యోగాభ్యాసే సదా యుక్తః సంసారవిజిగీషయా । ఏవంవృత్తః సదాచారో మోక్షకాఙ్క్షీ జితేన్ద్రియః ॥ ౨,౨౨.
యోగాభ్యాసంలో ఎప్పుడూ నిమగ్నుడై, సంసారాన్ని జయించాలనే తపనతో, మంచి ఆచారంతో, మోక్షాన్ని కోరుతూ, ఇంద్రియాలను జయించినవాడయ్యాడు.
బహూన్యబ్దాని విజనే వనే తస్య గతాని వై । తస్య బుద్ధిస్తతో జాతా తీర్థానుగమనం ప్రతి ॥ ౨,౨౨.
అలా, వనంలో ఒంటరిగా అనేక సంవత్సరాలు గడిపాడు. తర్వాత అతని మనసు తీర్థయాత్ర చేయాలనే కోరికకు మొగ్గుచూపింది.
పుణ్యైస్తీర్థజలైరేవ శోషయిష్యే కలేవరమ్ । స తీర్థేత్వరితం స్నాత్వా తపస్వీ భాస్కరోదయే । కృతజాప్యనమస్కారో హ్యధ్వానం ప్రత్యపద్యత ॥ ౨,౨౨.
‘తీర్థ జలాలతో ఈ శరీరాన్ని శోషించేస్తాను’ అని సంకల్పించి, ఆ తపస్వి తీర్థంలో సూర్యోదయానికి స్నానం చేసి, జపం, నమస్కారం చేసి, ప్రయాణానికి బయలుదేరాడు.
ఏకస్మిన్దివసే విప్రో మార్గభ్రష్టో మహాతపాః । దదర్శాధ్వని గచ్ఛన్స పఞ్చ ప్రేతాన్ సుదారుణాన్ ॥ ౨,౨౨.
ఒక రోజు, ఆ మహాతపస్వి బ్రాహ్మణుడు దారితప్పి పోతూ ఉండగా, మార్గంలో అయిదు భయంకరమైన ప్రేతులను చూశాడు.
అరణ్యే నిర్జనే దేశే సంకటే వృక్షవర్జితే । పఞ్చైతాన్వికృతాకారాన్దృష్ట్వా వై ఘోరదర్శనాన్ । ఈషత్సన్త్రస్తహృదయోఽతిష్ఠదున్మీల్య లోచనే ॥ ౨,౨౨.
అడవిలో, ఎవరూ లేని, చెట్లు లేని, కష్టమైన ప్రదేశంలో, ఆ అయిదుగురు వికారమైన రూపాలతో, భయంకరంగా కనిపిస్తూ ఉండగా, అతని హృదయం కొంత భయంతో, కళ్లను పెద్దగా తెరిచి నిలబడ్డాడు.
అవలమ్బ్య తతో ధైర్యం భయముత్సృజ్య దూరతః । పప్రచ్ఛ మధురాభాషీ కే యూయం వికృతాననాః ॥ ౨,౨౨.
అప్పుడతడు ధైర్యంగా, భయాన్ని వదిలేసి, కొంత దూరం నుంచి మృదువుగా ఇలా అడిగాడు: ‘మీరు ఎవరు? ఇంత వికారమైన ముఖాలతో ఉన్నారు?’
కిఞ్చాశుభం కృతం కర్మ యేన ప్రాప్తాః స్థ వైకృతమ్ । కథం వా చైకతః కర్మ ప్రస్థితాః కుత్ర నిశ్చితమ్ ॥ ౨,౨౨.
‘మీరు ఇలాంటి స్థితికి ఎందుకు వచ్చారు? ఏ దుష్కర్మ చేశారో చెప్పండి. మీరు అందరూ ఎలా కలిశారు? ఎక్కడికి వెళ్తున్నారు?’
ప్రేతరాజ ఉవాచ । స్వైః స్వైస్తు కర్మభిః ప్రాప్తం ప్రేతత్వం హి ద్విజోత్తమ । పరద్రోహరతాః సర్వే పాపమృత్యువశం గతాః ॥ ౨,౨౨.
ప్రేతరాజు ఇలా అన్నాడు: ‘మా స్వంత కర్మల వల్ల ప్రేతయోనిని పొందాము, ఓ ఉత్తమ బ్రాహ్మణా! మేమంతా పరులకు హాని చేయడంలో మునిగిపోయి, పాపమరణానికి లోనయ్యాము.’
క్షుత్పిపాసార్దితా నిత్యం ప్రేతత్వం సముపాగతాః । హతవాక్యా హతశ్రీకా హత సంజ్ఞా విచేతసః ॥ ౨,౨౨.
మేము ఎప్పుడూ ఆకలి, దాహంతో బాధపడుతూ, ప్రేతయోనిలోకి వచ్చాము. మాట కోల్పోయి, ఐశ్వర్యం కోల్పోయి, జ్ఞానం లేక, అయోమయంగా ఉన్నాము.
న జానీమో దిశం తాత విదిశం చాతిదుః ఖితాః । క్వ ను గచ్ఛామహే మూఢాః పిశాచాః కర్మజా వయమ్ ॥ ౨,౨౨.
మేము ఏ దిక్కు, ఏ ప్రాంతం అని కూడా తెలియక, చాలా బాధతో ఉన్నాము, ప్రియమైనవాడా! మేము మాయలో పడి, మా కర్మఫలితంగా పిశాచులమయ్యాము. ఎక్కడికి వెళ్లాలో కూడా తెలియదు.
న మాతా న పితాస్మాకం ప్రేతత్వం కర్మభిః స్వకైః । ప్రాప్తాః స్మ సహసా జాతదుః ఖోద్వేగసమాకులమ్ ॥ ౨,౨౨.
మాకు తల్లి, తండ్రి ఎవ్వరూ లేరు. మా స్వంత కర్మల వల్ల అకస్మాత్తుగా ప్రేతయోనిని పొందాము. కొత్తగా వచ్చిన బాధ, కలవరంతో బాధపడుతున్నాము.
దర్శనేన చ తే బ్రహ్మన్ముదితాప్యాయితా వయమ్ । ముహూర్తన్తిష్ఠ వక్ష్యామి వృత్తాన్తం సర్వమాదితః ॥ ౨,౨౨.
నీను చూసి మేము ఆనందంతో, ఉల్లాసంగా变ాము, ఓ బ్రాహ్మణా! కొంతసేపు నిల్చొని ఉండు, నేను మొదటి నుంచి మొత్తం కథను చెబుతాను.
అహం పర్యుషితో నామ ఏష సూచీముఖస్తథా । శీఘ్రగో రోఘ (హ) కశ్చైవ పఞ్చమో లేఖకః స్మతృతః ॥ ౨,౨౨.
నేను పర్యూషితుడిని, ఇతడు సూచీముఖుడు, అలాగే శీఘ్రగుడు, రోధకుడు, ఐదవాడు లేఖకుడు అని పేర్లు కలవాళ్లం.
ఏవం నామ్నా చ సర్వే వై సంప్రాప్తాః ప్రేతతాం వయమ్ । బ్రాహ్మణ ఉవాచ । ప్రేతానాం కర్మజాతానాం కథం వై నామసమ్భవః । కిఞ్చిత్కారణముదిశ్య యేన బ్రూయాః స్వనామకాన్ ॥ ౨,౨౨.
ఇలా మనమంతా ఈ పేర్లతో ప్రేతాత్మలమయ్యాం. బ్రాహ్మణుడు అడిగాడు: ప్రేతాత్మలు తాము చేసిన పనుల వల్ల ఇలా పేర్లు ఎలా పొందారు? మీరు మీ పేర్లకు కారణం ఏదైనా చెప్పండి.
ప్రేతరాజ ఉవాచ । మయా స్వాదు సదా భుక్తం దత్తం పర్యుషితం ద్విజ ॥ ౨,౨౨.
ప్రేతరాజు ఇలా అన్నాడు: బ్రాహ్మణా! నేను ఎప్పుడూ పాత భోజనం తిన్నాను, అలాగే పాతదే దానం చేశాను.
శీఘ్రం గచ్ఛతి విప్రేణ యాచితః క్షుధితేన వై । ఏతత్కారణముద్దిశ్య నామ పర్యుషితం మమ ॥ ౨,౨౨.
ఒక ఆకలితో ఉన్న బ్రాహ్మణుడు అడిగినప్పుడు, నేను వెంటనే వెళ్లేవాడిని. అందుకే నా పేరు పర్యూషితుడు అయింది.
శీఘ్రం గచ్ఛతి విప్రేణ యాచితః క్షుధితేన వై । ఏతత్కారణముద్దిశ్య శీఘ్రగోఽయం ద్విజోత్తమ ॥ ౨,౨౨.
ఒక ఆకలితో ఉన్న బ్రాహ్మణుడు అడిగినప్పుడు, ఇతడు కూడా వెంటనే వెళ్లేవాడు. అందుకే ఇతడిని శీఘ్రగుడు అంటారు, బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా!
సూచితా బహవోఽనేన విప్రా అన్నాధికాఙ్క్షయా । ఏతత్కారణముద్దిశ్య ఏష సూచిముఖః స్మృతః ॥ ౨,౨౨.
ఇతడు ఎక్కువగా అన్నం కోసం ఆశతో అనేకమంది బ్రాహ్మణులను చూపించేవాడు. అందుకే ఇతడిని సూచీముఖుడు అని అంటారు.
ఏకాకీ మిష్టమశ్రాతి పోష్యవర్గమృతే సదా । బ్రాహ్మణానామభావేన రోధ (హ) కస్తేన చోచ్యతే ॥ ౨,౨౨.
ఇతడు ఎప్పుడూ తాను పోషించాల్సినవాళ్లను తప్పించి, మిగతా వారితో పంచుకోకుండా, ఒంటరిగా మిఠాయి తినేవాడు. బ్రాహ్మణులు లేనప్పుడు ఇతడిని రోధకుడు అంటారు.
పురాయం మౌనమాస్థాయ యాచితో విలిఖేద్భువమ్ । తేన కర్మవిపాకేన లేఖకో నామ చోచ్యతే ॥ ౨,౨౨.
ఇతడు మౌనంగా ఉండి, ఎవరో అడిగినప్పుడు నేలపై గీతలు వేయేవాడు. ఆ పనికి ఫలితంగా ఇతడికి లేఖకుడు అనే పేరు వచ్చింది.
ప్రేతత్వం కర్మభావేన ప్రాప్తం నామాని చ ద్విజ । మేషాననో లేఖకోఽయం రోధ (హ) కః పర్వతాననః ॥ ౨,౨౨.
మన పనుల వల్లే ప్రేతాత్మలమయ్యాం, ఈ పేర్లు కూడా అందుకే వచ్చాయి, బ్రాహ్మణా! మేషాననుడు, లేఖకుడు, రోధకుడు, పర్వతాననుడు అని పేర్లు కలవాళ్లం.
శీఘ్రగః పుశువక్త్రశ్చ సూచకః సూచివక్త్రవాన్ । దుఃఖితా నితరాం స్వమిన్పశ్య రూపవిపర్యయమ్ ॥ ౨,౨౨.
శీఘ్రగుడికి గొర్రె ముఖం ఉంది, పుషువక్త్రుడు; సూచకుడికి సూచి ముఖం ఉంది. మేమంతా చాలా బాధపడుతున్నాం, ప్రభూ! మా వింత రూపాలను చూడండి.
కృత్వా మాయామయం రూపం విచరామో మహీతలే । సర్వే చ వికృతాకారా లమ్బోష్ఠా వికృతాననాః ॥ ౨,౨౨.
మేము మాయారూపాలు ధరించి భూమిపై తిరుగుతున్నాం. మేమందరం వంకర రూపాలతో, వేలాడే పెదవులతో, వక్రముఖాలతో ఉన్నాం.
బృహచ్ఛరీరిణో రౌద్రా జాతాః స్వేనైవ కర్మణా । ఏతత్తే సర్వమాఖ్యాతం ప్రేతత్వే కారణం మయా ॥ ౨,౨౨.
మా స్వంత పాపాల వల్ల మేము పెద్ద శరీరాలతో, భయంకరమైన రూపంతో పుట్టాం. ప్రేతాత్మలమయ్యే కారణాన్ని నీకు పూర్తిగా చెప్పాను.
జ్ఞానినోఽపి వయం సర్వే జాతాః స్మ తవ దర్శనాత్ । యత్ర తే శ్రవణే శ్రద్ధా తత్పృచ్ఛ కథయామి తే ॥ ౨,౨౨.
మేమంతా జ్ఞానులమే అయినా, నీకు ముందే ఇలా పుట్టాం. నీవు వినడంలో విశ్వాసం ఉంటే, ఏదైనా అడుగు, నేను చెబుతాను.
బ్రాహ్మణ ఉవాచ । యే జీవా భువి జీవన్తి సర్వేఽప్యాహారమూలకాః । యుష్మాకమపిచాహారం శ్రోతుమిచ్ఛామి తత్త్వతః ॥ ౨,౨౨.
బ్రాహ్మణుడు అన్నాడు: భూమిపై జీవించే ప్రతి ప్రాణికీ ఆహారమే ఆధారం. మీకు కూడా ఏ ఆహారం ఉంటుందో నిజంగా వినాలని నాకు ఆసక్తి.
ప్రేతా ఊచుః । యది తే శ్రవణే శ్రద్ధా ఆహారాణాం ద్విజోత్తమ । అస్మాకం తు మహీభాగ శృణుత్వం సుసమాహితః ॥ ౨,౨౨.
ప్రేతాత్మలు చెప్పారు: మా ఆహారం గురించి వినడంలో నీకు విశ్వాసం ఉంటే, బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా! శ్రద్ధతో విను, భాగ్యవంతుడా!
బ్రాహ్మణ ఉవాచ । కథయన్తు మహాప్రేతా ఆహారం చ పృథక్పృథక్ । ఇత్యుక్తాం బ్రాహ్మణేనేమమూచుః ప్రేతాః పృథకపృథక్ ॥ ౨,౨౨.
బ్రాహ్మణుడు అన్నాడు: మహాప్రేతాత్మలు తమ తమ ఆహారాన్ని వేరువేరుగా వివరించండి. అప్పుడు బ్రాహ్మణుడు అడిగిన ప్రకారం, ప్రేతాత్మలు ఒక్కొక్కరు వేర్వేరుగా చెప్పారు.
ప్రేతా ఊచుః । శృణు చాహారమస్మాకం సర్వసత్త్బవిగర్హితమ్ । యచ్ఛ్రుత్వా గర్హసే బ్రహ్మన్ భూయోభూయశ్చ గర్హితమ్ ॥ ౨,౨౨.
ప్రేతాత్మలు చెప్పారు: మా ఆహారం గురించి విను, అది అన్ని జీవులు ద్వేషించే విధమైనది. నువ్వు వినగానే, బ్రాహ్మణా! దాన్ని నిందిస్తావు, నిజంగా అది నిందించదగ్గదే.
శ్లేష్మమూత్రపురీషోత్థం శరీరాణాం మలైః సహ । ఉచ్ఛిష్టైశ్చైవ చాన్యైశ్చ ప్రేతానాం భోజనం భవేత్ ॥ ౨,౨౨.
ప్రేతాత్మలకు ఆహారం అంటే శరీరాల నుంచి వచ్చే కఫం, మూత్రం, విసర్జన, మలమూత్రాలు, అలాగే మిగిలిపోయిన తినుబండ్లు, ఇతర మలిన పదార్థాలే.