చతురశీతిలక్షాణాం నరకాణాం స ఈశ్వరః । తేషాం మధ్యే శ్రేష్ఠతమా ఘోరా యా ఏకవింశతిః ॥ ౨,౧౮.
ఎనభై నాలుగు లక్షల నరకాలకు ఆయన అధిపతి. వాటిలో అత్యంత భయంకరమైనవి ఈ ఇరవై ఒకటి.
తామిస్త్రం లోహశఙ్కుశ్చ మహారౌరవశాల్మలీ । రౌరవం కుడ్వలం కాలసూత్రకం పూతిమృతికా ॥ ౨,౧౮.
తామిస్రం, లోహశంకు, మహారౌరవ, శాల్మలి, రౌరవ, కుడ్వల, కాలసూత్రం, పూతిమృతికా,
సఙ్ఘాతం లోహతోదం చ సవిషం సమ్ప్రతాపనమ్ । మహానరకకాలోలః సజీవనమహాపథః ॥ ౨,౧౮.
సంఘాట, లోహతోడ, సవిషం, సంప్రతాపనం, మహానరక, కాలోలక, సజీవన, మహాపథ,
అవీచిరన్ధతా మిస్త్రః కుమ్భోపాకస్తథైవ చ । అసిపత్రవనం చైవ పతనశ్చైకవింశతిః ॥ ౨,౧౮.
అవీచి, అంధతామిస్ర, కుంభోపాక, అసిపత్రవనం, పతనం — ఇవే ఆ ఇరవై ఒకటి.
యేషాం తు నరకే ఘోరే బహ్వబ్దాని గతాని వై । సన్తాతర్నైవ విద్యతే దూతత్వం తే తు (ప్రేత్య) యాన్తి హి ॥ ౨,౧౮.
ఈ భయంకర నరకాల్లో ఎన్నో సంవత్సరాలు గడిపినవారికి విమోచనం ఉండదు; వారు మరణించిన తర్వాత దూతలవుతారు.
యమేన ప్రేషితాస్తే వై మానుషస్య మృతస్య తు । దినేదినే ప్రగృహ్ణన్తి దత్తమన్నాద్యపానకమ్ ॥ ౨,౧౮.
యముడు పంపిన వారు, మృతునికి ప్రతిరోజూ సమర్పించిన అన్నం, పానీయాన్ని తీసుకుంటారు.
ప్రేతస్యైవ విలుణ్ఠన్తి మధ్యే మార్గే బుభుక్షితాః । మాసాన్తే భోజనం పిణ్డమేకే యచ్ఛన్తి తత్ర వై ॥ ౨,౧౮.
బాధపడుతూ, మార్గమధ్యంలో ప్రేతుని కోసం సమర్పించిన నైవేద్యాన్ని వారు దోచుకుంటారు; నెల చివర్లో కొందరు అక్కడ పిండం ఇస్తారు.
తృప్తిం ప్రయాన్తి తే సర్వే ప్రత్యహం చైవ వత్సరమ్ । ఏవమాదికృతైః పుణ్యైః క్రమాత్సౌరిపురం వ్రజేత్ ॥ ౨,౧౮.
వారు అందరూ ప్రతి రోజు, ఏడాది పాటు తృప్తి పొందుతారు. ఇలాంటి పుణ్యకార్యాల వల్ల క్రమంగా సూర్యుని నగరానికి చేరుకుంటారు.
తతః సంవత్సరస్యాన్తే ప్రత్యాసన్నే యమాలయే । బహుభీతకరే ప్రేతో హస్తమాత్రం సముత్సృజేత్ ॥ ౨,౧౮.
ఒక సంవత్సరం పూర్తయ్యే సరికి, యమలోకం దగ్గరగా వచ్చినప్పుడు, ఆ ప్రేతాత్మ భయంతో, చేతి పొడవు అంత శరీరాన్ని వదిలిపెడుతుంది.
దివసైర్దశభిర్జాతం తం దేహం దశపిణ్డజమ్ । జామదగ్న్యస్యేవ రామం దృష్ట్వా తేజః ప్రసర్పతి ॥ ౨,౧౮.
పది రోజుల్లో, పది పిండాల వల్ల ఏర్పడిన ఆ కొత్త శరీరం కలుగుతుంది. దాన్ని చూసిన వెంటనే, జామదగ్న్యుని కుమారుడు రామునిలా, అతని తేజస్సు విస్తరిస్తుంది.
కర్మజం దేహమాశ్రిత్య పూర్వదేహం సముత్సజేత్ । అఙ్గుష్ఠమాత్రో వాయుశ్చ శమీపత్రంసమారుహేత్ ॥ ౨,౧౮.
కర్మఫలంతో కలిగిన కొత్త శరీరాన్ని ధరించి, పాత శరీరాన్ని వదిలిపెడతాడు. అంగుళం పరిమాణంలో ఉన్న ఆ జీవాత్మ, శమి ఆకుపైకి ఎక్కుతుంది.
వ్రజంస్తిష్ఠన్పదైకేన యథైవైకేన గచ్ఛతి । యథా తృణజలౌకేవ దేహీ కర్మానుగోఽవశః ॥ ౨,౧౮.
వెళ్లినా, నిలబడ్డా, ఒక్క కాళ్లతోనే కదులుతాడు. నీటిమీద గడ్డి పురుగు ఎలా ఉండాలో, కర్మ బంధంతో ఉన్న ఆ జీవుడు కూడా అలా బలహీనంగా ఉంటాడు.
వాసాంసి జీర్ణాని యథా విహాయ నవాని గృహ్ణాతి నరోఽపరాణి । తథా శరీరాణి విహాయ జీర్ణాన్యన్యాని సంయాతి నవాని దేహీ ॥ ౨,౧౮.
మనిషి పాత బట్టలు తీసేసి కొత్తవి వేసుకున్నట్టు, జీవుడు కూడా పాత శరీరాన్ని వదిలి, కొత్తదాన్ని పొందుతాడు.
శ్రీగరుడమహాపురాణమ్ ౧౯ శ్రీభగవానువాచ । వాయుభూతః క్షధావిష్టః కర్మజం దేహమాశ్రితః । తే దేహం స సమాసాద్య యమేన సహ గచ్ఛతి ॥ ౨,౧౯.
శ్రీభగవంతుడు ఇలా అన్నాడు: వాయువులా మారి, ఆకలితో బాధపడుతూ, కర్మఫలంతో కలిగిన శరీరాన్ని ధరించి, ఆ శరీరాన్ని చేరుకుని, యమునితో కలిసి వెళ్తాడు.
చిత్రగుప్తపురం తత్ర యోజనానాం తు వింశతిః । కాయస్థాస్తత్ర పశ్యన్తి పాపపుణ్యాని సర్వశః ॥ ౨,౧౯.
అక్కడ, ఇరవై యోజనల దూరంలో, చిత్రగుప్తుని నగరం ఉంటుంది. అక్కడ కాయస్థులు అందరి పుణ్యపాపాలను పూర్తిగా పరిశీలిస్తారు.
మహాదానేషుదత్తేషు గతస్తత్ర సుఖీ భవేత్ । యోజనానాం చతుర్వింశత్పురం వైవస్వతం శుభమ్ ॥ ౨,౧౯.
ఎవరైనా గొప్ప దానాలు ఇచ్చినవారు అక్కడ సుఖంగా ఉంటారు. ఇరవై నాలుగు యోజనల దూరంలో, వైవస్వతుని పవిత్రమైన నగరం ఉంది.
లోహం లవణకార్పాసం తిలపాత్రం చ యైర్నరైః । దత్తం తేనైవ తృప్యన్తి యమస్య పురచారిణః ॥ ౨,౧౯.
ఎవరైనా ఇనుము, ఉప్పు, పత్తి లేదా నువ్వుల పాత్రను దానం చేసినవారు, యముని సేవకులు వాటివల్ల సంతృప్తి పొందుతారు.
గత్వా చ తత్ర తే సర్వే ప్రతీహారం వదన్తి హి । ధర్మధ్వజప్రతీహారస్తత్ర తిష్ఠతి సర్వదా ॥ ౨,౧౯.
అక్కడికి చేరినవారు అందరూ ద్వారపాలకుని దగ్గర తమను ప్రకటిస్తారు. అక్కడ ధర్మధ్వజం అనే ద్వారపాలకుడు ఎప్పుడూ నిలబడి ఉంటాడు.
సప్తధాన్యస్య దానేన ప్రీతో ధర్మధ్వజో భవేత్ । తత్ర గత్వా ప్రతీహారో బ్రూతే తస్య శుభాశుభమ్ ॥ ౨,౧౯.
ఏడు ధాన్యాలను దానం చేసినవారికి ధర్మధ్వజుడు సంతోషిస్తాడు. అక్కడికి వచ్చినవారికి ద్వారపాలకుడు వారి పుణ్యపాపాలను ప్రకటిస్తాడు.
ధర్మరాజస్య యద్రూపం సన్తః సుకృతినో జనాః । పశ్యన్తి చ దురాత్మానో యమరూపం సుభీషణమ్ ॥ ౨,౧౯.
ధర్మరాజు రూపాన్ని మంచి వారు చూస్తారు. దుష్టులు మాత్రం యముని భయంకరమైన రూపాన్ని చూస్తారు.
తం దృష్ట్వా భయభీతస్తు హాహేతి వదతే జనః । కృతం దానం చ యైర్మర్త్యైస్తేషాం నాస్తి భయం క్వచిత్ ॥ ౨,౧౯.
అతన్ని చూసి జనులు భయంతో 'హాయో' అని అరుస్తారు. కానీ దానం చేసిన మానవులకు ఎక్కడా భయం ఉండదు.
ప్రాప్తం సుకృతినం దృష్ట్వా స్థానాచ్చ లతి సూర్యజః । ఏష మే మణ్డలం భిత్త్వా బ్రహ్మలోకం ప్రయాస్యతి ॥ ౨,౧౯.
సత్కర్ములు చేసినవాడు వచ్చినప్పుడు, సూర్యుని కుమారుడు తన స్థానం విడిచిపోతాడు. 'ఇతడు నా లోకాన్ని దాటి బ్రహ్మలోకానికి వెళ్తాడు' అని అంటాడు.
దానేన సులభో ధర్మో యమమార్గః సుఖావహః । ఏష మార్గో విశాలోఽత్ర న కేనాప్య నుగమ్యతే । దానపుణ్యం వినా వత్స న గచ్ఛేద్ధర్మమన్దిరమ్ ॥ ౨,౧౯.
దానంతో ధర్మాన్ని సులభంగా పొందవచ్చు. యముని మార్గం సుఖాన్ని ఇస్తుంది. ఈ మార్గం విశాలంగా ఉన్నా, దానపుణ్యం లేనివారు దాన్ని అనుసరించరు. దానపుణ్యం లేకుండా, బిడ్డా, ధర్మాలయానికి చేరుకోలేరు.
తస్మిన్మార్గే తు రౌద్రే వై భీషణా యమకిఙ్కరాః । ఏకైకస్య పురస్యాగ్రే తిష్ఠత్యేకసహస్రకమ్ ॥ ౨,౧౯.
ఆ భయంకరమైన మార్గంలో, యముని భయానక సేవకులు ఉంటారు. ప్రతి నగర ద్వారానికి వెయ్యిమంది చొప్పున నిలబడతారు.
పచన్తి పాపినం ప్రాప్య ఉదకే యాతనాకరాః । గృహ్ణన్తి మాసమాసాన్తే పాదశేషం తు తద్భవేత్ ॥ ౨,౧౯.
పాపిని పట్టుకుని, యాతనాదాయకులు నీటిలో ఉడికిస్తారు. ప్రతి నెల చివరికి, అతని పాదం కొంత భాగం మాత్రమే మిగిలి ఉంటుంది.
ఔర్ధ్వదైహికదానాని యైర్న దత్తాని కాశ్యప । మహాకష్టేన తే యాన్తి తస్మాద్దేయాని శక్తితః । అదత్త్వా పశువద్యాన్తి గృహీతో వన్ధబన్ధనైః ॥ ౨,౧౯.
కాశ్యపా, ఎవరు ఉత్తరక్రియ దానాలు ఇవ్వకపోతే, వారు తీవ్రమైన కష్టాలతో వెళ్తారు. అందుకే, తమ శక్తికి తగినట్టు ఇవ్వాలి. ఇవ్వకపోతే, వారు జంతువుల్లా బంధించి, తాడులతో లాక్కెళ్లబడతారు.
ఏవం కృతేన సమ్పశ్యేత్స నరః భూతకర్మణా । దైవికీం పైతృకీం యోనిం మానుషీం వాథ నారకీమ్ ॥ ౨,౧౯.
ఇలా చేసిన పనుల ఫలితంగా, మనిషి దేవతలలో, పితృదేవతలలో, మానవ జన్మలో లేదా నరకయోనిలో పుడతాడు.
ధర్మరాజస్య వచనాన్ముక్తిర్భవతి వా తతః । మానుష్యం తత్త్వతః ప్రాప్య స పుత్త్రః పుత్త్రతాం వ్రజేత్ ॥ ౨,౧౯.
ధర్మరాజు ఆజ్ఞతో ముక్తి లభించవచ్చు; లేకపోతే నిజంగా మానవ జన్మను పొందినవాడు, కుమారుడై కుమారత్వాన్ని పొందుతాడు.
యథాయథా కృతం కర్మ తాన్తాం యోనిం వ్రజేన్నరః । తత్తథైవ చ భుఞ్జానో విచరేత్సర్వలోకగః ॥ ౨,౧౯.
ఎలా చేసిన పుణ్యపాపాలు ఉంటాయో, అటువంటి యోనిలో మనిషి పుడతాడు; ఆ అనుభవాలను అనుభవిస్తూ అన్ని లోకాలలో తిరుగుతాడు.
అశాశ్వతం పరిజ్ఞాయ సర్వలోకోత్తరం సుఖమ్ । యదా భవతి మానుష్యం తదా ధర్మం సమాచరేత్ ॥ ౨,౧౯.
ఈ లోకంలోని సుఖాలు నశ్వరమని తెలుసుకుని, మానవ జన్మ లభించినప్పుడు ధర్మాన్ని ఆచరించాలి.