గరుడపురాణమ్

విసర్జయతి మానుష్యే నిరయస్థాంశ్చ కాశ్యప । క్షుధార్తాః కీర్తయన్తశ్చ దుష్కృతఞ్చ స్వయఙ్కృతమ్ ॥ ౨,౧౦.

కాశ్యపా! యముడు నరకంలో ఉన్నవారిని కూడా, ఆకలితో బాధపడుతూ తమ పాపాలను గుర్తు చేసుకుంటున్నవారిని, మానవ లోకానికి పంపిస్తాడు.

కాఙ్క్షన్తి పుత్రపౌత్రేభ్యః పాయసం మధుసంయుతమ్ । తస్మాత్తాంస్తత్ర విధినా తర్పయేత్పాయసేన తు ॥ ౨,౧౦.

పుత్రులు, మనవళ్ల నుండి తేనె కలిపిన పాయసం ఆశిస్తూ ఉంటారు. అందుకే, అక్కడ వారికి నియమానుసారం పాయసం సమర్పించి తృప్తిపర్చాలి.

గరుడ ఉవాచ । స్వామిన్కేనాపి తే దృష్టా ఆగతాః పితరో ద్విజ । లోకాదముష్మాదాగత్య భుఞ్జన్తో భువి మానద ॥ ౨,౧౦.

గరుడుడు అడిగాడు: ద్విజాతీ, పితృదేవతలు తమ సంతానాన్ని చూసి, ఆ లోకంనుంచి వచ్చి, భూమిపై భోజనం చేస్తున్నదాన్ని ఎవరైనా చూశారా, మానద?

శ్రీభగవానువాచ । గరుత్మఞ్ఛృణు వక్ష్యామి యథా దృష్టాస్తు సీతయా । పితరో విప్రదేహే వై శ్వశురాద్యాస్త్రయః క్వచిత్ ॥ ౨,౧౦.

శ్రీభగవంతుడు ఇలా అన్నాడు: గరుడా, విను. సీతాదేవి ఒకసారి బ్రాహ్మణుని రూపంలో తన మామగారు మొదలైన ముగ్గురు పితృదేవతలను ఎలా చూశారో చెబుతాను.

గృహీత్వా పితురాజ్ఞాం వై రామో వనముపాగమత్ । తతః పుష్కరయాత్రార్థం రామోఽయాత్సీతయా సహ ॥ ౨,౧౦.

తండ్రి ఆజ్ఞను స్వీకరించిన రాముడు అరణ్యంలోకి వెళ్లాడు. ఆ తరువాత పుష్కర తీర్థయాత్ర కోసం సీతతో కలిసి వెళ్లాడు.

తీర్థం చాపి సమాగత్య శ్రాద్ధం ప్రారబ్ధవాంస్తు సః । ఫలం పక్వన్తు జానక్యా సిద్ధం రామే నివేదితమ్ ॥ ౨,౧౦.

తీర్థానికి చేరుకుని, రాముడు శ్రాద్ధాన్ని ప్రారంభించాడు. జనకనందిని సిద్ధం చేసిన పక్కగా వండిన భోజనాన్ని రామునికి సమర్పించింది.

స్నాతప్రియోక్తవాక్యాత్తు సుస్నాతా నమపాలయత్ । నభోమధ్యగతే సూర్యే కాలే కుతుప ఆగతే ॥ ౨,౧౦.

స్నానం చేసి, మంగళకరమైన మాటలు పలికిన ఆమె, శుభ్రంగా స్నానం చేసి నమ్రతతో ఎదురుచూసింది. సూర్యుడు మధ్యాకాశంలోకి వచ్చి, శ్రాద్ధానికి సరైన సమయం వచ్చినప్పుడు—

అయాతా ఋఃషయః సర్వే యే రామేణ నిమన్త్రితాః । తాన్మునీనాగతాన్దృష్ట్వా వైదేహీ జనకాత్మకా ॥ ౨,౧౦.

రాముడు ఆహ్వానించిన ఋషులు అందరూ ఇంకా రాలేదు. మునులు రాకపోయినదాన్ని చూసి, జనకుని కుమార్తె వైదేహి—

రామాజ్ఞయాన్నమాదాయ పరివేష్టుముపాగతా । అపాసర్పత్తతో దూరే విప్రమధ్యే తు సంస్థితా ॥ ౨,౧౦.

రాముని ఆజ్ఞతో అన్నాన్ని తీసుకుని, సమర్పించేందుకు దగ్గరకు వెళ్లింది. ఆ తరువాత కొంత దూరంగా వెళ్ళి, బ్రాహ్మణుల మధ్య నిలబడింది.

గుల్మైరాచ్ఛాద్య చాత్మానం నిగూఢం సా స్థితా తదా । ఏకాన్తే తు తదా సీతాం జ్ఞాత్వా రాఘవనన్దనః ॥ ౨,౧౦.

తనను తాను పొదల్లో దాచుకుని, సీత అక్కడ నిశ్శబ్దంగా ఉండిపోయింది. అప్పుడు రాఘవుని కుమారుడు, సీత ఒంటరిగా ఉందని తెలుసుకున్నాడు.

విమృశ్య సుచిరం కాలమిదం కిమితి సత్వరమ్ । కిఞ్చిత్క్వచిద్గతా సాధ్వీ త్రపాయాః కారణేన హి ॥ ౨,౧౦.

చాలా సేపు ఆలోచించి, ఇది ఎందుకు ఇలా జరుగుతుందో ఆశ్చర్యపడ్డాడు. ఆ సతీమణి, లజ్జ కారణంగా ఎక్కడికో వెళ్లింది.

కిం వా న భోజయన్విప్రాన్సీ తామన్వేషయామ్యహమ్ । విమృశన్నేవమేవం స స్వయం విప్రానభోజయత్ ॥ ౨,౧౦.

బ్రాహ్మణులను భోజనం పెట్టకూడదా? ఇలా ఆలోచిస్తూ, నేను ఆమెను వెతికాను. ఆ విధంగా ఆ మనిషి బ్రాహ్మణులకు భోజనం పెట్టలేదు.

గతేషు ద్విజముఖ్యేషు ప్రియాం రామోఽబ్రవీదిదమ్ । కథం తలాసు లీనా త్వం మునీన్దృష్ట్వా సమాగతాన్ ॥ ౨,౧౦.

బ్రాహ్మణులందరూ వెళ్లిపోయిన తర్వాత, రాముడు తన ప్రియమైనవారిని ఇలా అడిగాడు: 'మహర్షులు వచ్చినప్పుడు నీవు ఎలా అడుగున దాగిపోయావు?'

తత్సర్వం మమ తన్వఙ్గి కారణం వద మా చిరమ్ । ఏవముక్తా తదా భర్త్రా సీతా సాధోముఖీ స్థితా । ముఞ్చన్తీ చాశ్రుసంఘాతం రాఘవం వాక్యమబ్రవీత్ ॥ ౨,౧౦.

ఇది అంతా ఎందుకు జరిగిందో నాకు చెప్పు, ఆలస్యం చేయకూ. భర్త ఈ విధంగా అడిగినప్పుడు, సీతా తలవంచి, కన్నీళ్లు కారుస్తూ, రాఘవునికి ఇలా చెప్పింది.

సీతోవాచ । శృణు త్వం నాథ యద్దృష్టమాశ్చర్యమిహ యాదృశమ్ ॥ ౨,౧౦.

సీతా ఇలా చెప్పింది: 'ప్రభూ! నేను ఇక్కడ చూసిన ఆశ్చర్యకరమైన విషయం వినండి.'

పితా తవ మయా దృష్టో బ్రాహ్మణాగ్రే తు రాఘవః । సర్వాభరణసంయుక్తోద్వౌ చాన్యౌ చ తథావిధౌ ॥ ౨,౧౦.

రాఘవా! నీ తండ్రిని నేను బ్రాహ్మణుల ముందు చూశాను. ఆయన సంపూర్ణంగా ఆభరణాలతో అలంకరించబడి ఉన్నారు. అలాగే, ఆయనలాంటి మరొకరిని ఇద్దరిని కూడా చూశాను.

దృష్ట్వా త్వత్పితరఞ్చాహమపక్రాన్తా తవాన్తికాత్ । వల్కలాజినసంవీతా కథం రాజ్ఞః పురః ప్రభో ॥ ౨,౧౦.

నీ తండ్రిని చూసిన వెంటనే, నేను నీ దగ్గర నుండి వెళ్ళిపోయాను. వల్కలాలు, మృగచర్మం ధరించి ఉన్న నేను, రాజు ముందు ఎలా కనిపించగలను ప్రభూ?

భవామి రిపువీరఘ్న సత్యమేతదుహాహృతమ్ । స్వహస్తేన కథం దేయం రాజ్ఞే వా భోజనం మయా ॥ ౨,౧౦.

శత్రువులను సంహరించే వాడా, ఇది నిజంగా నేను అనుభవించినదే. నా చేతులతోనే రాజుకు భోజనం ఎలా ఇవ్వగలను?

దాసానామపి యే దాసా నోపభుఞ్జన్తి కర్హిచిత్ । తృణపాత్రే కథం తస్మై అన్నం దాతుం హి శక్రుయామ్ ॥ ౨,౧౦.

దాసుల దాసులు కూడా ఇలా చేయరు. నేను గడ్డి పాత్రలో ఆయనకు అన్నం ఎలా పెట్టగలను?

యాహం రాజ్ఞా పురా దృష్టా సర్వాభరణభూషితా । సా స్వేదమలదిగ్ధాఙ్గీ కథం యాస్యామి భూపతిమ్ । అపకృష్టాస్మి తేనాహం త్రపయా రఘునన్దన । శ్రీభాగవానువాచ ॥ ౨,౧౦.

రాజు ముందు నేను ఎప్పుడో అన్ని ఆభరణాలతో అలంకరించబడి కనిపించాను. ఇప్పుడు చెమట, మురికి అంటుకున్న శరీరంతో భూపతిని ఎలా చూడగలను? అందుకే రఘునందన, నన్ను తక్కువగా భావించి, సిగ్గుతో వెనక్కి వెళ్లిపోయాను.

ఇతి శ్రుత్వా ప్రియావాక్యం రామో విస్మితమానసః ॥ ౨,౧౦.

ఆ ప్రియమైన మాటలు విని, రాముడు ఆశ్చర్యంతో నిండిపోయాడు.

ఆశ్చర్యమితి తజ్జ్ఞాత్వా తదా స్వస్థానమాగమత్ । సీతయా పితరో దృష్టా యథా తత్తే నివేదితమ్ ॥ ౨,౧౦.

ఇది నిజంగా ఆశ్చర్యమైనదని గ్రహించి, ఆ సమయంలో రాముడు తన స్థలానికి వెళ్లాడు. సీతా తనకు చెప్పినట్టే పితృదేవతలను చూసింది.

అపరం శ్రాద్ధమాహాత్మ్యం కిఞ్చిచ్ఛృణు సమాసతః । అమావస్యాదినే ప్రాప్తే గృహద్వారే సమాస్థితాః ॥ ౨,౧౦.

ఇంకొక శ్రాద్ధ మహిమను సంక్షిప్తంగా విను. అమావాస్య రోజున పితృదేవతలు గాలి వలె మారి ఇంటి తలుపు వద్ద నిలుస్తారు.

వాయుభూతాః ప్రవాఞ్ఛన్తి శ్రాద్ధం పితృగణా నృణామ్ । యావదస్తమయం భానోః క్షుత్పిపాసాసమాకులాః ॥ ౨,౧౦.

పితృదేవతలు గాలి రూపంలో మారి, మానవుల శ్రాద్ధాన్ని ఆశతో ఎదురుచూస్తారు. సూర్యుడు అస్తమించే వరకు, వారు ఆకలి దప్పులతో బాధపడుతుంటారు.

తతశ్చాస్తం గతే సూర్యే నిరాశా దుఃఖసంయుతాః । నిఃశ్వసన్తశ్చిరం యాన్తి గర్హయన్తస్తు వంశజమ్ ॥ ౨,౧౦.

తర్వాత సూర్యుడు అస్తమించినప్పుడు, ఆశ లేకుండా, దుఃఖంతో, దీర్ఘంగా ఊపిరి తీసుకుంటూ, తమ వంశజుడిని నిందిస్తూ అక్కడి నుండి వెళ్ళిపోతారు.

తస్మాచ్ఛ్రాద్ధం ప్రయత్నేన అమాయాం కర్తుమర్హతి । యది శ్రాద్ధం ప్రకుర్వన్తి పుత్రాద్యాస్తస్య బాన్ధవాః ॥ ౨,౧౦.

అందువల్ల, అమావాస్య రోజున శ్రాద్ధాన్ని శ్రద్ధతో చేయాలి. అతని కుమారులు లేదా బంధువులు శ్రాద్ధం చేస్తే—

ఉద్ధృతా యే గయాశ్రాద్ధే బ్రహ్మలోకఞ్చ తైః సహ । భజన్తే క్షుత్పిపాసా వా న తేషాం జాయతే క్వచిత్ ॥ ౨,౧౦.

గయా శ్రాద్ధం వల్ల విముక్తి పొందిన వారు, వారి పితృదేవతలతో కలిసి బ్రహ్మలోకాన్ని పొందుతారు. వారికి ఎప్పుడూ ఆకలి, దప్పి కలుగదు.

తస్మాచ్ఛ్రాద్ధం ప్రయత్నేన సమ్యక్కుర్యాద్విచక్షణః । తస్మాచ్ఛ్రాద్ధం చరేద్భక్త్యా శాకైరపి యథావిధి ॥ ౨,౧౦.

కాబట్టి, జ్ఞానులు శ్రాద్ధాన్ని జాగ్రత్తగా, సరిగ్గా చేయాలి. కూరగాయలతో అయినా, నియమంగా, భక్తితో శ్రాద్ధం చేయాలి.

కుర్వీత సమయే శ్రాద్ధం కులే కశ్చిన్న సీదతి । ఆయుః పుత్రాన్యశః స్వర్గం కీర్తిం పుష్టిం బలం శ్రియమ్ ॥ ౨,౧౦.

శ్రాద్ధం సరైన సమయంలో చేస్తే, ఇంట్లో ఎవరికీ దురదృష్టం కలగదు. దీని వలన ఆయుష్షు, కుమారులు, పేరు, స్వర్గం, కీర్తి, పోషణ, బలం, ఐశ్వర్యం లభిస్తాయి.