బహుధర్మసమాకీర్ణే నిర్వాతే తోయవర్జితే । కమణ్డలుప్రదానేన సుఖీ భవతి నిశ్చితమ్ ॥ ౨,౧౮.
అనేక విధమైన కర్తవ్యాలు ఉన్న చోట, గాలి నిలిచిపోయి, నీరు లేకపోతే, అక్కడ ఒక కమండలు ఇచ్చినవాడు తప్పకుండా సంతోషంగా ఉంటాడు.
మృతోద్దేశేన యో దద్యాదుదపాత్రం తు తామ్రజమ్ । ప్రపాదానసహస్రస్య తత్ఫలం సోఽశ్నుతే ధ్రువమ్ ॥ ౨,౧౮.
యవనికుడు కోసం ఎవడు తామ్రపు నీళ్లు పెట్టే పాత్రను ఇస్తాడో, వాడు వెయ్యి పాదపీఠాలు ఇచ్చిన ఫలితాన్ని తప్పకుండా పొందుతాడు.
యమదూతా మహారౌద్రాః కరాలాః కృష్ణపిఙ్గలాః । న పీడయన్తి దాక్షిణ్యాద్వస్త్రాభరణదానతః ॥ ౨,౧౮.
యమదూతలు భయంకరంగా, ఉగ్రంగా, నల్లగా, పింగళంగా ఉన్నా, దయతో వస్త్రాలు, ఆభరణాలు ఇచ్చినవారిని వారు బాధించరు.
సాయుధా ధావమానాశ్చ న మార్గే దృష్టిగోచరాః । ప్రయాన్తి యమదూతాస్తే ముద్రికాయాః ప్రదానతః ॥ ౨,౧౮.
ముద్రిక ఇవ్వబడినవాడు మార్గంలో వెళ్తున్నప్పుడు, ఆయుధాలతో పరుగెత్తే యమదూతలు అతనికి కనబడరు.
భాజనాసనదానేన ఆమాన్నభోజనేన చ । ఆజ్యయజ్ఞోపవీతాభ్యాం పదం సమ్పూర్ణతాం వ్రజేత్ ॥ ౨,౧౮.
పాత్రలు, ఆసనాలు ఇచ్చి, వంట భోజనం, నెయ్యి, యజ్ఞోపవీతం సమర్పించినవాడు సంపూర్ణ స్థితిని పొందుతాడు.
ఏవం మార్గే గచ్ఛమానస్తృషార్తః శ్రమపీడితః । మహిషీరథ (దుగ్ధ) దానాచ్చ సుఖీ భవతి నిశ్చితమ్ ॥ ౨,౧౮.
ఇలా మార్గంలో ప్రయాణిస్తూ దాహంతో, అలసటతో బాధపడుతున్నవాడు, ఆవు, రథం లేదా పాలు ఇచ్చినవాడైతే తప్పకుండా సుఖంగా ఉంటాడు.
గరుడ ఉవాచ । మృతోద్దేశేన యత్కిఞ్చిద్దీయతే స్వగృహే విభో । స గచ్ఛతి మహామార్గే తద్దత్తం కేన గృహ్యతే ॥ ౨,౧౮.
గరుడుడు అడిగాడు: ప్రభూ! మృతుని కోసం ఇంట్లో ఇచ్చిన దానం, ఆ మహా మార్గంలో ఎవరు స్వీకరిస్తారు?
శ్రీభగవానువాచ । గృహ్ణాతి వరుణో దానం మమ హస్తే ప్రయచ్ఛతి । అహం చ భాస్కరే దేవే భాస్కరాత్సోఽశ్నుతే సుఖమ్ ॥ ౨,౧౮.
శ్రీభగవంతుడు పలికాడు: వరుణుడు ఆ దానాన్ని తీసుకుని నా చేతిలో పెడతాడు. నేను అది సూర్యునికి ఇస్తాను. సూర్యుని ద్వారా వాడు సుఖాన్ని అనుభవిస్తాడు.
వికర్మణః ప్రభావేణ వంశచ్ఛేదే క్షితావిహ । సర్వే తే నరకం యాన్తి యావత్పాపస్య సంక్షయః ॥ ౨,౧౮.
పాపకర్మల ప్రభావంతో, భూమిపై వంశం నశించినప్పుడు, అందరూ తమ పాపం తీరే వరకు నరకానికి వెళ్తారు.
కస్మింశ్చిత్సమయే పూర్ణే మహిషాసనసంస్థితః । నరకాన్వీక్ష్య ధర్మాత్మా నానాక్రన్దసమాకులాన్ ॥ ౨,౧౮.
ఒక నిర్దిష్ట సమయంలో, మహిషాసనంపై కూర్చున్న ధర్మాత్ముడు, నరకాల్లో ఎన్నో రకాల అరుపులతో నిండినవాటిని చూసి ఆలోచిస్తాడు.
చతురశీతిలక్షాణాం నరకాణాం స ఈశ్వరః । తేషాం మధ్యే శ్రేష్ఠతమా ఘోరా యా ఏకవింశతిః ॥ ౨,౧౮.
ఎనభై నాలుగు లక్షల నరకాలకు ఆయన అధిపతి. వాటిలో అత్యంత భయంకరమైనవి ఈ ఇరవై ఒకటి.
తామిస్త్రం లోహశఙ్కుశ్చ మహారౌరవశాల్మలీ । రౌరవం కుడ్వలం కాలసూత్రకం పూతిమృతికా ॥ ౨,౧౮.
తామిస్రం, లోహశంకు, మహారౌరవ, శాల్మలి, రౌరవ, కుడ్వల, కాలసూత్రం, పూతిమృతికా,
సఙ్ఘాతం లోహతోదం చ సవిషం సమ్ప్రతాపనమ్ । మహానరకకాలోలః సజీవనమహాపథః ॥ ౨,౧౮.
సంఘాట, లోహతోడ, సవిషం, సంప్రతాపనం, మహానరక, కాలోలక, సజీవన, మహాపథ,
అవీచిరన్ధతా మిస్త్రః కుమ్భోపాకస్తథైవ చ । అసిపత్రవనం చైవ పతనశ్చైకవింశతిః ॥ ౨,౧౮.
అవీచి, అంధతామిస్ర, కుంభోపాక, అసిపత్రవనం, పతనం — ఇవే ఆ ఇరవై ఒకటి.
యేషాం తు నరకే ఘోరే బహ్వబ్దాని గతాని వై । సన్తాతర్నైవ విద్యతే దూతత్వం తే తు (ప్రేత్య) యాన్తి హి ॥ ౨,౧౮.
ఈ భయంకర నరకాల్లో ఎన్నో సంవత్సరాలు గడిపినవారికి విమోచనం ఉండదు; వారు మరణించిన తర్వాత దూతలవుతారు.
యమేన ప్రేషితాస్తే వై మానుషస్య మృతస్య తు । దినేదినే ప్రగృహ్ణన్తి దత్తమన్నాద్యపానకమ్ ॥ ౨,౧౮.
యముడు పంపిన వారు, మృతునికి ప్రతిరోజూ సమర్పించిన అన్నం, పానీయాన్ని తీసుకుంటారు.
ప్రేతస్యైవ విలుణ్ఠన్తి మధ్యే మార్గే బుభుక్షితాః । మాసాన్తే భోజనం పిణ్డమేకే యచ్ఛన్తి తత్ర వై ॥ ౨,౧౮.
బాధపడుతూ, మార్గమధ్యంలో ప్రేతుని కోసం సమర్పించిన నైవేద్యాన్ని వారు దోచుకుంటారు; నెల చివర్లో కొందరు అక్కడ పిండం ఇస్తారు.
తృప్తిం ప్రయాన్తి తే సర్వే ప్రత్యహం చైవ వత్సరమ్ । ఏవమాదికృతైః పుణ్యైః క్రమాత్సౌరిపురం వ్రజేత్ ॥ ౨,౧౮.
వారు అందరూ ప్రతి రోజు, ఏడాది పాటు తృప్తి పొందుతారు. ఇలాంటి పుణ్యకార్యాల వల్ల క్రమంగా సూర్యుని నగరానికి చేరుకుంటారు.
తతః సంవత్సరస్యాన్తే ప్రత్యాసన్నే యమాలయే । బహుభీతకరే ప్రేతో హస్తమాత్రం సముత్సృజేత్ ॥ ౨,౧౮.
ఒక సంవత్సరం పూర్తయ్యే సరికి, యమలోకం దగ్గరగా వచ్చినప్పుడు, ఆ ప్రేతాత్మ భయంతో, చేతి పొడవు అంత శరీరాన్ని వదిలిపెడుతుంది.
దివసైర్దశభిర్జాతం తం దేహం దశపిణ్డజమ్ । జామదగ్న్యస్యేవ రామం దృష్ట్వా తేజః ప్రసర్పతి ॥ ౨,౧౮.
పది రోజుల్లో, పది పిండాల వల్ల ఏర్పడిన ఆ కొత్త శరీరం కలుగుతుంది. దాన్ని చూసిన వెంటనే, జామదగ్న్యుని కుమారుడు రామునిలా, అతని తేజస్సు విస్తరిస్తుంది.
కర్మజం దేహమాశ్రిత్య పూర్వదేహం సముత్సజేత్ । అఙ్గుష్ఠమాత్రో వాయుశ్చ శమీపత్రంసమారుహేత్ ॥ ౨,౧౮.
కర్మఫలంతో కలిగిన కొత్త శరీరాన్ని ధరించి, పాత శరీరాన్ని వదిలిపెడతాడు. అంగుళం పరిమాణంలో ఉన్న ఆ జీవాత్మ, శమి ఆకుపైకి ఎక్కుతుంది.
వ్రజంస్తిష్ఠన్పదైకేన యథైవైకేన గచ్ఛతి । యథా తృణజలౌకేవ దేహీ కర్మానుగోఽవశః ॥ ౨,౧౮.
వెళ్లినా, నిలబడ్డా, ఒక్క కాళ్లతోనే కదులుతాడు. నీటిమీద గడ్డి పురుగు ఎలా ఉండాలో, కర్మ బంధంతో ఉన్న ఆ జీవుడు కూడా అలా బలహీనంగా ఉంటాడు.
వాసాంసి జీర్ణాని యథా విహాయ నవాని గృహ్ణాతి నరోఽపరాణి । తథా శరీరాణి విహాయ జీర్ణాన్యన్యాని సంయాతి నవాని దేహీ ॥ ౨,౧౮.
మనిషి పాత బట్టలు తీసేసి కొత్తవి వేసుకున్నట్టు, జీవుడు కూడా పాత శరీరాన్ని వదిలి, కొత్తదాన్ని పొందుతాడు.
శ్రీగరుడమహాపురాణమ్ ౧౯ శ్రీభగవానువాచ । వాయుభూతః క్షధావిష్టః కర్మజం దేహమాశ్రితః । తే దేహం స సమాసాద్య యమేన సహ గచ్ఛతి ॥ ౨,౧౯.
శ్రీభగవంతుడు ఇలా అన్నాడు: వాయువులా మారి, ఆకలితో బాధపడుతూ, కర్మఫలంతో కలిగిన శరీరాన్ని ధరించి, ఆ శరీరాన్ని చేరుకుని, యమునితో కలిసి వెళ్తాడు.
చిత్రగుప్తపురం తత్ర యోజనానాం తు వింశతిః । కాయస్థాస్తత్ర పశ్యన్తి పాపపుణ్యాని సర్వశః ॥ ౨,౧౯.
అక్కడ, ఇరవై యోజనల దూరంలో, చిత్రగుప్తుని నగరం ఉంటుంది. అక్కడ కాయస్థులు అందరి పుణ్యపాపాలను పూర్తిగా పరిశీలిస్తారు.
మహాదానేషుదత్తేషు గతస్తత్ర సుఖీ భవేత్ । యోజనానాం చతుర్వింశత్పురం వైవస్వతం శుభమ్ ॥ ౨,౧౯.
ఎవరైనా గొప్ప దానాలు ఇచ్చినవారు అక్కడ సుఖంగా ఉంటారు. ఇరవై నాలుగు యోజనల దూరంలో, వైవస్వతుని పవిత్రమైన నగరం ఉంది.
లోహం లవణకార్పాసం తిలపాత్రం చ యైర్నరైః । దత్తం తేనైవ తృప్యన్తి యమస్య పురచారిణః ॥ ౨,౧౯.
ఎవరైనా ఇనుము, ఉప్పు, పత్తి లేదా నువ్వుల పాత్రను దానం చేసినవారు, యముని సేవకులు వాటివల్ల సంతృప్తి పొందుతారు.
గత్వా చ తత్ర తే సర్వే ప్రతీహారం వదన్తి హి । ధర్మధ్వజప్రతీహారస్తత్ర తిష్ఠతి సర్వదా ॥ ౨,౧౯.
అక్కడికి చేరినవారు అందరూ ద్వారపాలకుని దగ్గర తమను ప్రకటిస్తారు. అక్కడ ధర్మధ్వజం అనే ద్వారపాలకుడు ఎప్పుడూ నిలబడి ఉంటాడు.
సప్తధాన్యస్య దానేన ప్రీతో ధర్మధ్వజో భవేత్ । తత్ర గత్వా ప్రతీహారో బ్రూతే తస్య శుభాశుభమ్ ॥ ౨,౧౯.
ఏడు ధాన్యాలను దానం చేసినవారికి ధర్మధ్వజుడు సంతోషిస్తాడు. అక్కడికి వచ్చినవారికి ద్వారపాలకుడు వారి పుణ్యపాపాలను ప్రకటిస్తాడు.
ధర్మరాజస్య యద్రూపం సన్తః సుకృతినో జనాః । పశ్యన్తి చ దురాత్మానో యమరూపం సుభీషణమ్ ॥ ౨,౧౯.
ధర్మరాజు రూపాన్ని మంచి వారు చూస్తారు. దుష్టులు మాత్రం యముని భయంకరమైన రూపాన్ని చూస్తారు.