యమకే చ గజచ్ఛాయామన్వాదిషు యుగాదిషు । పితృపిణ్డో న దాతవ్యః సపిణ్డీకరణం వినా ॥ ౨,౩౪.
యమ ద్వాదశి, ఏనుగు నీడలో, సంధ్యాకాలాల్లో, యుగాది రోజుల్లో సపిండీకరణం లేకుండా పితృ పిండం ఇవ్వకూడదు.
యజ్ఞపురుషస్య యద్దానం దేవాదీనాఞ్చ యత్తథా । అపూర్ణేఽప్యబ్దమధ్యేపి కర్తవ్యమితి కే చ న ॥ ౨,౩౪.
యజ్ఞపురుషునికి, దేవతలకు ఇచ్చే దానాలు ఏడాది పూర్తికాకపోయినా కొందరు చేయవచ్చని అంటారు.
పితృభ్యోపి హి యద్దత్తమర్ఘపిణ్డవివర్జితమ్ । కర్తవ్యం తచ్చ వై సర్వమేష ఏవ విధిః స్మృతః ॥ ౨,౩౪.
పితృదేవతలకు అర్ఘ, పిండం తప్ప ఇంకేదైనా ఇచ్చే దానాలు తప్పక చేయాలి; ఇదే నియమంగా గుర్తించాలి.
దేవానాం పితరో దేవా పితౄణామృషయస్తథా । ఋషీణాం పితరో దేవాః పితా జయతి తేన వై ॥ ౨,౩౪.
దేవతలకు పితృదేవతలు దేవతలే; పితృదేవతలకు ఋషులు పితృదేవతలు; ఋషులకు పితృదేవతలు దేవతలు. అందుకే తండ్రి గొప్పవాడు.
పితృదేవమనుష్యాణాం యజ్ఞనథో విభుర్భవేత్ । యజ్ఞనాథస్య యద్దత్తం తద్దత్తం సర్వదేహినామ్ ॥ ౨,౩౪.
పితృదేవతలు, దేవతలు, మనుషులలో యజ్ఞనాథుడు శ్రేష్ఠుడు. యజ్ఞనాథునికి ఇచ్చినది అందరికీ ఇచ్చినట్టే.
మృతే పితర్యబ్దమధ్యే యః శ్రాద్ధం కారయేత్సుతః । సప్తజన్మకృతా ధర్మాథీయతే నాత్ర సంశయః ॥ ౨,౩౪.
తండ్రి మరణించిన ఏడాది లోపల కుమారుడు శ్రాద్ధం చేస్తే, ఏడు జన్మల పుణ్యం లభిస్తుంది; ఇందులో సందేహం లేదు.
ప్రేతీభూతాస్తు పితరో లుప్తపిణ్డోదకక్రియాః । భ్రమన్తి వాయునా సర్వే క్షుత్తృడ్భ్యాం పరిపీడితాః ॥ ౨,౩౪.
పితృదేవతలు ప్రేతాత్మలై, పిండం, నీరు ఇవ్వకపోతే, ఆకలి దప్పులతో బాధపడుతూ గాలిలో తిరుగుతారు.
పితరి ప్రేతతాపన్నే లుప్యతే పైతృకీ క్రియా । అథ మాతుర్విపత్తిః స్యాత్పితృకార్యం న లుప్యతే ॥ ౨,౩౪.
తండ్రి ప్రేతాత్మ అయినప్పుడు పితృకర్మలు నిలిచిపోతాయి. తల్లి మరణిస్తే మాత్రం తండ్రికి చేసే కర్మలు నిలిపివేయవచ్చు కాదు.
మృతా మాతా పితా తిష్ఠేజ్జీవన్తీ చ పితామహీ । సపిణ్డనన్తు కర్తవ్యం పితామహ్యా సహైవ తు ॥ ౨,౩౪.
తల్లి మరణించి, తండ్రి ఉన్నపుడు, తండ్రి అమ్మ కూడా బతికుంటే, ఆ తండ్రి అమ్మతో కలిసి పిండ ప్రదానం చేయాలి.
సత్యంసత్యం పునః సత్యం శ్రూయతాం వచనం మమ । న పిణ్డో మిలితో యేషాం మృతానాన్తు నృణాం భువి ॥ ౨,౩౪.
నిజం, నిజం, మళ్లీ నిజమే, నా మాట వినండి. భూమిపై మరణించిన వారికి పిండ ప్రదానం చేయకపోతే, వారికి ఆ పిండం చేరదు.
ఉపతిష్ఠేన్న వే తేషాం పుత్రైర్దత్తమనేకధా । హన్తకారస్తదుద్దేశే శ్రాద్ధం నైవ జలాఞ్జలిః ॥ ౨,౩౪.
వారికి కొడుకులు ఎన్నిసార్లు పిండం పెట్టినా, అది వారికి చేరదు. అలాంటి సందర్భంలో శ్రాద్ధం, నీళ్ల తర్పణం ఫలించవు.
శ్రీగరుడమహాపురాణమ్ ౩౫ తర్క్ష్య ఉవాచ । అపరం మమ సన్దేహం కథయస్వ జనార్దన । పురుషస్య చ కస్యాపి మతా పఞ్చత్వమాగతా ॥ ౨,౩౫.
తర్క్ష్యుడు ఇలా అడిగాడు: జనార్దనా! నాకు ఇంకో సందేహం ఉంది, దయచేసి చెప్పండి. ఒక మనిషికి తల్లి మరణిస్తే,
పితామహీ జీవతి చ తథా చ ప్రపితామహీ । వృద్ధప్రపితామహీ తద్వన్మాతృసక్తః పితా తథా ॥ ౨,౩౫.
తండ్రి అమ్మ బతికుంటే, అలాగే పెద్దమ్మ, ఇంకా పెద్దవాళ్లమ్మ కూడా బతికుంటే, అలాగే తల్లి వంశానికి చెందిన తండ్రి కూడా ఉంటే,
ప్రమాతామహశ్చ తథా వృద్ధప్రమాతామహస్తథా । కేన సా మేల్యతే మాతా ఏతత్కథయ మే ప్రభో ॥ ౨,౩౫.
తల్లి వంశంలో పెద్దతాత, ఇంకా పెద్దవాళ్లతాత కూడా ఉంటే, ఆ తల్లిని ఎవరు కలిపి పిండ ప్రదానం చేస్తారు? ఇది నాకు చెప్పండి ప్రభూ.
శ్రీకృష్ణ ఉవాచ । పునరుక్తం ప్రవక్ష్యామి సపిణ్డీకరణం ఖగ । ఉమా లక్ష్మీశ్చ సావిత్రీత్యతాభిర్మేలయేద్ధ్రువమ్ ॥ ౨,౩౫.
శ్రీకృష్ణుడు ఇలా అన్నాడు: పక్షీ! నేను మళ్లీ sapiṇḍīkaraṇa విధానాన్ని చెప్పుతాను. ఉమా, లక్ష్మీ, సావిత్రి—ఇవాళ్ల ద్వారా కలిపి పిండ ప్రదానం చేయాలి.
త్రయః పిణ్డభుజో జ్ఞేయాస్త్యజాకాశ్చ త్రయః స్మృతాః । త్రయః పిణ్డానులేపాశ్చ దశమః పఙ్క్తిసంన్నిధః ॥ ౨,౩౫.
మూడు మంది పిండం స్వీకరించేవారు, మూడు మంది వదిలేవారు, మూడు మంది పిండాన్ని అంటించేవారు, పదవవాడు పంక్తిలో ఉండేవాడు.
ఇత్యేతే పురుషాః ఖ్యాతాః పితృమాతృకులేషు చ । తారయేద్యజమానస్తు దశ పూర్వాన్ దశావరాన్ ॥ ౨,౩౫.
ఇలా ఈ వ్యక్తులు తండ్రి, తల్లి వంశాల్లో గుర్తించబడతారు. యజమాని పదిమంది పూర్వీకులను, పదిమంది తరువాతివారిని రక్షిస్తాడు.
సపిణ్డః స భవేదాదౌ సపిణ్డీకరణే కృతే । అన్త్యస్తు త్యాజకో జ్ఞేయో యో వృద్ధప్రపితామహః ॥ ౨,౩౫.
పిండ ప్రదానం చేసినప్పుడు మొదటివాడు sapiṇḍుడు అవుతాడు. చివరివాడు వదిలేవాడిగా, అంటే పెద్దవాళ్లతాతగా గుర్తించాలి.
అన్తిమస్త్యాజకో జ్ఞేయో లేపకః ప్రథమో భవేత్ । లేపకస్త్వన్తిమో యస్తు స భవేత్పఙ్క్తిసన్నిధః ॥ ౨,౩౫.
చివరివాడు వదిలేవాడిగా, మొదటివాడు అంటించేవాడిగా, చివరివాడు అంటించేవాడు పంక్తిలో ఉండేవాడిగా ఉంటాడు.
యజమానో భవేదేకో దశ పృర్త్వే దశావరే । ఇత్యేతే పితరో జ్ఞేయా ఏకవింశతి సంఖ్యకాః ॥ ౨,౩౫.
యజమాని ఒక్కరే, పదిమంది ముందువారు, పదిమంది తరువాతివారు—ఇలా కలిపి ఇరవై ఒకరు పితృదేవతలు ఉంటారు.
విధినా కురుతే యస్తు సంసారే శ్రాద్ధముత్తమమ్ । జాయతేఽత్ర న సన్దేహః శృణు తస్యాపి యత్ఫలమ్ ॥ ౨,౩౫.
ఎవరైనా శాస్త్రోక్తంగా శ్రాద్ధాన్ని చేస్తే, అతడు ఈ లోకంలో పుడతాడు—ఇందులో సందేహం లేదు. ఆ శ్రాద్ధ ఫలితాన్ని కూడా విను.
పితా దదాతి పుత్త్రాన్ వై విచ్ఛిన్నసన్తతిః ఖగ । హోమదాతా భవేత్సోపి యస్తస్య ప్రపితామహః ॥ ౨,౩౫.
తండ్రి కొడుకులను ఇస్తాడు, పక్షీ! వంశం తెగిపోయినా, హోమం చేసే వాడు కూడా అతడే, అతని పెద్దతాతకు సంబంధించినవాడు.
కృతే శ్రాద్ధే గుణా హ్యేతే పితౄణాం తపేణే స్మృతాః । దద్యాద్విపులమన్నాద్యం వృద్ధస్తు ప్రపితామహః ॥ ౨,౩౫.
శ్రాద్ధం చేసినప్పుడు, పితృదేవతల గుణాలు తపస్సు ద్వారా గుర్తించబడతాయి. పెద్దతాతకు ఎక్కువగా అన్నం, తినుబండారాలు ఇవ్వాలి.
యస్య పుంసశ్చ మర్త్యే వై విచ్ఛిన్నా సన్తతిః ఖగ । స వసేన్నరకే ఘోరే పఙ్కే మగ్నః కరీ యథా ॥ ౨,౩౫.
ఈ లోకంలో ఎవరికైనా వంశం తెగిపోతే, పక్షీ! అతడు ఘోరమైన నరకంలో, మట్టిలో మునిగిన ఏనుగులా ఉండిపోతాడు.
యోన్యన్తరేషు జాయతే యత్ర వృక్షసరీసృపాః । న సన్తతిం వినా సోఽత్ర ముచ్యతే నరకాద్ధ్రువమ్ ॥ ౨,౩౫.
వాడు వేరే జన్మల్లో, చెట్లు, పాము వంటి ప్రాణులుగా పుడతాడు. వంశం లేకుండా నరకం నుంచి తప్పక తప్పించుకోడు.
ఆచార్యస్తస్య శిష్యో వా యో దూరేఽపి హి గాత్రేజః । నారాయణబలిం కుర్యాత్తస్యాద్దేశేన భక్తితః ॥ ౨,౩౫.
ఆచార్యుడు లేదా ఆయన శిష్యుడు, ఎంత దూరంలో ఉన్నా, ఒకే వంశానికి చెందినవారు, భక్తితో ఆ స్థలంలో నారాయణబలి చేయాలి.
విశుద్ధః సర్వపాపేభ్యో ముక్తః స నరకాద్ధ్రువమ్ । నివసేన్నాకలోకే చ నాత్ర కార్యా విచారణా ॥ ౨,౩౫.
అతడు అన్ని పాపాల నుండి పూర్తిగా విముక్తుడై, నరకంలో నుండి తప్పించుకొని, దేవతల లోకంలో నివసిస్తాడు. దీనిలో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
ఆదౌ కృత్వా ధనిష్ఠాఞ్చ ఏతన్నక్షత్రపఞ్చకమ్ । రేవత్యన్తం సదా దూష్యమశుభం సర్వదా భవేత్ ॥ ౨,౩౫.
మొదట ధనిష్ఠ నక్షత్రం మరియు రేవతి వరకు ఉన్న ఐదు నక్షత్రాలు ఉంటే, ఎప్పుడూ అది అపశుభమే, కలుషితాన్ని కలిగిస్తుంది.
దాహ (బలి) స్తత్ర న కర్తవ్యో విప్రదిసర్వజాతిషు । దీయతే న జలం తత్ర అశుభం జాయతే ధ్రువమ్ । లోకయాత్రా న కర్తవ్యా దుః ఖార్తః స్వజనో యది ॥ ౨,౩౫.
ఆ సమయంలో, బ్రాహ్మణులు గానీ, ఇతర జాతులవారు గానీ, ఎవరికైనా దహనం చేయకూడదు; అక్కడ నీళ్లు సమర్పించకూడదు, అది తప్పకుండా అపశుభాన్ని కలిగిస్తుంది; కుటుంబ సభ్యులు ఎంత బాధలో ఉన్నా, అంత్యక్రియా యాత్ర చేయకూడదు.
పఞ్చకానన్తరం తస్య కర్తవ్యం సర్వమన్యథా । పుత్రాణాం గోత్రిణాం తస్య సన్తాపోఽప్యుపజాయతే ॥ ౨,౩౫.
ఆ ఐదు నక్షత్రాలు దాటి తర్వాతే అన్ని క్రియలు చేయాలి; లేనిచో, మరణించినవారి కుమారులు, బంధువులకు కూడా బాధలు కలుగుతాయి.