేన మ్రియతే హ్యుదకాదిభిః । సంసారప్రముఖస్తస్య సర్వం కుర్యాద్యథావిధి ॥ ౨,౪౪.

ఎవరైనా అప్రమత్తత వల్ల లేదా నీటి వంటి కారణాలతో మరణిస్తే, ఆ కుటుంబానికి పెద్దవాడు అన్ని కర్మలను నియమించిన విధంగా చేయాలి.

ప్రమాదాదిచ్ఛయా మర్త్యో న గచ్ఛేత్సర్పసంముఖః । పక్షయోరుభయోర్నాగం పఞ్చమీషు ప్రపూజయేత్ ॥ ౨,౪౪.

మనిషి నిర్లక్ష్యంగా లేదా కోరికతో పాము ఎదుటికి వెళ్లకూడదు. పంచమి రోజున, రెండు వైపులా పామును పూజించాలి.

కుర్యాత్పిష్టమయీం లేఖాం నాగానామాకృతిం భువి । అర్చయేత్తాం సితైః పుష్పైః సుగన్ధైశ్చన్దనేనచ ॥ ౨,౪౪.

పామును పిండి తో నేలపై ఆకారంగా తయారుచేసి, దానిని తెల్ల పువ్వులతో, సుగంధద్రవ్యాలతో, గంధంతో పూజించాలి.

ప్రదద్యాద్ధూపదీపన్తు తణ్డులాంశ్చ సితాన్ క్షిపేత్ । ఆమపిష్టం తథైవాన్నం క్షీరఞ్చ వినివేదయేత్ ॥ ౨,౪౪.

ధూపం, దీపం సమర్పించి, తెల్ల బియ్యం చల్లి, పిండి వంటకం, అన్నం, పాలు కూడా నివేదించాలి.

ఉపస్థాయ వదేదేవం ముఞ్చన్ముద్రాంశుకాని చ । మధురం తద్దినేఽశ్రీయాద్దేవశ్రాద్ధం సమాపయేత్ ॥ ౨,౪౪.

సమీపించి, దేవుని పేరుతో మంత్రాలు పలికి, ముద్రలు, వస్త్రాలు సమర్పించాలి. ఆ రోజున మధురం తిని, దేవతా శ్రాద్ధాన్ని పూర్తిచేయాలి.

సౌవర్ణం శక్తితో నాగం తతో దద్యాద్ద్విజోత్తమే । ధేనుం దత్త్వా తతో బ్రూయాత్ప్రీయతాం నాగరాడితి ॥ ౨,౪౪.

తన శక్తికి తగినట్లు బంగారు పామును ఒక గొప్ప బ్రాహ్మణునికి దానం చేయాలి. ఆ తరువాత గోవును ఇచ్చి, 'పాముల అధిపతి సంతుష్టి చెందాలి' అని చెప్పాలి.

యథావిభవ్యం కుర్వీత కర్మాణ్యన్యాని పూర్వవత్ । స్వశాఖోక్తవిధానేన ఇత్థం కుర్యాద్యథాతథమ్ । ప్రేతత్వాన్మోచయేత్తాంస్తు స్వర్గమార్గం నయేత్చ ॥ ౨,౪౪.

ఇతర కర్మలను కూడా తన సామర్థ్యానికి అనుగుణంగా, తన వంశ పరంపరలో చెప్పిన విధంగా, పూర్వం చేసినట్లు చేయాలి. అలా చేస్తే, వారు ప్రేతత్వం నుండి విముక్తి పొంది స్వర్గమార్గాన్ని చేరుతారు.

శ్రీగరుడమహాపురాణమ్ ౪౫ శ్రీవిష్ణురువాచ । ప్రత్యబ్దం శ్రాద్ధమేవం తే కథయామి ఖగేశ్వర । ప్రత్యబ్దం పార్వణేనైవ కుర్యాతాం క్షేత్రజోరసౌ ॥ ౨,౪౫.

శ్రీ విష్ణువు ఇలా అన్నాడు: ఓ పక్షిరాజా! ప్రతి సంవత్సరం జరిగే శ్రాద్ధాన్ని నీకు చెప్పుతాను. ప్రతి సంవత్సరం, క్షేత్రజుని కుమారుడు పర్వణ శ్రాద్ధాన్ని చేయాలి.

విధినాచేతరైరేవమేకోద్దిష్టం న పార్వణమ్ ॥ ౨,౪౫.

ఇతరులు కూడా నియమించిన విధంగా ఏకోద్దిష్ట శ్రాద్ధాన్ని చేయాలి, పర్వణ శ్రాద్ధాన్ని కాదు.

అనగ్నేశ్చ సుతౌ స్యాతామనగ్నీ క్షేత్రజోరసౌ । ఏకోద్దిష్టం న కుర్యాతాం ప్రత్యబ్దం తౌ తు పార్వణమ్ ॥ ౨,౪౫.

కుమారుడు, తండ్రి ఇద్దరూ అగ్నిహోత్రులు కాకపోతే, క్షేత్రజుని కుమారుడు ప్రతి సంవత్సరం ఏకోద్దిష్ట శ్రాద్ధాన్ని చేయకూడదు, కానీ పర్వణ శ్రాద్ధాన్ని చేయాలి.

యదా త్వన్యతరః సాగ్నిః పుత్రో వాప్యథవా పితా । ప్రత్యబ్దం పార్వణం తత్ర కుర్యాతాం క్షేత్రజౌరసౌ ॥ ౨,౪౫.

కాని కుమారుడు లేదా తండ్రిలో ఎవరికైనా అగ్ని ఉంటే, క్షేత్రజుని కుమారుడు ప్రతి సంవత్సరం పర్వణ శ్రాద్ధాన్ని చేయాలి.

అనగ్నయః సాగ్నయో వా పుత్రా వా పితరోఽపి వా । ఏకోద్దిష్టం సుతైః కార్యం క్షయాహ ఇతి కేచన ॥ ౨,౪౫.

కొంతమంది చెబుతారు: అగ్నిహోత్రులు అయినా కాని, కుమారులు లేదా తండ్రులు అయినా, ఏకోద్దిష్ట శ్రాద్ధాన్ని కుమారులు క్షయ పక్షంలో చేయాలి.

దర్శకాలే క్షయో యస్య ప్రేతపక్షేఽథ వా పునః । ప్రత్యబ్దం పార్వణం కార్యం తస్య సర్వైః సుతైరపి ॥ ౨,౪౫.

దర్శ పక్షంలో లేదా ప్రేతపక్షంలో క్షయ పక్షం వస్తే, ఆ సమయంలో అన్నీ కుమారులు ప్రతి సంవత్సరం పర్వణ శ్రాద్ధాన్ని చేయాలి.

ఏకోద్దిష్టమపుత్రాణాం పుంసాం స్యాద్యోపితామపి । ఏకోద్దిష్టే కుశా గ్రాహ్యాః సమూలా యజ్ఞకర్మణి । బహిర్లూనాః సకృల్లనాః శ్రాద్ధం వృద్ధిమృతే సదా ॥ ౨,౪౫.

కుమారులు లేని పురుషులకు, భార్యలు ఉన్నా కూడా, ఏకోద్దిష్ట శ్రాద్ధం చేయాలి. ఆ శ్రాద్ధంలో మూలాలతో కూడిన దర్భలు ఉపయోగించాలి. సాధారణ శ్రాద్ధంలో మాత్రం బయట కోసిన దర్భలు ఒక్కసారి మాత్రమే వాడాలి, వృద్ధి శ్రాద్ధాన్ని తప్ప.