గరుడపురాణమ్

పితా దదాతి పుత్త్రాన్ వై విచ్ఛిన్నసన్తతిః ఖగ । హోమదాతా భవేత్సోపి యస్తస్య ప్రపితామహః ॥ ౨,౩౫.

తండ్రి కొడుకులను ఇస్తాడు, పక్షీ! వంశం తెగిపోయినా, హోమం చేసే వాడు కూడా అతడే, అతని పెద్దతాతకు సంబంధించినవాడు.

కృతే శ్రాద్ధే గుణా హ్యేతే పితౄణాం తపేణే స్మృతాః । దద్యాద్విపులమన్నాద్యం వృద్ధస్తు ప్రపితామహః ॥ ౨,౩౫.

శ్రాద్ధం చేసినప్పుడు, పితృదేవతల గుణాలు తపస్సు ద్వారా గుర్తించబడతాయి. పెద్దతాతకు ఎక్కువగా అన్నం, తినుబండారాలు ఇవ్వాలి.

యస్య పుంసశ్చ మర్త్యే వై విచ్ఛిన్నా సన్తతిః ఖగ । స వసేన్నరకే ఘోరే పఙ్కే మగ్నః కరీ యథా ॥ ౨,౩౫.

ఈ లోకంలో ఎవరికైనా వంశం తెగిపోతే, పక్షీ! అతడు ఘోరమైన నరకంలో, మట్టిలో మునిగిన ఏనుగులా ఉండిపోతాడు.

యోన్యన్తరేషు జాయతే యత్ర వృక్షసరీసృపాః । న సన్తతిం వినా సోఽత్ర ముచ్యతే నరకాద్ధ్రువమ్ ॥ ౨,౩౫.

వాడు వేరే జన్మల్లో, చెట్లు, పాము వంటి ప్రాణులుగా పుడతాడు. వంశం లేకుండా నరకం నుంచి తప్పక తప్పించుకోడు.

ఆచార్యస్తస్య శిష్యో వా యో దూరేఽపి హి గాత్రేజః । నారాయణబలిం కుర్యాత్తస్యాద్దేశేన భక్తితః ॥ ౨,౩౫.

ఆచార్యుడు లేదా ఆయన శిష్యుడు, ఎంత దూరంలో ఉన్నా, ఒకే వంశానికి చెందినవారు, భక్తితో ఆ స్థలంలో నారాయణబలి చేయాలి.

విశుద్ధః సర్వపాపేభ్యో ముక్తః స నరకాద్ధ్రువమ్ । నివసేన్నాకలోకే చ నాత్ర కార్యా విచారణా ॥ ౨,౩౫.

అతడు అన్ని పాపాల నుండి పూర్తిగా విముక్తుడై, నరకంలో నుండి తప్పించుకొని, దేవతల లోకంలో నివసిస్తాడు. దీనిలో ఎలాంటి సందేహం లేదు.

ఆదౌ కృత్వా ధనిష్ఠాఞ్చ ఏతన్నక్షత్రపఞ్చకమ్ । రేవత్యన్తం సదా దూష్యమశుభం సర్వదా భవేత్ ॥ ౨,౩౫.

మొదట ధనిష్ఠ నక్షత్రం మరియు రేవతి వరకు ఉన్న ఐదు నక్షత్రాలు ఉంటే, ఎప్పుడూ అది అపశుభమే, కలుషితాన్ని కలిగిస్తుంది.

దాహ (బలి) స్తత్ర న కర్తవ్యో విప్రదిసర్వజాతిషు । దీయతే న జలం తత్ర అశుభం జాయతే ధ్రువమ్ । లోకయాత్రా న కర్తవ్యా దుః ఖార్తః స్వజనో యది ॥ ౨,౩౫.

ఆ సమయంలో, బ్రాహ్మణులు గానీ, ఇతర జాతులవారు గానీ, ఎవరికైనా దహనం చేయకూడదు; అక్కడ నీళ్లు సమర్పించకూడదు, అది తప్పకుండా అపశుభాన్ని కలిగిస్తుంది; కుటుంబ సభ్యులు ఎంత బాధలో ఉన్నా, అంత్యక్రియా యాత్ర చేయకూడదు.

పఞ్చకానన్తరం తస్య కర్తవ్యం సర్వమన్యథా । పుత్రాణాం గోత్రిణాం తస్య సన్తాపోఽప్యుపజాయతే ॥ ౨,౩౫.

ఆ ఐదు నక్షత్రాలు దాటి తర్వాతే అన్ని క్రియలు చేయాలి; లేనిచో, మరణించినవారి కుమారులు, బంధువులకు కూడా బాధలు కలుగుతాయి.

గృహే హానిర్భవేత్తస్య ఋక్షేష్వేషు మృతశ్చ యః । అథవా ఋక్షమధ్యేఽపి దాహస్తస్య విధీయతే ॥ ౨,౩౫.

ఈ నక్షత్రాలలో మరణించినవారి ఇంట్లో నష్టం కలుగుతుంది; అయినా, ఆ నక్షత్రాల మధ్యలోనైనా దహనం చేయవచ్చు.

క్రియతే మానుషాణాన్తు సద్య ఆహుతికారణాత్ । సద్యాహుతికరం పుణ్యం తీర్థే తద్దాహ ఉత్తమః ॥ ౨,౩౫.

మనుషులకు వెంటనే హవనం చేయడం ఆచారం ప్రకారం జరుగుతుంది; అలాంటి హవనంతో పవిత్ర స్థలంలో దహనం చేయడం అత్యుత్తమంగా భావించబడుతుంది.

విప్రైర్నియమతః కార్యః సమన్త్రో విధిపూర్వకః । శవస్య చ సమీపే తు క్షిప్యన్తే పుత్తలాస్తతః ॥ ౨,౩౫.

బ్రాహ్మణులు మంత్రోచ్చారణతో, నియమంగా, విధి ప్రకారం క్రియలు చేయాలి; శవం దగ్గర పుత్తళాలు ఉంచాలి.

దర్భమయాశ్చ చత్వారో విప్రా మన్త్రాభిమన్త్రితాః । తతో దాహః ప్రకర్తవ్యః తైశ్చ పుత్తలకైః సహ ॥ ౨,౩౫.

దర్భతో చేసిన నాలుగు పుత్తళాలను బ్రాహ్మణులు మంత్రాలతో అభిషేకించాలి; ఆ పుత్తళాలతో కలిసి దహనం చేయాలి.

సూతకాన్తే తతః పుత్రః కుర్యాచ్ఛాన్తికముత్తమమ్ ॥ ౨,౩౫.

సూతకం ముగిసిన తర్వాత కుమారుడు శాంతి క్రియను ఉత్తమంగా చేయాలి.

పఞ్చకేషు మృతో యోఽసౌ న గతిం లభతే నరః । తిలాన్ గాశ్చ సువర్ణం చ తముద్దిశ్య ఘృతం దదేత్ ॥ ౨,౩౫.

ఈ ఐదు నక్షత్రాల్లో మరణించినవాడు ముక్తి పొందడు; అతని కోసం నువ్వులు, ఆవులు, బంగారం, నెయ్యి దానం చేయాలి.

విప్రాణాం దీయతే దానం సర్వోపద్రవనాశనమ్ । సూతకాన్తే చ సత్పుత్రైః స ప్రేతో లభతే గతిమ్ ॥ ౨,౩౫.

బ్రాహ్మణులకు ఇచ్చే దానాలు అన్ని కష్టాలను తొలగిస్తాయి; సూతకం ముగిసిన తర్వాత మంచి కుమారుల ద్వారా ఆ ప్రేతాత్మకు ముక్తి లభిస్తుంది.

భాజనోపానహౌ చ్ఛత్రం హేమముద్రాచ వాససీ । దక్షిణా దీయతే విప్ర సర్వపాతకమోచనీ ॥ ౨,౩౫.

పాత్ర, చెప్పులు, గొడుగు, బంగారు నాణెం, వస్త్రాలు — ఇవన్నీ బ్రాహ్మణునికి దక్షిణగా ఇస్తే అన్ని పాపాలు తొలగిపోతాయి.

బాలవృద్ధాతురాణాఞ్చ మృతానాం పఞ్చకేషు హి । విధానం యో న కుర్వీత విఘ్నస్తస్య ప్రజాయతే ॥ ౨,౩౫.

ఈ ఐదు నక్షత్రాల్లో చనిపోయిన చిన్న పిల్లలు, వృద్ధులు, రోగులకు కర్మలు చేయకపోతే, ఆ వ్యక్తికి అడ్డంకులు కలుగుతాయి.

అష్టాదశైవ వస్తూని ప్రేతశ్రాద్ధే వివర్జయేత్ । ఆశిషో ద్విగుణాన్ దర్భాన్ ప్రణవాన్నైకపిణ్డతామ్ ॥ ౨,౩౫.

ప్రీతిశ్రాద్ధంలో పదహారు వస్తువులు వదలాలి: ఆశీర్వాదాలు, రెండింతలు దర్భలు, ప్రణవ మంత్రం, ఒక్క పిండం మాత్రమే ఇవ్వడం వంటివి చేయకూడదు.

అగ్నౌకరణముచ్ఛిష్టం శ్రాద్ధం వై వైశ్వదైవికమ్ । వికిరం చ స్వధాకారం పితృశబ్దం న చోచ్చరేత్ ॥ ౨,౩౫.

అశుద్ధ చేతులతో అగ్నిలో హవనం చేయకూడదు, వైశ్వదేవ శ్రాద్ధం చేయకూడదు; చల్లి వేయడం, స్వధా పలకడం, పితృ అనే పదం ఉచ్చరించకూడదు.

అనుశబ్దం న కుర్వీత నావాహనమథోల్ముకమ్ । ఆసీమాన్తం న కుర్వీత ప్రదక్షిణవిసర్జనమ్ ॥ ౨,౩౫.

'అను' అనే పదాన్ని ఉపయోగించకూడదు, ఆహ్వానం లేదా హోమముఖం చేయకూడదు; సీమాంతం, ప్రదక్షిణ, విసర్జన చేయకూడదు.

న కుర్యాత్తిలహోమఞ్చ ద్విజః పూర్ణాహుతిం తథా । న కుర్యాద్వైశ్వదేవం చేత్కర్తా గచ్ఛత్యధోగతిమ్ ॥ ౨,౩౫.

ద్విజుడు నువ్వులతో హోమం చేయకూడదు, పూర్తిగా హవనం చేయకూడదు; వైశ్వదేవం చేస్తే, ఆ కర్త దిగువ లోకాలకు వెళ్తాడు.

మలినశ్రాద్ధసంజ్ఞానం పూర్వషోడశకం తథా । స్థానే ద్వారే చార్ధమార్గే చితాయాం శవహస్తకే ॥ ౨,౩౫.

మలినశ్రాద్ధం, మొదటి పదహారు క్రియలు, స్థలం వద్ద, ద్వారం వద్ద, మార్గమధ్యంలో, చితపై, లేదా శవం చేతిలో —

శ్మశానవాసిభూతేభ్యః పఞ్చమం ప్రతివేశ్యకమ్ । షష్ఠం సఞ్చయనే ప్రోక్తం దశ పిణ్డా దశాహికాః । శ్రాద్ధషోడషకఞ్చైతత్ప్రథమం పరికీర్తితమ్ ॥ ౨,౩౫.

శ్మశానంలో నివసించే వారికి ఇచ్చిన తర్వాత, ఐదవది పక్కన ఉన్న ఆత్మలకు. ఆరవది సేకరించేవారికీ. పది పిండాలు పది రోజుల కర్మలకు. ఇవే పదహారు శ్రాద్ధాలలో మొదటిగా చెప్పబడినవి.

అన్యచ్చ షోడశం మధ్యే ద్వితీయం తార్క్ష్య మే శృణు । కర్తవ్యానీహ విధినా శ్రాద్ధాన్యేకాదశైవ తు ॥ ౨,౩౫.

తార్క్ష్యా, పదహారు శ్రాద్ధాలలో రెండవది మధ్యలో ఉంటుంది. ఇక్కడ, నియమానుసారం పదకొండు శ్రాద్ధాలు చేయాలి.

బ్రహ్మవిష్ణుశివాద్యఞ్చ తథాన్యచ్ఛ్రాద్ధపఞ్చకమ్ । ఏవం షోడశకం ప్రాహురేతత్తత్త్వవిదో జనాః ॥ ౨,౩౫.

బ్రహ్మ, విష్ణు, శివుడు మరియు ఇతరులకు, అలాగే ఇంకో ఐదు శ్రాద్ధాలు కలిపి, ఇవే పదహారు అని సత్యాన్ని తెలిసినవారు చెబుతారు.

ద్వాదశ ప్రతిమాస్యాని శ్రాద్ధమేకాదశే తథా । త్రిపక్షసమ్భవఞ్చైవ ద్వే రిక్తే ఖగ షోడశ ॥ ౨,౩౫.

పన్నెండు నెల నెలకూ చేయాలి. ఒకటి పదకొండవ రోజున. మూడు పక్షాలలో రెండు, అమావాస్య, పౌర్ణమి రోజుల్లో రెండూ — ఇలా పదహారు శ్రాద్ధాలు ఉంటాయి.

ఆద్యం శవవిశుద్ధ్యర్థం కృత్వాన్యచ్చ త్రిషోడశమ్ । పితృపాఙ్క్తివిశుద్ధ్యర్థం శతాద్ధైంన తు యోజయేత్ ॥ ౨,౩౫.

మొదటిది శవ శుద్ధికోసం చేయాలి. మిగతా పదమూడు పితృవంశ శుద్ధికోసం. అయితే నూరయిది దాటి మరిన్ని కలపకూడదు.

శతార్ధేన విహీనో యో మిలితః పఙ్క్తిభాఙ్న హి । చత్వారింశత్తథైవాష్టశ్రాద్ధం ప్రేతత్వనాశనమ్ ॥ ౨,౩౫.

నూరయిది కంటే తక్కువగా కలిపితే వంశంలో భాగస్వామ్యం ఉండదు. నలభై ఎనిమిది శ్రాద్ధాలు కూడా ప్రేతత్వాన్ని తొలగిస్తాయి.