కర్మభిర్భ్రామ్యమాణాస్తే ప్రాణినః స్వకృతైరిహ । దుర్లభాహారపానీయా దృశ్యన్తే పీడితా భృశమ్ ॥ ౨,౯.
ఈ ప్రాణులు తమ పాపపుణ్యాల వల్ల ఇక్కడ తిరుగుతూ, ఆహారం, నీరు దొరకక చాలా బాధపడుతూ కనిపిస్తున్నారు.
ఏతేషాం కృపయా రాజంస్త్వం కురుష్వౌర్ధ్వదేహికమ్ । యేషాం న మాతా న పితా న పుత్రో న చ బాన్ధవాః ॥ ౨,౯.
రాజా! వీరందరిపట్ల దయ చూపించి, తల్లి, తండ్రి, కుమారుడు, బంధువులు లేని వారికి నువ్వే ఉత్తరకర్మలు చేయాలి.
తేషా రాజా స్వయం కుర్యాత్కర్మాణి తు యతో నృపః । ఆత్మనశ్చ శుభం కర్మ కర్తవ్యం పారలౌకికమ్ ॥ ౨,౯.
రాజు తానే స్వయంగా వీరి కోసం ఆ కర్మలు చేయాలి. ఎందుకంటే, మనిషి తన పరలోక శ్రేయస్సు కోసం మంచి పనులు తప్పక చేయాలి.
విముక్తః సర్వదుః ఖేభ్యో యేనాఞ్జో దుర్గాతిం తరేత్ । భ్రాతరః కస్య కే పుత్రాస్త్రియోఽపి స్వార్థకోవిదాః ॥ ౨,౯.
అన్ని బాధల నుంచి విముక్తి పొంది, కష్టమైన మార్గాన్ని సులభంగా దాటి పోతారు. ఎవరి కోసం అన్నదమ్ములు, కుమారులు, భార్యలు—వారు అందరూ తమ స్వార్థమే చూస్తారు.
న కార్యస్తేషు విశ్రమ్భ స్వకృతం భుజ్యతేయతః । గృహేష్వర్థా నివర్న్త్తన్తే శ్మశానే చైవ బాన్ధవాః ॥ ౨,౯.
వారిపై నమ్మకం పెట్టుకోవాల్సిన అవసరం లేదు; ఎందుకంటే, ప్రతి ఒక్కరు తాము చేసిన పనిని అనుభవిస్తారు. ధనం ఇంట్లోనే మిగిలిపోతుంది, బంధువులు శ్మశానానికి వరకే వస్తారు.
శరీరం కాష్ఠామాదత్తే పాపం పుణ్యం సహ వ్రజేత్ । తస్మాదాశు త్వయా సమ్యగాత్మనః శ్రేయ ఇచ్ఛతా ॥ ౨,౯.
శరీరం కేవలం మంటపైనే పడుతుంది, కానీ పాపపుణ్యాలు మనతో పాటు వెళ్తాయి. అందుకే, తన శ్రేయస్సు కోరేవాడు వెంటనే మంచి పనులు చేయాలి.
అస్థిరేణ శరీరేణ కర్తవ్యఞ్చౌర్ధ్వదోహికమ్ । రాజోవాచ । కృశరూపః కరాలాక్షస్త్వం ప్రేత ఇవ లక్ష్యసే ॥ ౨,౯.
ఈ నశ్వరమైన శరీరంతో ఉత్తరకర్మలు చేయాలి. రాజు ఇలా అన్నాడు: నువ్వు బలహీనంగా, భయంకరమైన కళ్లతో, ప్రేతాత్మలా కనిపిస్తున్నావు.
కథయస్వః మమ ప్రీత్యా ప్రేతరాజ యథాతథమ్ । తథా పృష్టః స వై రాజ్ఞా ఉవాచ సకలం స్వకమ్ ॥ ౨,౯.
ప్రేతరాజా! దయతో నాకు నిజం చెప్పు. రాజు ఇలా అడిగినప్పుడు, అతడు తన కథ అంతా చెప్పాడు.
ప్రేత ఉవాచ । కథయామి నృపశ్రేష్ఠ సర్వమేవాదితస్తవ । ప్రేతత్వే కారణం శ్రుత్వా దయాం కర్తుమిహార్హసి ॥ ౨,౯.
ప్రేతుడు ఇలా అన్నాడు: రాజులలో శ్రేష్ఠుడా! నేను మొదటి నుంచి అన్నీ చెబుతాను. నేను ప్రేతుడిగా మారిన కారణం విని, ఇక్కడ దయ చూపించాలి.
వైదిశం నామ నగరం సర్వసమ్పత్సుఖావహమ్ । నానాజనపదాకీర్ణం నానారత్నసమాకులమ్ ॥ ౨,౯.
వైదిశం అనే నగరం ఉంది. అది అన్ని సంపదలు, సుఖాలు ఇస్తుంది. అనేక దేశాల ప్రజలతో నిండిపోయి, రకాల రత్నాలతో కళకళలాడుతుంది.
నానాపుష్పవనాకీర్ణం నానాపుణ్యజనావృతమ్ । తత్రాహం న్యవసం భూప దేవార్చనరతః సదా ॥ ౨,౯.
అక్కడ ఎన్నో రకాల పువ్వుల తోటలతో అలంకరించబడి, వివిధ పుణ్యులు నివసించే చోటు. రాజా! నేను అక్కడ దేవతల పూజలో ఎప్పుడూ నిమగ్నంగా ఉండేవాడిని.
వైశ్యజాతిః సుదేవోఽహం నామ్నా విదితమస్తు తే । హవ్యేన తర్పితా దేవాః కవ్యేన పితరో మయా ॥ ౨,౯.
నన్ను 'సుదేవుడు' అనే పేరుతో, వైశ్యుల వంశానికి చెందినవాడిగా తెలుసుకో. నేను హవిస్సులతో దేవతలను, పిండప్రదానంతో పితృదేవతలను తృప్తిపర్చాను.
వివిధైర్దానయోగైశ్చ విప్రాః సన్తర్పితా మయా । ఆహారశ్చ విహారశ్చ మయా వై సునివేశితః ॥ ౨,౯.
వివిధ రకాల దానాలతో బ్రాహ్మణులను సంతృప్తిపర్చాను. నా ఆహారం, వినోదం అన్నీ సరిగ్గా ఏర్పాటు చేసుకున్నాను.
దీనానాథవిశిష్టేభ్యో మయా దత్తమనేకధా । తత్సర్వం నిష్ఫలం జాతం మమ దైవాదుపాగతమ్ ॥ ౨,౯.
బాధపడే వారికి, అనాధలకు, గౌరవనీయులకు ఎన్నో సార్లు దానం చేశాను. అయినా, అదంతా నా అదృష్టం వల్ల ఫలించలేదు.
న మేఽస్తి సన్తతిస్తాత న సుహృన్న చ బాన్ధవాః । న చ మిత్రం హితస్తాదృగ్యః కుర్యాదౌర్ధ్వదైహికమ్ ॥ ౨,౯.
నాకు సంతానం లేదు, స్నేహితులు లేరు, బంధువులు లేరు. నాకు అంత్యక్రియలు చేసే నిజమైన మిత్రుడు కూడా లేడు.
ప్రేతత్వం సుస్థిరం తేన మమ జాతం నృపోత్తమ । ఏకాదశం త్రిపక్షఞ్చ షాణ్మాసికమథాబ్దికమ్ ॥ ౨,౯.
అందువల్ల, రాజా! నా ప్రేతత్వం స్థిరంగా మారిపోయింది. ఏకాదశి, పక్షం, అరవై నెల, సంవత్సరం వంటి శ్రాద్ధాలు—
ప్రతిమాస్యాని చాన్యా ని హ్యేవం శ్రాద్ధాని షోడశ । యస్యైతాని న దీయన్తే ప్రేతశ్రాద్ధాని భూపతే ॥ ౨,౯.
మరియు ప్రతి నెల జరిగే ఇతర శ్రాద్ధాలు కలిపి పదహారు శ్రాద్ధాలు. రాజా! ఇవి ఎవరికైనా చేయకపోతే—
ప్రేతత్వం సుస్థిరం తస్యః దత్తైః శ్రాద్ధశతైరపి । ఏవం జ్ఞాత్వా మహారాజ ప్రేతత్వాదుద్ధరస్వ మామ్ ॥ ౨,౯.
అతని ప్రేతత్వం వందల శ్రాద్ధాలు చేసినా కూడా పోదు. మహారాజా! ఈ విషయం తెలుసుకొని, నన్ను ప్రేతత్వం నుండి విమోచించు.
వర్ణానాఞ్చైవ సర్వేషాం రాజా బన్ధురిహోచ్యతే । తన్మాం తారయ రాజేన్ద్ర మణిరత్నం దదామి తే ॥ ౨,౯.
అన్ని వర్ణాల్లో రాజు బంధువుగా పరిగణించబడతాడు. అందుకే, రాజేంద్ర! నన్ను రక్షించు. నేను నీకు ఒక మణిరత్నాన్ని ఇస్తాను.
యథా మమ శుభావాప్తిర్భవేన్నృపవరోత్తమ । తథా కార్యం మహీపాల దయాం కృత్వా మయి ప్రభో ॥ ౨,౯.
రాజులలో శ్రేష్ఠుడవు! నాకు శుభం కలిగేలా నీవు చేయాలి. భూమిపాలకా! నాపై దయ చూపించు.
సపిణ్డైర్వా సగోత్రైర్వా నిష్టురైర్న కృతో హిమే । వృషోత్సర్గస్తతో దుష్టం ప్రేతత్వం ప్రాప్తవానహమ్ ॥ ౨,౯.
నా వంశస్థులు గానీ, బంధువులు గానీ, నాకు వృషోత్సర్గం చేయలేదు. అందుకే, నేను ఈ దుష్టమైన ప్రేతత్వాన్ని పొందాను.
క్షుత్తృషావిష్టదేహశ్చ భక్ష్యం పానం న చాప్నుయామ్ । అతో వికృతిరేషా వై కృశాత్వాదిరమాంసకా ॥ ౨,౯.
బాధించే ఆకలి, దాహంతో నేను ఆహారం, పానీయాన్ని పొందలేను. అందువల్లే ఈ క్షీణత, మాంసహీనత ఏర్పడింది.
క్షుత్తృడ్జన్యం మహాదుః ఖమనుభవామి పునః పునః । అకల్యాణం హి ప్రేతత్వం వృషోత్సర్గం వినా కృతమ్ ॥ ౨,౯.
ఆకలి, దాహం వల్ల మళ్లీ మళ్లీ తీవ్రమైన బాధ అనుభవిస్తున్నాను. వృషోత్సర్గం లేకుండా ప్రేతత్వం అనర్థకరమైనదే.
తస్మాద్రాజన్దయాసిన్ధో ప్రార్థయామి తవాగ్రతః । రాజోవాచ । వర్తతే మత్కులే ప్రేత ఇతి జ్ఞేయం కథం నరైః ॥ ౨,౯.
కాబట్టి, రాజా! దయాసాగరా! నీ ముందు నేను వేడుకుంటున్నాను— రాజు పలికాడు: నా వంశంలో ప్రేతం ఉందని ప్రజలు ఎలా తెలుసుకుంటారు?
తన్మమాచక్ష్వ హి ప్రేత ప్రేతత్వాన్ముచ్యతే కథమ్ । ప్రేత ఉవాచ । లిఙ్గేన పీడయా ప్రేతోఽనుమాతవ్యో నరైః సదా ॥ ౨,౯.
అది నాకు చెప్పు, ప్రేతా! ప్రేతత్వం నుండి ఎలా విముక్తి కలుగుతుందో చెప్పు. ప్రేతుడు పలికాడు: ప్రేతం ఉన్నదని ప్రజలు ఎప్పుడూ బాధల లక్షణాల ద్వారా గ్రహించాలి.
వక్ష్యామి పీడాస్తా రాజన్యా వై ప్రేతకృతా భువి । ఋతుః స్యాదఫలః స్త్రీణాం యదా వంశో న వర్ధతే ॥ ౨,౯.
రాజా! భూమిపై ప్రేతం కలిగించే బాధలు చెప్పుతాను. స్త్రీలకు ఋతుస్రావం ఫలించకపోవడం, వంశం పెరగకపోవడం—
మ్రియన్తే చాల్పవయసః సా పీడా ప్రేతసమ్భవా । అకస్మాద్వృత్తిహరణమప్రతిష్ఠా జనేషు వై ॥ ౨,౯.
చిన్న వయసులోనే మరణించడం, ఇవన్నీ ప్రేతం వల్ల కలిగే బాధలు. ఆకస్మికంగా జీవనం పోవడం, ప్రజల్లో స్థిరత లేకపోవడం—
అకస్మాద్గృహదాహః స్యాత్సా పీడా ప్రేతసమ్భవా । స్వగేహే కలహో నిత్యం స్యాచ్చ మిథ్యాభిశంసనమ్ ॥ ౨,౯.
అనుకోకుండా ఇంటికి అగ్ని ప్రమాదం కలగడం, అది కూడా ప్రేతం వల్లే. ఇంట్లో ఎప్పుడూ కలహాలు, అబద్ధ ఆరోపణలు జరగడం.
రాజయక్ష్మాదిసమ్భూతిః సా పీడా ప్రేతసమ్భవా । అపి స్వయం ధనం ముక్తం ప్రయత్నాదనవే పథి ॥ ౨,౯.
రాజయక్ష్మ వంటి వ్యాధుల వల్ల కలిగే బాధ కూడా ప్రేతాత్మ వల్లే వస్తుంది. ఎంత కష్టపడి సంపాదించిన ధనం అయినా, అది సరిగ్గా ఉపయోగపడదు.
నైవ లభ్యేత నశ్యేతః సా పీడా ప్రేతసంమవా । సువృష్టౌ కృషినాశః స్యాద్వాణిజ్యాద్వృత్తినాశనమ్ ॥ ౨,౯.
ఆ బాధ ప్రేతాత్మ వల్ల కలుగుతుంది, అది తీరదు, పోదు కూడా. మంచి వాన పడినా పంట నాశనం అవుతుంది, వ్యాపారులకు జీవిక పోతుంది.