అఙ్గుష్ఠమాత్రః పురుషో వాయుభృతః క్షుధాన్వితః । తస్మాద్దేయాని దానాని మృతే బాలే సునిశ్చితమ్ ॥ ౨,౨౫.
అంగుళం పరిమాణంలో ఉన్న పురుషుడు, గాలి ఆధారంగా, ఆకలితో ఉండి, పిల్లవాడు మరణించినప్పుడు తప్పకుండా దానం చేయాలి.
జన్మతః పఞ్చ వర్షాణి భుఙ్క్తే దత్తమసంస్కృతమ్ । పఞ్చవర్షాధికే బాలే విపత్తిర్యది జాయతే ॥ ౨,౨౫.
పుట్టిన దగ్గర నుండి ఐదు సంవత్సరాలు వరకు, సంస్కారం లేకుండా ఇచ్చినదాన్ని అనుభవిస్తాడు; ఐదు సంవత్సరాలు దాటి పిల్లవాడు మరణిస్తే, కష్టాలు కలుగుతాయి.
వృషోత్సర్గాదికం కర్మ సపిణ్డీకరణం వినా । ద్వాదశే హని సమ్ప్రాప్తే కుర్యాచ్ఛ్రాద్ధాని షోడశ ॥ ౨,౨౫.
వృషోత్సర్గం వంటి కర్మలు, సపిండీకరణం తప్ప, చేయాలి; పన్నెండో రోజు వచ్చినప్పుడు, పదహారు శ్రాద్ధాలు చేయాలి.
పాయసేన గుడేనాపి పిణ్డాన్దద్యాద్యథాక్రమమ్ । ఉదకుమ్భప్రదానం చ పద (ఉప) దానాని యాని చ ॥ ౨,౨౫.
పాయసం లేదా బెల్లంతో పిండాలు క్రమంగా సమర్పించాలి; నీటి కుంభాలు మరియు ఇతర దానాలు కూడా ఇవ్వాలి.
భోజనాని ద్విజే దద్యాన్మహాదానాది శక్తితః । దీపదానాది యత్కిఞ్చిత్పఞ్చవర్షాధికే సదా ॥ ౨,౨౫.
ద్విజులకు భోజనం ఇవ్వాలి, శక్తి మేరకు మహాదానాలు చేయాలి; ఐదు సంవత్సరాలు దాటి ఎప్పుడైనా దీపాలు వంటి చిన్న దానాలు కూడా ఇవ్వాలి.
కర్తవ్యం చ ఖగశ్రేష్ఠ వ్రతాత్ప్రాక్ప్రేతతృప్తయే । యదా నక్రియతే సర్వం ముద్గలత్వం స గచ్ఛతి ॥ ౨,౨౫.
ఓ పక్షిరాజా, వ్రతానికి ముందు, ప్రేతాత్మలకు తృప్తి కోసం కర్మలు చేయాలి; ఏమీ చేయకపోతే, ముద్గలుని స్థితిని పొందుతాడు.
వ్రతాత్ప్రాఙ్గేవ దేయం తు తతః పితృగణస్య చ । స్వాహాకారేణ వై కుర్యాదేకోద్దిష్టాని షోడశ ॥ ౨,౨౫.
వ్రతానికి ముందు దానాలు ఇవ్వాలి, తరువాత పితృగణులకు కూడా; స్వాహా మంత్రంతో పదహారు కర్మలు చేయాలి.
ఋజుదర్భైస్తిలైః శుక్లైః ప్రాచీనావీతి నిశ్చితమ్ । అపసవ్యం చ కర్తవ్యం కృతే యాన్తి పరాం గతిమ్ ॥ ౨,౨౫.
నేరుగా ఉన్న దర్భాలతో, తెల్ల నువ్వులతో, తూర్పు వైపు వస్త్రాన్ని ఉంచి, అపసవ్యంగా కర్మలు చేయాలి; పూర్తయ్యాక, వారు ఉత్తమ గతి పొందుతారు.
పునశ్చిరాయుషో భూత్వా జాయన్తే స్వకులే ధ్రువమ్ । సర్వసౌఖ్యప్రదః పుత్రః పిత్రోః ప్రీతివివర్ధనః ॥ ౨,౨౫.
మళ్ళీ దీర్ఘాయుష్మంతుడిగా తన ఇంట్లోనే పుట్టుతాడు. కుమారుడు తల్లిదండ్రులకు అన్ని సుఖాలు ఇస్తాడు, వారి ప్రేమను పెంచుతాడు.
ఆకాశమేకం హి యథా చన్ద్రాదిత్యౌ యథైకతః । ఘటాదిషు పృథక్సర్వం పశ్య రూపం చ తత్సమమ్ ॥ ౨,౨౫.
ఒకటే ఆకాశం ఉండేలా, అందులో చంద్రుడు, సూర్యుడు కలిసినట్టు, గడలు మొదలైన వాటిలో రూపాలు వేర్వేరు కనిపించినా, వాటి అసలు తత్వం ఒకటే అని చూడాలి.
ఆత్మా తథైవ సర్వేషు పుత్త్రేషు విచరేత్సదా । యా యస్య ప్రకృతిః పూర్వం శుక్రశోణితసఙ్గమే ॥ ౨,౨౫.
అదేలా, ఆత్మ కూడా అన్నీ కుమారుల్లో ఎల్లప్పుడూ సంచరిస్తుంది. ఎవరి స్వభావం ముందుగా ఎలా ఉందో, శుక్లం-రక్తం కలిసే సమయానికి అదే ఉంటుంది.
సా (స) తేన భావయోగేన పుత్త్రాస్తత్కర్మకారిణః । పితృరూపం సమాదాయ కస్యచిజ్జాయతే సుతః ॥ ౨,౨౫.
ఆ స్వభావమే ఆ కలయిక వల్ల కుమారులు అలా ప్రవర్తించడానికి కారణమవుతుంది. తండ్రి రూపాన్ని ధరించి, కొందరికి కుమారుడు పుడతాడు.
పితృతః కోఽపి రూపాఢ్యో గుణజ్ఞో దానతత్పరః । సదృశః కోఽపి లోకేఽస్మిన్న భూతో న భవిష్యతి ॥ ౨,౨౫.
తండ్రి నుంచి ఎవరికైనా అందం, గుణజ్ఞానం, దానానికి ఆసక్తి లభించవచ్చు. ఎవరికైనా తండ్రితో పోలిక ఉండొచ్చు కానీ ఈ లోకంలో ఎవరూ పూర్తిగా ఒకేలా neither పుట్టారు, nor పుడతారు.
అన్ధాదన్ధో న భవతి మూకాన్మూకో న జాయతే । బధిరాద్బధిరో నైవ విద్యావాన్విదుషో న హి । అనురూపా న దృశ్యన్తే మదీయం వచనం శృణు ॥ ౨,౨౫.
అంధుడికి అంధుడు పుట్టడు, మౌనుడికి మౌనుడు పుట్టడు, చెవిటికి చెవిటి పుట్టడు, పండితుడికి పండితుడు పుట్టడు. పూర్తిగా పోలికలు కనిపించవు. నా మాట విను.
గరుడ ఉవాచ । ఔరసక్షేత్రజాద్యాశ్చ పుత్త్రా దశవిధాః స్మృతాః । సంగృహీతః సుతో యస్తు దాసీపుత్త్రశ్చ తేన కిమ్ ॥ ౨,౨౫.
గరుడుడు అడిగాడు: గర్భంలో పుట్టినవారు, క్షేత్రంలో పుట్టినవారు ఇలా పది రకాల కుమారులు ఉన్నారు అంటారు. దత్తత తీసుకున్న కుమారుడు, దాసి కుమారుడి సంగతి ఏమిటి?
కాఙ్కాం గతిమవాప్నోతి జాయో మృత్యువశం గతః । భవేన్న దుహితా యస్య న దౌహిత్రో న వా సుతః ॥ ౨,౨౫.
తన భార్య మరణించినప్పుడు, అతడు కోరుకున్న స్థితిని పొందుతాడు. ఎవరికీ కుమార్తె, మనవడు, కుమారుడు లేనివాడు
శ్రాద్ధం తస్య కథం కార్యం విధినా కేన తద్భవేత్ । శ్రీభగవానువాచ । ముఖం దృష్ట్వా తు పుత్రస్య ముచ్యతే పైతృకాదృణాత్ ॥ ౨,౨౫.
వారికి శ్రాద్ధం ఎలా చేయాలి? ఏ విధానంలో చేయాలి? శ్రీమహావిష్ణువు పలికాడు: కుమారుడి ముఖాన్ని చూసినవాడు తండ్రి ఋణం నుంచి విముక్తి పొందుతాడు.
పౌత్త్రస్య దర్శనాజ్జన్తుర్ముచ్యతే చః ఋణత్రయాత్ । లోకానన్త్యం దివః ప్రాప్తిః పుత్త్రపౌత్త్ర ప్రపౌత్త్రకైః ॥ ౨,౨౫.
మనవడు ముఖాన్ని చూసినవాడు మూడు రకాల ఋణాల నుంచి విముక్తి పొందుతాడు. కుమారులు, మనవళ్లు, ప్రపౌత్రులతో ఎన్నో లోకాలు, స్వర్గప్రాప్తి లభిస్తాయి.
అన్యక్షేత్రోద్భవాద్యా యే భుక్తిమాత్రప్రదాః సుతాః । కుర్వీత పార్వణం శ్రాద్ధమారైసో విధివత్సుతః ॥ ౨,౨౫.
ఇతర క్షేత్రంలో పుట్టిన కుమారులు కేవలం భోగాన్నే ఇస్తారు. నిజమైన కుమారుడు మాత్రం శ్రాద్ధాన్ని సక్రమంగా చేయాలి.
కుర్వన్త్యన్యే సుతాః శ్రాద్ధమే కోద్దిష్టం న పార్వణమ్ । బ్రాహ్మోఢాజస్తూన్నయతి సంగృహీతస్త్వధో నయేత్ । శ్రాద్ధం సాంవత్సరం కుర్వఞ్జాయతే నరకాయ వై ॥ ౨,౨౫.
ఇతర కుమారులు కేవలం కొంత మాత్రపు శ్రాద్ధం మాత్రమే చేస్తారు, పూర్తి శ్రాద్ధం కాదు. బ్రాహ్మణి భార్య నుంచి పుట్టిన కుమారుడు పైకి లేపుతాడు, దత్తత కుమారుడు క్రిందికి తీసుకుపోతాడు. సంవత్సరానికి ఒకసారి మాత్రమే శ్రాద్ధం చేయడం నరకానికి దారి తీస్తుంది.
సర్వదానాని దేయాని హ్యన్న దానాదృతే ఖగ । సంగృహీతః సుతః కుర్యాదేకోద్దిష్టం న పార్వణమ్ ॥ ౨,౨౫.
అన్నదానం తప్ప అన్ని దానాలు ఇవ్వాలి, ఓ పక్షిరాజా! దత్తత కుమారుడు కేవలం కొంత మాత్రపు శ్రాద్ధం మాత్రమే చేయాలి, పూర్తి శ్రాద్ధం కాదు.
ప్రత్యబ్దం పితృమాతృభ్యాం శ్రాద్ధం దత్త్వా న లిప్యతే । ఏకోద్దిష్టం పరిత్యజ్య పార్వణం కురుతే యది ॥ ౨,౨౫.
ప్రతి సంవత్సరం తల్లిదండ్రులకు శ్రాద్ధం చేసి ఇస్తే పాపం అంటదు. ఒకవేళ కొంత మాత్రపు శ్రాద్ధాన్ని వదిలేసి పూర్తి శ్రాద్ధం చేస్తే,
ఆత్మానం చ పితౄంశ్చైవ స నయేద్యమమన్దిరమ్ । సంగృహీతస్తు యః కేచిద్దాసీపుత్త్రాదయశ్చ యే ॥ ౨,౨౫.
తాను కూడా, తన పితృదేవతలను కూడా యమలోకానికి తీసుకుపోతాడు. దత్తత కుమారుడు, దాసి కుమారుడు మొదలైనవారు,
తీర్థే కుర్యుః పితృశ్రాద్ధం దానం (మాసం) దద్యుర్ద్విజన్మనే । సంగృహీతసుతో భూత్వా పాకం వా యః ప్రయచ్ఛతి ॥ ౨,౨౫.
వారు తీర్థంలో పితృశ్రాద్ధం చేయవచ్చు, ప్రతి నెల ద్విజులకు దానం ఇవ్వవచ్చు. దత్తత కుమారుడిగా అయ్యి ఎవరు అన్నం సమర్పిస్తే,
వృథా శ్రాద్ధం విజానీయాచ్ఛూద్రాన్నేన యథా ద్విజః । న ప్రీణయతి తచ్ఛ్రాద్ధం పితామహముఖాన్పితౄన్ । ఏవం జ్ఞాత్వా స్వగశ్రేష్ఠ హీనజాతీన్సుతాంస్త్యజేత్ ॥ ౨,౨౫.
బ్రాహ్మణుడికి శూద్రుడి చేత అన్నం ఇచ్చినట్టు, ఆ శ్రాద్ధం వ్యర్థమవుతుంది. ఆ శ్రాద్ధంతో పితామహుడు మొదలైన పితృదేవతలు సంతృప్తి చెందరు. ఇది తెలుసుకుని, ఓ పక్షిరాజా, హీనజాతి కుమారులను వదిలేయాలి.
(బ్రాహ్మణ్యాం బ్రాహ్మణాజ్జాతశ్చాణ్డాలాదధమః స్మృతః ) । యస్తు ప్రవ్రజితాజ్జాతో బ్రాహ్మణ్యాం శూద్రతశ్చ యః ॥ ౨,౨౫.
బ్రాహ్మణుడి భార్య నుంచి బ్రాహ్మణుని ద్వారా పుట్టినా, చండాలుడైతే అతడు అధముడిగా గుర్తించబడతాడు. వ్రతస్థురాలి నుంచి పుట్టినవాడు, బ్రాహ్మణి నుంచి శూద్రుని ద్వారా పుట్టినవాడు కూడా అలాగే.
ద్వావేతౌ విద్ధి చాణ్డాలౌ సగోత్రాద్యస్తు జాయతే । స్వర్యాతివిహితాన్పుత్రః సముత్పాద్య ఖగేశ్వర ॥ ౨,౨౫.
ఒకే వంశంలో పుట్టిన ఈ ఇద్దరిని చండాలులుగా భావించాలి. నిబంధనలకు విరుద్ధంగా పుట్టిన కుమారుడు కూడా అలాగే, ఓ పక్షిరాజా.
తైః సువృత్తైః సుఖం ప్రాప్యం కువృత్తైర్నరకం వ్రజేత్ । హీనజాతిసముద్భూతైః సువృత్తైః సుఖమేధతే ॥ ౨,౨౫.
మంచి ప్రవర్తన ఉన్నవారు సుఖాన్ని పొందుతారు; చెడు ప్రవర్తన ఉన్నవారు నరకానికి వెళ్తారు. తక్కువ జాతిలో పుట్టినవారు కూడా మంచి ప్రవర్తనతో సుఖాన్ని పొందగలరు.
కలికలుషవిముక్తః పూజితః సిద్ధసఙ్ఘైరమరచమరమాలావీజ్యమానోఽప్సరోభిః । పితృశతమపి బన్ధూన్పుత్త్రపౌత్త్రప్రపౌత్త్రానపి నరకనిమగ్నానుద్ధరేదేక ఏవ ॥ ౨,౨౫.
కలియుగపు మలినతల నుంచి విముక్తుడై, సిద్ధుల సమూహాలచే పూజింపబడుతూ, అప్సరసలు అమరచమరాలతో వడివడిగా సేవ చేస్తూ ఉండగా, ఒకే ఒక్క వ్యక్తి నరకంలో పడ్డ వందలాది పితృదేవతలు, బంధువులు, కుమారులు, మనవలు, ప్రపౌత్రులను కూడా పైకి లేపగలడు.
శ్రీగరుడమాహపురాణమ్ ౨౬ గరుడ ఉవాచ । సత్యం బ్రూహి సురశ్రేష్ఠ కృపాం కృత్వా మయి ప్రభో । మృతానాం చైవ జన్తూనాం కదా కుర్యాత్సపిణ్డనమ్ ॥ ౨,౨౬.
గరుడుడు ఇలా అడిగాడు: దేవతలలో శ్రేష్ఠుడవైన ప్రభూ! దయచేసి నాకు సత్యాన్ని చెప్పు. మరణించినవారి కోసం సపిండకర్మను ఎప్పుడు చేయాలి?