చతురశ్రం చతుర్ద్వారం సప్తప్రాకారతోరణమ్ । స్వయం తిష్ఠతి వై యస్యాం యమో దూతైః సమన్వితః ॥ ౨,౩౩.
ఆ నగరం చతురస్రాకారంగా, నాలుగు ద్వారాలతో, ఏడు ప్రాకారాలూ, గోపురాలతో ఉంది. అందులో యముడు తన దూతలతో కలిసి స్వయంగా కూర్చుంటాడు.
యోజనానాం సహస్రం వై ప్రమాణేన తదుచ్యతే । సర్వరత్నమయం దివ్యం విద్యుజ్జ్వాలార్కతైజసమ్ ॥ ౨,౩౩.
ఆ నగరం వెయ్యి యోజనాల పొడవు కలిగి ఉంది. అన్ని రకాల రత్నాలతో నిర్మించబడి, మెరుపు, సూర్యుడిలా ప్రకాశిస్తుంది.
తద్గుహం ధర్మరాజస్య విస్తీర్ణం కాఞ్చనప్రభమ్ । యోజనానాం పఞ్చశతప్రమాణేన సముచ్ఛ్రితమ్ ॥ ౨,౩౩.
ధర్మరాజు నివాసమైన ఆ ప్రాసాదం విశాలంగా, బంగారు వర్ణంతో మెరిసిపోతూ, అయిదు వందల యోజనాల ఎత్తులో ఉంది.
వృతం స్తమ్భసహస్రైస్తు వైదూర్యమణిమణ్డితమ్ । ముక్తాజాలగవాక్షం చ పతాకాశతభూషితమ్ ॥ ౨,౩౩.
ఆ ప్రాసాదం వెయ్యి స్తంభాలతో చుట్టుముట్టబడి, వైడూర్య రత్నాలతో అలంకరించబడి ఉంటుంది. ముత్యాల జాలితో చేసిన కిటికీలు, వందలాది జెండాలతో అలంకరించబడి ఉంటుంది.
ఘణ్టాశతనినాదాఢ్యం తోరణానాం శతైర్వృతమ్ । ఏవమాదిభిరన్యైశ్చ భూషణైర్భూషితం సదా ॥ ౨,౩౩.
వందల గంటల మ్రోగుతో, వందల గోపురాలతో ఆ ప్రాసాదం చుట్టూ ఉంది. ఇలాంటి ఇతర అలంకరణలతో ఎప్పుడూ అలంకరించబడి ఉంటుంది.
తత్రస్థో భగవాన్ ధర్మ ఆసనే తు సమే శుభే । దశయో జనవిస్తీర్ణే నీలజీమూతసన్నిభే ॥ ౨,౩౩.
అక్కడ భగవంతుడైన ధర్ముడు, పది యోజనాల వెడల్పు కలిగి, మేఘంలా నీలంగా మెరిసే, సమతలమైన శుభ్రమైన ఆసనంపై కూర్చుంటాడు.
ధర్మజ్ఞో ధర్మశీలశ్చ ధర్మయుక్తో హితో యమః । భయదః పాపయుక్తానాం ధార్మికాణాం సుఖప్రదః ॥ ౨,౩౩.
ధర్మాన్ని బాగా తెలిసినవాడు, ధర్మమే స్వభావంగా కలిగినవాడు, ధర్మంలో నిత్యం నడిచేవాడు, అందరి మేలుకోసం పనిచేసే యముడు, పాపంలో లీనమైనవారికి భయాన్ని కలిగిస్తాడు, ధర్మబద్ధంగా ఉండేవారికి ఆనందాన్ని ఇస్తాడు.
మన్దమారు తసంయోగైరుత్సవైర్వివిధైస్తథా । వ్యాఖ్యానైర్వివిధైర్యుక్తః శఙ్ఖవాదిత్రనిః స్వనైః ॥ ౨,౩౩.
సున్నితమైన గాలులతో, ఎన్నో రకాల ఉత్సవాలతో, వివిధ రకాల వివరణలతో, శంఖాలు మరియు వాద్యాల శబ్దాలతో ఆయన చుట్టూ వాతావరణం అలంకరించబడి ఉంటుంది.
పురమధ్యప్రవేశే తు చిత్రగుప్తస్య వై గృహమ్ । పఞ్చవింశతిసంఖ్యానాం యోజనానాం సువిస్తరమ్ ॥ ౨,౩౩.
ఆ పట్టణ మధ్యలో చిత్రగుప్తుని ఇల్లు ఉంది. అది ఇరవై ఐదు యోజనాల పొడవుతో విస్తారంగా ఉంటుంది.
దశోచ్ఛ్రితం మహాదివ్యం లోహప్రాకారవోష్టితమ్ । ప్రతోలీశతసంచారం పతతాకాశతశోభితమ్ ॥ ౨,౩౩.
అది పది అంతస్తుల ఎత్తులో, మహత్తరమైనదిగా, లోహపు గోడలతో చుట్టుముట్టబడి ఉంటుంది. వందలాది ప్రవేశద్వారాలు, వందల జెండాలతో అలంకరించబడి ఉంటుంది.
దీపికాశతసఙ్కీర్ణం గీతధ్వనిసమాకులమ్ । విచిత్రచిత్రకుశలైశ్చిత్రగుప్తస్య వై గృహమ్ ॥ ౨,౩౩.
వందల దీపాలతో ప్రకాశిస్తూ, పాటల ధ్వనితో నిండిపోయి, ఎన్నో కళల్లో నైపుణ్యం కలిగినవారు అలంకరించిన చిత్రగుప్తుని ఇల్లు అద్భుతంగా కనిపిస్తుంది.
మణిముక్తామయే దివ్యే ఆసనే పరమాద్భుతే । తత్రస్థో గణయత్యాయుర్మానుషేష్వితరేషు చ ॥ ౨,౩౩.
మణులు, ముత్యాలతో చేసిన దివ్యమైన అద్భుతాసనంపై కూర్చుని, ఆయన మనుషులూ ఇతరులూ చేసిన ఆయుష్షును లెక్కిస్తుంటాడు.
న ముహ్యతి కదాచిత్స సుకృతే దుష్కృతేఽపి వా । యద్యేనోపార్జితం యావత్తావద్వై వేత్తి తస్య తత్ ॥ ౨,౩౩.
ఏనాడైనా, మంచి పనులైనా, చెడు పనులైనా, ఆయన ఎప్పుడూ మాయలో పడడు. ఎవరు ఎంత సంపాదించారో, ఎంత చేశారో, ఆయనకు అంతా స్పష్టంగా తెలుసు.
దశాష్టదోషరహితం కృత కర్మ లిఖత్యసౌ । చిత్రగుప్తాలయాతాచ్యాం జ్వరస్యాస్తి మహాగృహమ్ ॥ ౨,౩౩.
పది, ఎనిమిది లోపాలు లేని పనులను ఆయన రాస్తాడు. చిత్రగుప్తుని ఇంట్లో జ్వరానికి ఒక పెద్ద మందిరం ఉంది.
దక్షిణే చాపి శూలస్య లతావిస్ఫోటకస్య చ । పశ్చిమే కాల పాశస్య అజీర్ణస్యారుచేస్తథా ॥ ౨,౩౩.
దక్షిణవైపున శూలానికి, లతా విస్ఫోటకానికి మందిరాలు ఉన్నాయి. పడమరవైపున కాలపాశానికి, అజీర్ణానికి, అరుచికి మందిరాలు ఉన్నాయి.
మధ్యపీఠోత్తరే జ్ఞేయో తథా చాన్యా విషచికా । ఐశన్యాం వై శిరోఽర్తిశ్చ ఆగ్నేయ్యాఞ్చైవ మృకతా ॥ ౨,౩౩.
మధ్య ఆసనానికి ఉత్తరంగా విషచికాకు మందిరం ఉంది. ఈశాన్యంలో తల నొప్పికి, అగ్నేయంలో కుష్టురోగానికి మందిరాలు ఉన్నాయి.
అతిసారశ్చ నైరృత్యాం వాయవ్యాం దాహసంజ్ఞకః । ఏభిః పరివృతో నిత్యం చిత్రగుప్తః స తిష్ఠతి ॥ ౨,౩౩.
నైరుతి వైపున అతిసారానికి, వాయవ్య దిశలో దహానికి మందిరాలు ఉన్నాయి. వీటితో చుట్టూ ఉండే చిత్రగుప్తుడు ఎప్పుడూ అక్కడే ఉంటాడు.
యత్కర్మ కురుతే కశ్చిత్తత్సర్వం విలఖత్యసౌ । ధర్మరాజగృహద్వారి దూతాస్తార్క్ష్య తథా నిశి । తిష్ఠన్తి పాపకర్మాణః పచ్యమానా నరాధమాః ॥ ౨,౩౩.
ఎవరైనా చేసే ప్రతి పనిని ఆయన పూర్తిగా రాస్తాడు. ధర్మరాజు ఇంటి గుమ్మం వద్ద, రాత్రిపూట గరుడదూతలు నిలబడి ఉంటారు. చెడు పనులు చేసిన పాపులు అక్కడ నరకంలో కడుపు మండిస్తూ శిక్ష అనుభవిస్తారు.
యమదూతైర్మహాపాశైర్హన్యమానాశ్చ ముద్గరైః । వధ్యన్తే వివిధైః పాపైః పూర్వకర్మకృతైర్నరాః ॥ ౨,౩౩.
యమదూతలు గొప్ప గొప్ప కట్టెలు, గొప్ప గొప్ప గొలుసులతో కొట్టి, పూర్వపాపాల వల్ల నరులు ఎన్నో విధాలుగా శిక్షలు అనుభవిస్తారు.
నానాప్రహారణాగ్రైశ్చ నానాయన్త్రైస్తథా పరే । ఛిద్యన్తే పాపకర్మాణః క్రకచైః కాష్ఠవద్ద్విధా ॥ ౨,౩౩.
ఇంకొంతమందిని వివిధ రకాల కత్తులు, యంత్రాలతో, పాపకర్మ చేసినవారిని, ముసలితో చెక్కను ముక్కలు చేసేలా చీల్చిపారేస్తారు.
అన్యే జ్వలద్భిరఙ్గారైర్వేష్టితాః పరితో భృశమ్ । పూర్వకర్మవిపాకేన ధ్మాయన్తే లోహపిణ్డవత్ ॥ ౨,౩౩.
మరికొందరు ఎడా పడా మండుతున్న బొగ్గులతో చుట్టుముట్టబడి, పూర్వపాపాల ఫలితంగా ఇనుప ముద్దలవలె ఊదిపారేస్తారు.
క్షిప్త్వాన్యే చ ధరాపృష్ఠే కుఠారేణావకర్తితాః । క్రన్దమానాశ్చ దృశ్యన్తే పూర్వకర్మవిపాకతః ॥ ౨,౩౩.
ఇంకొందరిని నేలపై పడేసి, కొడవళ్లతో కోస్తారు. వారు ఏడుస్తూ, పూర్వపాపాల ఫలితంగా బాధపడుతూ కనిపిస్తారు.
కేచిద్గుడమయైః పాకైస్తైలపాకైస్తథా పరే । పీడ్యన్తే యమదూతైశ్చ పాపిష్ఠాః సుభృశం నరాః ॥ ౨,౩౩.
కొంతమందిని బెల్లంతో చేసిన వంటలతో, మరికొందరిని నూనె వంటలతో యమదూతలు తీవ్రమైన శిక్షలు ఇస్తారు. పాపిష్టులు బాగా బాధపడతారు.
క్షణాహ్ని ప్రార్థయన్త్యన్యే దేహిదేహీతి కోటిశః । యమలోకే మయా దృష్టా మమస్వం భక్షితం త్వయా ॥ ౨,౩౩.
ఇంకొందరు క్షణాలు, రోజులు, 'నాకు మళ్లీ శరీరం ఇవ్వండి, ఇవ్వండి' అని కోటి సార్లు ప్రార్థిస్తారు. యమలోకంలో, నీవు నా ఆహారాన్ని తినిపెట్టావు అని అనేక మందిని నేను చూశాను.
ఇత్యేవం బహుశస్తార్క్ష్య నరకాః పాపినాం స్మృతాః । కర్మభిర్బహుభిః ప్రోక్తైః సర్వశాస్త్రేషు భాషితైః । దానోపకారం వక్ష్యామి యథా తత్ర సుఖం భవేత్ ॥ ౨,౩౩.
తార్క్ష్యా, పాపుల కోసం ఎన్నో నరకాలు అన్ని శాస్త్రాలలో వివిధ కర్మలతో వివరించబడ్డాయి. ఇప్పుడు అక్కడ సుఖం కలిగించే దానం, ఉపకారం గురించి చెబుతాను.
శ్రీగరుడమహాపురాణమ్ ౩౪ శ్రీకృష్ణ ఉవాచ । శృణు తార్క్ష్య యథాన్యాయం ధర్మాధర్మ్స్య లక్షణమ్ । సుకృతం దుష్కృతం నౄణామగ్రే ధావతి ధావతామ్ ॥ ౨,౩౪.
శ్రీకృష్ణుడు ఇలా అన్నాడు: తార్క్ష్యా, ధర్మం, అధర్మానికి సంబంధించిన లక్షణాలు సరైన విధంగా విను. మనుషుల మంచి చెడు పనులు వారికి సమయమొచ్చినప్పుడు వెంటాడతాయి.
కృతే తపః ప్రశంసన్తి త్రేతాయాం జ్ఞానసాధనమ్ । ద్వాపరే యజ్ఞదానే చ దానమేకం కలౌ యుగే ॥ ౨,౩౪.
కృతయుగంలో తపస్సు గొప్పది, త్రేతాయుగంలో జ్ఞాన సాధన ప్రాశస్త్యం, ద్వాపరయుగంలో యజ్ఞం, దానం ముఖ్యమైనవి. కానీ కలియుగంలో దానం ఒక్కటే ప్రధానమైనది.
గృహస్థానాం స్మృతో ధర్మ ఉత్తమానాం విచక్షణైః । ఇష్టాపూర్తే స్వశక్త్యా హి కుర్వతాం నాస్తి పాతకమ్ ॥ ౨,౩౪.
గృహస్థులకు, తెలివిగలవారు వారి శక్తికి తగ్గట్టు యజ్ఞాలు, పుణ్య పనులు చేయడమే ఉత్తమ ధర్మమని చెబుతారు. అలా చేసే వారికి పాపం ఉండదు.
వృక్షస్తు రోపితో యేన ఖనికూపజలాశయాః । యమమార్గే సుఖం తస్య వ్రజతో నితరాం భవేత్ ॥ ౨,౩౪.
ఎవరైనా వృక్షాన్ని నాటి, బావులు, చెరువులు, నీటి నిల్వలు తవ్వితే, యముని మార్గంలో ప్రయాణించే సమయంలో వారికి ఎంతో సుఖం కలుగుతుంది.
అగ్నితాపప్రదాతారే యైః శీతపీడితే ద్విజే । తప్యమానాః సుఖం యాన్తి సర్వ కామైః ప్రపూరితాః ॥ ౨,౩౪.
చలిలో బాధపడే వారికి అగ్ని లేదా వేడి ఇచ్చేవారు, లేదా కష్టపడుతున్న బ్రాహ్మణులకు సహాయం చేసినవారు, తామే బాధపడే సమయంలో అన్ని కోరికలతో సంతోషంగా ఉంటారు.