గరుడపురాణమ్

పృథక్శరావయోర్దద్యాదేకాహం క్షీరమమ్బు చ । ఏకోద్దిష్టన్తు వై శ్రాద్ధం చతుర్థేఽహని కారయేత్ ॥ ౨,౩౪.

ఒక రోజు పాలు, నీటిని వేర్వేరు పాత్రల్లో సమర్పించాలి. నాలుగవ రోజున ఏకోద్దిష్ట శ్రాద్ధం చేయాలి.

ప్రథమేఽహని యః పిణ్డస్తేన మూర్ధా ప్రజాయతే । చక్షుః శ్రోత్రఞ్చ నాసా చ ద్వితీయేఽహ్ని ప్రజాయతే ॥ ౨,౩౪.

మొదటి రోజున సమర్పించిన పిండంతో తల ఏర్పడుతుంది. రెండవ రోజున కళ్ళు, చెవులు, ముక్కు ఏర్పడతాయి.

గణ్డౌ వక్త్రం తథా గ్రీవా తృతీయేఽహని జాయతే । హృదయం కుక్షిరుదరం చతుర్థే తద్వదేవ హి ॥ ౨,౩౪.

మూడవ రోజున చెంపలు, నోరు, మెడ ఏర్పడతాయి. నాలుగవ రోజున హృదయం, పొట్ట, కడుపు ఏర్పడతాయి.

కటిపృష్ఠం గుదఞ్చాపి పఞ్చమేఽహని జాయతే । షష్ఠే ఊరూ చ విజ్ఞేయే సప్తమే గుల్ఫసమ్భవః ॥ ౨,౩౪.

ఐదవ రోజున నడుము, వెన్నెముక, గుదం ఏర్పడతాయి. ఆరవ రోజున తొడలు, ఏడవ రోజున మోకాళ్ళు ఏర్పడతాయి.

అష్టమే దివసే ప్రాప్తే జఙ్ఘే చ భవతోఽణ్డజ । పాదౌ చ నవమే జ్ఞేయౌ దశమే బలవత్క్షుధా ॥ ౨,౩౪.

ఎనిమిదవ రోజున కాళ్ల కండరాలు ఏర్పడతాయి, ఓ అండజాతుడా! తొమ్మిదవ రోజున పాదాలు ఏర్పడతాయి. పదవ రోజున బలమైన ఆకలి కలుగుతుంది.

ఏకాదశాహే యః పిణ్డస్తం దద్యాదామిషేణ తు । సిద్ధాన్నం తస్య దాతవ్యం కృశరాః పూపకాః పయః । ప్రక్షాల్య విప్రచరణావర్ఘ్యం ధూపఞ్చ దీపక్రమ్ ॥ ౨,౩౪.

పదకొండవ రోజున పిండాన్ని మాంసంతో సమర్పించాలి. వండిన అన్నం, కిచిడీ, అప్పాలు, పాలు సమర్పించాలి. కాళ్లు కడిగి, అరఘ్యం, ధూపం, దీపం కూడా సమర్పించాలి.

ద్వాదశ ప్రతిమాస్యాని శ్రాద్ధాన్యైకాదశే తథా । త్రిపక్షఞ్చాపి షణ్మాసే ద్వే శ్రాద్ధాని చ షోడశ ॥ ౨,౩౪.

పన్నెండు ప్రతిమాశ్రాద్ధాలు చేయాలి. అలాగే పదకొండవ రోజున కూడా చేయాలి. ఆరు నెలలు ప్రతి పక్షం ఒక్కొక్కటి, మొత్తం పదహారు శ్రాద్ధాలు చేయాలి.

ప్రతి మాసం ప్రదాతవ్యం మృతాహే యా తిథిర్భవేత్ । స మాసః ప్రథమో జ్ఞేయ ఇతి వేదవిదో విదుః ॥ ౨,౩౪.

ప్రతి నెల కూడా, మరణించిన రోజునే తిధి వచ్చినప్పుడు పిండప్రదానం చేయాలి. ఇదే మొదటి నెలగా, వేదాలు తెలిసిన వారు చెబుతారు.

శవహస్తే చ యచ్ఛ్రాద్ధం మృతిస్థానే ద్విజాసనే । తదేవ ప్రథమం శ్రాద్ధం తత్స్యాదేకాదశేఽహని ॥ ౨,౩౪.

శవాన్ని చేతిలో పెట్టి, మరణించిన చోట బ్రాహ్మణులను కూర్చోబెట్టి చేసే శ్రాద్ధమే మొదటి శ్రాద్ధం. ఇది పదకొండవ రోజున చేయాలి.

సా తిథిర్మాసికే శ్రాద్ధే మృతో యస్మిన్ దినే నరః । రిక్తయోశ్చ త్రిపక్షే చ సా తిథిర్నాద్రియేత వై ॥ ౨,౩౪.

మాసిక శ్రాద్ధానికి, ఆ మనిషి మరణించిన తిధినే తీసుకోవాలి. కానీ ఆ తిధి ఖాళీగా ఉన్న రోజునా, మూడు పక్షాలలో వచ్చినా, ఆ తిధిని పట్టించుకోకూడదు.

పౌర్ణమాస్యాం మృతో యోఽసౌ చతుర్థీ తస్య చోనకా । చతుర్థ్యాన్తు మృతో యస్తు నవమీ తస్య చోనకా ॥ ౨,౩౪.

పౌర్ణమి రోజున మరణిస్తే, నాల్గవ తిథి ఖాళీగా ఉంటుంది. నాల్గవ తిథిన మరణిస్తే, తొమ్మిదవ తిథి ఖాళీగా ఉంటుంది.

నవమ్యాఞ్చ మృతో యశ్చ రిక్తా తస్య చతుర్దశీ । ఏతా రిక్తాశ్చ విజ్ఞేయా అన్త్యేష్టౌ కుశలేన చ ॥ ౨,౩౪.

తొమ్మిదవ తిథిన మరణిస్తే, పద్నాలుగవ తిథి ఖాళీగా ఉంటుంది. ఈ ఖాళీ తిథులను అంత్యక్రియల్లో నిపుణులు గుర్తుంచుకోవాలి.

ఏకాదశాహే యచ్ఛ్రాద్ధం నవకం తత్ప్రకీర్తితమ్ । చతుష్పథే త్యజేదన్నం పునః స్నానం సమాచరేత్ ॥ ౨,౩౪.

పదకొండవ రోజున చేసే శ్రాద్ధాన్ని నవక శ్రాద్ధం అంటారు. చౌరస్తాలో అన్నం వదిలి, మళ్లీ స్నానం చేయాలి.

ఏకాదశాహాదారభ్య ఘటస్యాన్నం జలాన్వితమ్ । దినేదినే చ దాతవ్యమబ్దం యావద్ద్విజోత్తమే ॥ ౨,౩౪.

పదకొండవ రోజు మొదలు పెట్టి, ఒక సంవత్సరం పాటు ప్రతిరోజూ నీళ్లు కలిపిన అన్నాన్ని ఉత్తమ బ్రాహ్మణులకు ఇవ్వాలి.

మానుషస్య శరీరే తు విద్యతే హ్యస్థిసఞ్చయః । తత్సంఖ్యః సర్వదేహేషు షష్ట్యధికశతత్రయమ్ ॥ ౨,౩౪.

మనిషి శరీరంలో ఎముకలు ఉంటాయి. అన్ని శరీరాల్లో కలిపి, ఆ సంఖ్య యాభై ఆరు మీద అరవై — అంటే నూట అరవై ఆరు.

ఉదకుమ్భేన పుష్టాని తాన్యస్థీని భవన్తి హి । ఏతస్మాద్దీయతే కుమ్భః ప్రీతిః ప్రేతస్య జాయతే ॥ ౨,౩౪.

ఆ ఎముకలు నీళ్లతో నిండిన కుంభంతో పోషించబడతాయి. అందుకే కుంభాన్ని ఇస్తారు, దాంతో ప్రేతాత్మకు సంతృప్తి కలుగుతుంది.

యస్మిన్ దినే మృతో జన్తురటవ్యాం విషమేఽపి వా । యదా తదా భవేద్దాహః సూతకం మృతవాసరాత్ ॥ ౨,౩౪.

ఏ రోజు ఎవరు అడవిలోనైనా, ఎక్కడైనా మరణిస్తే, అదే రోజున దహనం చేయాలి. మరణించిన రోజు నుంచే అశౌచం మొదలవుతుంది.

తిలపాత్రం తథాన్నాద్యం గన్ధధపాదికఞ్చ యత్ । ఏకాదశాహే దాతవ్యం తేన శూద్ధో ద్విజో భవేత్ ॥ ౨,౩౪.

పదకొండవ రోజున నువ్వుల ఆకులు, అన్నం, పరిమళ పదార్థాలు ఇవ్వాలి. వాటితో బ్రాహ్మణుడు పవిత్రుడవుతాడు.

క్షత్త్రియో ద్వాదశాహే తు వైశ్యః పఞ్చదశే తథా । శుద్ధిః శూద్రస్య మాసేన మృతకే జాతసూతకే ॥ ౨,౩౪.

క్షత్రియులకు పన్నెండవ రోజున, వైశ్యులకు పదిహేనవ రోజున, శూద్రులకు నెల రోజుల తర్వాత, మరణం లేదా జననం వల్ల కలిగిన అశౌచం పోతుంది.

మాసత్రయే త్రిరాత్రం స్యాత్షణ్మాసేన తు పక్షిణీ । అహః సంవత్సరాదర్బ్వాక్పూర్ణే దత్త్వోదకం శుచిః । అనేనైవా నుసారేణ శుద్ధిః స్యాత్సార్వవర్ణికీ ॥ ౨,౩౪.

మూడు నెలలు అయితే మూడు రాత్రులు అశౌచం ఉంటుంది; ఆరు నెలలు అయితే పక్షులకు కూడా అలాగే. సంవత్సరం పూర్తయిన తర్వాత నీళ్లు సమర్పిస్తే పవిత్రత వస్తుంది. ఈ క్రమాన్ని అన్ని వర్ణాలకు వర్తింపజేయాలి.

ఏకాదశాహప్రభృతి పురతః ప్రతివత్సరమ్ । విశ్వేదేవాంస్తు సమ్పూజ్య పిణ్డమేకఞ్చ నిర్వపేత్ ॥ ౨,౩౪.

పదకొండవ రోజు మొదలు ప్రతి సంవత్సరం, విశ్వదేవతలను పూజించి, ఒక పిండాన్ని సమర్పించాలి.

యథా తారాగణాః సర్వే చ్ఛాద్యన్తే రవిరశ్మిభిః । ఏవం ప్రచ్ఛాద్యతే సర్వం న ప్రేతో భవతి క్వచిత్ ॥ ౨,౩౪.

ఎలా సూర్యకిరణాలతో అన్ని నక్షత్రాలు కనిపించకుండా పోతాయో, అలాగే అంతా మరుగైపోతుంది; ప్రేతాత్మ ఎక్కడా కనిపించదు.

శయ్యాదానం ప్రశంసన్తి సర్వదైవ ద్విజోత్తమాః । అనిత్యం జీవనం య్సమాత్పశ్చాత్కో ను ప్రదాస్యతి ॥ ౨,౩౪.

ఉత్తమ బ్రాహ్మణులు ఎప్పుడూ మంచాన్ని దానం చేయడాన్ని ప్రశంసిస్తారు. జీవితం శాశ్వతం కాదు కాబట్టి, తర్వాత ఎవరు దానం చేస్తారు?

తావద్వన్ధుః పితా తావద్యావజ్జీవతి మానవః । మృతే మృత ఇతి జ్ఞాత్వా క్షణాత్స్నేహో నివర్తతే ॥ ౨,౩౪.

మనిషి బ్రతికున్నంత వరకు మాత్రమే బంధువు, తండ్రి. మరణించిన తర్వాత 'అతడు చనిపోయాడు' అని తెలుసుకున్న వెంటనే మమకారం పోతుంది.

ఆత్మైవ హ్యాత్మనో బన్ధురేవం జ్ఞాత్వా ముహుర్ముహుః । జీవన్నపీతి సఞ్చిన్త్య స్వీయం హితమనుస్తమరేత్ ॥ ౨,౩౪.

మనకు మనమే నిజమైన స్నేహితుడు. ఈ విషయాన్ని మళ్లీ మళ్లీ గుర్తు చేసుకుని, బ్రతికున్నప్పుడు తన మేలుకోసం ప్రయత్నించాలి.

మృతానాం కః సుతో దద్యాద్ద్విజేశయ్యాం సతూలికామ్ । ఏవం జానన్నిదం సర్వం స్వహస్తేనైవ దాపయేత్ ॥ ౨,౩౪.

తండ్రి మరణించిన తరువాత, ఎవరు తన చేతులతో ద్విజులకు మంచాన్ని, దుప్పటితో సహా, ఇచ్చేవారు? ఈ విధంగా అన్నీ తెలుసుకొని, మనమే స్వయంగా ఆ దానాన్ని చేయాలి.

తస్మాచ్ఛయ్యాం సమాసాద్య సారదారుమర్యో దృఢామ్ । దన్తాదిరుచిరాం రమ్యాం హేమపట్టై రలఙ్కృతామ్ । తస్యాం సంస్థాప్య హైమఞ్చ హరిం లక్ష్మ్యా సమన్వితమ్ ॥ ౨,౩౪.

అందుకే, మంచి చెక్కతో బలమైన మంచాన్ని, దంతాలతో అలంకరించి, బంగారు పట్టీలతో అందంగా తయారుచేసి, ఆ మంచంపై లక్ష్మీతో కూడిన హరిదేవుని బంగారు విగ్రహాన్ని పెట్టాలి.

ఘృతపూర్ణఞ్చ కలశం పరికల్పయేత్ । విజ్ఞేయో గరుడ ప్రీత్యై స నిద్రాకలశో బుధైః ॥ ౨,౩౪.

ఒక కలశాన్ని నెయ్యితో నింపి సిద్ధం చేయాలి. గరుత్మంతుడి సంతోషార్థంగా, ఈ కలశాన్ని పండితులు 'నిద్రాకలశం' అని పిలుస్తారు.

తామ్బూలకుఙ్కుమక్షోదకర్పూరాగురుచన్దనమ్ । దీపికోపానహచ్ఛత్రచామరాసనభాజనమ్ ॥ ౨,౩౪.

తాంబూలం, కుంకుమం, పంచదార పొడి, కర్పూరం, అగరు, గంధం, దీపం, చెప్పులు, గొడుగు, చామరా, ఆసనం, పాత్ర—