గరుడపురాణమ్

అకృత్వా మ్రియతే యస్తు అపుత్రో నైవ ముక్తిభాక్ । అపుత్రోఽపి హి యః కుర్యాత్సుఖం యాతి మహాపథే ॥ ౨,౧౪.

వృషయజ్ఞం చేయకుండా మరణించిన కొడుకు లేని వాడు ముక్తిని పొందడు. కానీ కొడుకు లేని వాడు అయినా, వృషయజ్ఞం చేస్తే, ఆ మహాపథంలో సుఖంగా ప్రయాణిస్తాడు.

అగ్నిహోత్రాధిభిర్యజ్ఞైర్దానైశ్చ వివిధైరపి । న తాం గతిమవాప్నోతి వృషోత్సర్గేణ యా గతిః ॥ ౨,౧౪.

అగ్నిహోత్రాది యజ్ఞాలు, ఇతర విభిన్న దానాలు—even ఇవన్నీ వృషాన్ని విడిచిపెట్టే యజ్ఞం ఇస్తున్న ఫలితాన్ని ఇవ్వవు.

యజ్ఞానాం చైవ సర్వేషాం వృషయజ్ఞస్తథోత్తమః । తస్మాత్సర్వప్రయత్నేన వృషయజ్ఞం సమాచరేత్ ॥ ౨,౧౪.

అన్ని యజ్ఞాలలో వృషయజ్ఞమే అత్యుత్తమం. అందుకే, అన్ని విధాలా శ్రమించి వృషయజ్ఞాన్ని నిర్వహించాలి.

గరుడ ఉవాచ । కథయస్వ ప్రసాదేన క్షయాహం చౌర్ధ్వదైహికమ్ । కస్మిన్కాలే తిథౌ కస్యాం విధినా కేన తద్భవేత్ ॥ ౨,౧౪.

గరుడుడు ఇలా అడిగాడు: ప్రభూ! మరణానంతరం వృషయజ్ఞాన్ని ఎప్పుడు, ఏ తిథిలో, ఏ విధంగా, ఎవరి చేత చేయాలో దయచేసి వివరంగా చెప్పండి.

కృత్వా కిం ఫలమాప్నోతి ఏతన్మే వద సామ్ప్రతమ్ । త్వత్ప్రసాదేన గోవిన్ద ముక్తే భవతి మానవః ॥ ౨,౧౪.

అది చేసినవాడు ఎలాంటి ఫలితాన్ని పొందుతాడు? ఇది నాకు ఇప్పుడే చెప్పండి. మీ కృప వల్ల, ఓ గోవిందా! మనిషి ముక్తిని పొందుతాడు.

శ్రీకృష్ణ ఉవాచ । కార్తికాదిషు మాసేషు యామ్యాయతగతే రవౌ । శుక్లపక్షే తథా పక్షిన్ద్వాదశ్యాదితిథౌ శుభే ॥ ౨,౧౪.

శ్రీకృష్ణుడు ఇలా అన్నాడు: కార్తిక మొదలైన నెలల్లో, సూర్యుడు దక్షిణ దిశగా ప్రయాణిస్తున్నప్పుడు, శుక్లపక్షంలో, అలాగే ద్వాదశి మొదలైన శుభమైన తిథుల్లో,

శుభే లగ్నే ముహూర్తే వా శుచౌ దేశే సమాహితః । బ్రాహ్మణం తు సమాహూయ విధిజ్ఞం శుభలక్షణమ్ ॥ ౨,౧౪.

శుభమైన లగ్నంలో లేదా ముహూర్తంలో, పరిశుద్ధమైన ప్రదేశంలో, ఏకాగ్రతతో, విధులను బాగా తెలిసిన మంచి లక్షణాలున్న బ్రాహ్మణుడిని పిలిపించాలి.

జపహోమైస్తథా దానైః కుర్యాద్దహేస్య శోధనమ్ । పుణ్యేఽభిజిత్సునక్షత్రే గ్రహాన్దేవాన్సమర్చయేత్ ॥ ౨,౧౪.

జపాలు, హోమాలు, దానాలు చేసి ఆ అర్పణాన్ని శుద్ధి చేయాలి. పుణ్యమైన అభిజిత్ నక్షత్రంలో లేదా ఇతర శుభమైన నక్షత్రంలో గ్రహాలను, దేవతలను పూజించాలి.

హోమం కుర్యాద్యథాశక్తి మన్త్రైశ్చ వివిధైరపి । గ్రహాణాం స్థాపనం కుర్యాత్పూర్వం చైవ ఖగేశ్వర ॥ ౨,౧౪.

తన శక్తికి తగినట్టు, వివిధ మంత్రాలతో హోమం చేయాలి. ముందుగా, ఓ పక్షిరాజా, గ్రహాలను స్థాపించాలి.

మాతౄణాం పూజనం కార్యం వసోర్ధారాం చ పాతయేత్ । వహ్నిం సంస్థాప్య తత్రైవ పూర్ణం హోమం తు కారయేత్ ॥ ౨,౧౪.

మాతృదేవతలను పూజించి, నెయ్యి ధారను పోయాలి. అక్కడే అగ్ని స్థాపించి, సంపూర్ణ హోమాన్ని నిర్వహించాలి.

శాలగ్రామం చ సంస్థాప్య వైష్ణవం శ్రాద్ధమాచరేత్ । వృషం సమ్పూజ్య తత్రైవ వస్త్రాలఙ్కారభూషణైః ॥ ౨,౧౪.

శాలగ్రామాన్ని ప్రతిష్ఠించి, వైష్ణవ శ్రాద్ధాన్ని చేయాలి. అక్కడే వృషభాన్ని వస్త్రాలు, అలంకారాలు, ఆభరణాలతో పూజించాలి.

చతస్రో వత్సతర్యశ్చ పూర్వం సమధివాసయేత్ । ప్రదక్షిణం తతః కుర్యాద్ధోమాన్తే చ విసర్జనమ్ ॥ ౨,౧౪.

ముందుగా నాలుగు దూడలను శుద్ధి చేసి, ఆ తరువాత ప్రదక్షిణ చేయాలి. హోమం ముగిసిన తర్వాత విడిపించాలి.

ఇమం మన్త్రం సముచ్చార్య ఉత్తరాభిముఖః స్థితః । ధర్మ త్వం వృషరూపేణ బ్రహ్మణా నిర్మితః పురా ॥ ౨,౧౪.

ఉత్తర దిశను ఎదుర్కొని నిలబడి ఈ మంత్రాన్ని ఉచ్చరించాలి: 'ధర్మా! నీవు వృషభ రూపంలో బ్రహ్మద్వారా పూర్వం సృష్టించబడినవాడవు.'

తవోత్సర్గప్రభావాన్మాముద్ధరస్వభవార్ణావాత్ । అబిషిచ్య శుభైర్మన్త్రైః పావనైర్విధిపూర్వకమ్ ॥ ౨,౧౪.

నీ ఉత్సర్గ శక్తితో నన్ను భవసాగరంనుంచి పైకి తీయు. శుభమైన, పవిత్రమైన మంత్రాలతో నియమంగా అభిషేకించాలి.

తనక్రీడన్తిమన్త్రేణ వృషోత్సర్గం తు కారయేత్ । అభిషిఞ్చేత్తతో నీలం రుద్రకుమ్భో దకేన తు ॥ ౨,౧౪.

దూడల ఆట మంత్రంతో వృషభ ఉత్సర్గాన్ని చేయాలి. తరువాత రుద్రపాత్రలోని నీటిని కుడిచేత్తో అభిషేకించాలి.

నాభిమూలే సమాస్థాయ తదమ్బు మూర్ధని న్యసేత్ । అన్న (ఆత్మ) శ్రాద్ధం తతః కుర్యాద్దద్యాద్దానం ద్విజోత్తమే ॥ ౨,౧౪.

నాభి మూలంలో కూర్చుని ఆ నీటిని తలపై పోయాలి. తరువాత అన్నంతో లేదా ఆత్మతో శ్రాద్ధం చేసి, ఉత్తమ బ్రాహ్మణునికి దానం ఇవ్వాలి.

ఉదకేచైవ గన్తవ్యం జలం తత్ర ప్రదాపయేత్ । యదిష్టం జీవతస్త్వాసీత్తచ్చ దద్యాత్స్వశక్తితః ॥ ౨,౧౪.

నీటివద్దకు వెళ్లి అక్కడ జలం సమర్పించాలి. కోరిన వ్యక్తి బ్రతికుంటే, తన శక్తికి తగినట్టు అది కూడా ఇవ్వాలి.

న్యూనం సంపూర్ణతాం యాతి వృషోత్సర్గే కృతే సతి । సుతృప్తో దుస్తరే మార్గే మృతో యాతి న సంశయః ॥ ౨,౧౪.

వృషభ ఉత్సర్గం చేసినప్పుడు ఏ లోటు ఉన్నా అది నిండిపోతుంది. మరణించినవాడు సంపూర్ణంగా తృప్తి పొంది, కష్టమైన మార్గాన్ని సులభంగా దాటి వెళ్తాడు.

యమలోకం న పశ్యన్తి సదా దానరతా నరాః । యావన్న దీయతే జన్తోః శ్రాద్ధం చైకాదశాహికమ్ ॥ ౨,౧౪.

ఎప్పుడూ దానానికి అలవాటున్న మనుషులు యమలోకాన్ని చూడరు. జంతువు కోసం పదకొండవ రోజు శ్రాద్ధం జరిగే వరకు.

స్వదత్తం పరదత్తం వా నేహాముత్రోపతిష్ఠతి । త్రయోదశా తథా సప్త పఞ్చ త్రీణీ క్రమేణ తు ॥ ౨,౧౪.

తానే ఇచ్చినదైనా, ఇతరులు ఇచ్చినదైనా ఇక్కడా, పరలోకంలోనూ ఫలితం కలగదు. క్రమంగా పదమూడు, ఏడు, ఐదు, మూడు దానాలు ఇవ్వాలి.

పదదానాని కుర్వీత శ్రద్ధాభక్తిసమన్వితః । తిలపాత్రాణి కుర్వీత సప్త పఞ్చ యథాక్రమమ్ ॥ ౨,౧౪.

శ్రద్ధ, భక్తితో పాదరక్షలు దానం చేయాలి. తిలపాత్రలు ఏడు, ఐదు లేదా అవసరమైనన్ని సమర్పించాలి.

బ్రాహ్మణాన్ భోజయేత్పశ్చాదేకాం గాం చ ప్రదాపయేత్ । వృషం హి శన్నోదేవీతి వేదోక్తవిధినా తతః ॥ ౨,౧౪.

తర్వాత బ్రాహ్మణులను భోజనం పెట్టి, ఒక ఆవును దానం చేయాలి. ఆ తరువాత వేదోక్తి విధానంతో 'శన్నో దేవీ' మంత్రాన్ని పలుకుతూ వృషభాన్ని దానం చేయాలి.

చతసృభిర్వత్సతరీభిః పరిణయనమాచరేత్ । వామే చక్రం ప్రదాతవ్యం త్రిశూలం దక్షిణే తథా ॥ ౨,౧౪.

నాలుగు దూడలతో ఊరేగింపు చేయాలి. ఎడమవైపు చక్రాన్ని, కుడివైపు త్రిశూలాన్ని ఇవ్వాలి.

మూల్యం దద్యాద్వృషస్యాపి తం వృషం చ విసర్జయేత్ । ఏకోద్దిష్టవిధానేన స్వాహాకారేణ వుద్ధిమాన్ ॥ ౨,౧౪.

ఒకడు ఆ ఎద్దుకు తగిన ధర చెల్లించి, ఆ ఎద్దును విడిచిపెట్టాలి. ఒక్కరికి అర్పించునట్లు, 'స్వాహా' మంత్రంతో యజ్ఞాన్ని నిర్వహించాలి.

కుర్యాదేకాదశాహం చ ద్వాదశాహం చ యత్నతః । సపిణ్డీకరణాదర్వాక్కుర్యాచ్ఛ్రాద్ధాని షోడశ ॥ ౨,౧౪.

పదకొండు రోజులు, పన్నెండు రోజులు శ్రద్ధను శ్రద్ధగా చేయాలి. ఆ తరువాత సపిండీకరణ సహా పదహారు శ్రద్ధలు క్రమంగా నిర్వహించాలి.

బ్రాహ్మణాన్ భోజయిత్వా తు పదదానాని దాపయేత్ । కాపోసోపరి సంస్థాప్య తామ్రపాత్రే తథాచ్యుతమ్ ॥ ౨,౧౪.

బ్రాహ్మణులను భోజనం పెట్టిన తరువాత, పాదపీఠాలు దానం చేయాలి. వాటిని కలప పలకపై పెట్టి, తామ్రపాత్రలు కూడా తగిన విధంగా ఇవ్వాలి.

వస్త్రేణాచ్ఛాద్య తత్రస్థమర్ఘం దద్యాచ్ఛుభైః ఫలైః । నావమిక్షుమయీం కృత్వా పట్టసూత్రేణ వేష్టయేత్ ॥ ౨,౧౪.

అక్కడ ఉన్నదాన్ని వస్త్రంతో కప్పి, శుభ్రమైన పండ్లతో అర్ఘ్యం సమర్పించాలి. చెక్కరకట్టతో నావను తయారు చేసి, పట్టుతో కట్టాలి.

కాంస్యపాత్రే ఘృతం స్థాప్య వైతరణ్యా నిమిత్తతః । నావారోహణం కుర్యాత్పూజయేద్గరుడధ్వజమ్ ॥ ౨,౧౪.

వైతరణి నదిని దాటి పోవడానికి కాంస్య పాత్రలో నెయ్యి పెట్టాలి. ఆ నావ ఎక్కే క్రియను చేసి, గరుడధ్వజాన్ని పూజించాలి.

ఆత్మవిత్తానుసారేణ తచ్చ దానమనన్తకమ్ । భవసాగరమగ్నానాం శోకతాపార్తిదుః ఖినామ్ ॥ ౨,౧౪.

తన శక్తికి తగినంతగా ఆ అనంతమైన దానాన్ని ఇవ్వాలి. భవసాగరంలో మునిగిన, శోకంతో, బాధతో ఉన్నవారికి అది ఉపకరిస్తుంది.