దృష్ట్వా సోఽపి చిరం భూపం తస్థౌ స్థాణుపివాగ్రతః । తమవస్థితమాలోక్య రాజా ప్రాప్తకుతూహలః ॥ ౨,౯.
ఆ ప్రేతం రాజును చాలా సేపు చూస్తూ, ఒక విగ్రహంలా స్థిరంగా నిలబడి ఉంది. అతడిని అలా గమనించిన రాజు ఆశ్చర్యంతో నిండిపోయాడు.
పప్రచ్ఛ తఞ్చ కోఽసీతి కుతో వా వికృతిం గతః । ప్రేత ఉవాచ । ప్రేతభావో మయా త్యక్తో గతిం ప్రాప్తోఽస్మ్యహం పరామ్ ॥ ౨,౯.
రాజు, 'నువ్వెవరు? ఎక్కడినుంచి వచ్చావు? ఎందుకు ఇంత విచిత్రంగా ఉన్నావు?' అని అడిగాడు. ప్రేతం ఇలా చెప్పింది: 'నేను ప్రేతస్థితిని వదిలేసి, ఉన్నతమైన మార్గాన్ని పొందాను.'
త్వత్సంయోగాన్మహాబాహో నాస్తి ధన్యతరో మయా । బభ్రువాహన ఉవాచ । కిమేతద్విపినే ఘోరే సర్వత్రాతిభయానకే ॥ ౨,౯.
నీతో కలిసినందుకు నా కన్నా అదృష్టవంతుడు మరొకడు లేడు, మహాబాహువా! బభ్రువాహనుడు ఇలా అడిగాడు: ఈ భయంకరమైన అడవిలో, అన్ని వైపులా భయానకంగా ఉన్నది ఏమిటి?
దోధూయమానే వాతేన వాత్యారూపేణ కోణప । పతఙ్గా మశకాః క్షుద్రాః కవన్ధాశ్చ శిరాంసి చ ॥ ౨,౯.
పెద్ద తుపాను వీస్తున్నట్లు గాలి ఊదడంతో మృతదేహాలు ఎగిరిపోతున్నాయి; చీమలు, దోమలు, చిన్న జంతువులు, తలలు లేని శవాలు, తెగిన తలలు కనిపిస్తున్నాయి.
మత్స్యాః కూర్మాః కృకలాసా వృశ్చికా భ్రమరాహయః । అధోముఖోర్ధ్వపాదాస్తే క్రన్దమానాః సుదారుణమ్ ॥ ౨,౯.
చేపలు, తాబేళ్లు, ఎముకలు, చెదలు, తేనెటీగలు, గుర్రాలు—వీటన్నీ తలకిందులుగా, కాళ్లు పైకి పెట్టుకుని, భయంకరంగా అరుస్తున్నాయి.
ప్రవాన్తి వాయవో రూక్షా జ్వలన్తో విద్యుదగ్నయః । ఇతస్తతో భ్రమన్తీవ వాయునా తృణసన్తతిః ॥ ౨,౯.
దారుణమైన గాలులు వీస్తున్నాయి, మెరుపులతో, అగ్నితో మండుతున్నాయి; గడ్డి గుబురుగా గాలిలో ఇక్కడ అక్కడ తిరుగుతున్నట్లు కనిపిస్తోంది.
దృశ్యన్తే వివిధా జీవా నాగాశ్చ శలభవ్రజాః । శ్రూయన్తే బహుధా రావా న దృశ్యన్తే క్వచిత్క్వచిత్ ॥ ౨,౯.
వివిధ జంతువులు, పాములు, మిడతల గుంపులు కనిపిస్తున్నాయి; ఎన్నో రకాల అరుపులు వినిపిస్తున్నాయి, కానీ ఎక్కడా ఏదీ స్పష్టంగా కనిపించడం లేదు.
దృష్ట్వేదం వికృతం సర్వం వేపతే హృదయంమమ । ప్రతే ఉవాచ । యేషాం నైవాగ్నిసంస్కారో న శ్రాద్ధం నోదకక్రియాః ॥ ౨,౯.
ఈ భయంకర దృశ్యాలన్నీ చూసి నా హృదయం వణికిపోతోంది. ప్రతుడు ఇలా అన్నాడు: ఎవరికీ అగ్నిసంస్కారం జరగలేదు, శ్రాద్ధం చేయలేదు, నీరుపచారం జరగలేదు—
షట్పిణ్డా దశ గాత్రాణి సపిణ్డీకరణం న హి । విశ్వాసఘాతినో యే చ సురాపాః స్వర్ణహారిణః ॥ ౨,౯.
ఆరు పిండాలు, పది అవయవాలు, పితృకర్మలు ఏవీ జరగని వారు, విశ్వాసాన్ని ద్రోహించిన వారు, మద్యం తాగిన వారు, బంగారం దొంగిలించిన వారు—
మృతా దుర్మరణాద్యే చ యే చాసూయాపరా జనాః । ప్రాయశ్చిత్తవిహీనా యే అగమ్యాగమనే రతాః ॥ ౨,౯.
అసహజ మరణం పొందిన వారు, అసూయతో ఉండే వారు, ప్రాయశ్చిత్తం లేని వారు, నిషిద్ధ సంబంధాల్లో ఆనందించే వారు—
కర్మభిర్భ్రామ్యమాణాస్తే ప్రాణినః స్వకృతైరిహ । దుర్లభాహారపానీయా దృశ్యన్తే పీడితా భృశమ్ ॥ ౨,౯.
ఈ ప్రాణులు తమ పాపపుణ్యాల వల్ల ఇక్కడ తిరుగుతూ, ఆహారం, నీరు దొరకక చాలా బాధపడుతూ కనిపిస్తున్నారు.
ఏతేషాం కృపయా రాజంస్త్వం కురుష్వౌర్ధ్వదేహికమ్ । యేషాం న మాతా న పితా న పుత్రో న చ బాన్ధవాః ॥ ౨,౯.
రాజా! వీరందరిపట్ల దయ చూపించి, తల్లి, తండ్రి, కుమారుడు, బంధువులు లేని వారికి నువ్వే ఉత్తరకర్మలు చేయాలి.
తేషా రాజా స్వయం కుర్యాత్కర్మాణి తు యతో నృపః । ఆత్మనశ్చ శుభం కర్మ కర్తవ్యం పారలౌకికమ్ ॥ ౨,౯.
రాజు తానే స్వయంగా వీరి కోసం ఆ కర్మలు చేయాలి. ఎందుకంటే, మనిషి తన పరలోక శ్రేయస్సు కోసం మంచి పనులు తప్పక చేయాలి.
విముక్తః సర్వదుః ఖేభ్యో యేనాఞ్జో దుర్గాతిం తరేత్ । భ్రాతరః కస్య కే పుత్రాస్త్రియోఽపి స్వార్థకోవిదాః ॥ ౨,౯.
అన్ని బాధల నుంచి విముక్తి పొంది, కష్టమైన మార్గాన్ని సులభంగా దాటి పోతారు. ఎవరి కోసం అన్నదమ్ములు, కుమారులు, భార్యలు—వారు అందరూ తమ స్వార్థమే చూస్తారు.
న కార్యస్తేషు విశ్రమ్భ స్వకృతం భుజ్యతేయతః । గృహేష్వర్థా నివర్న్త్తన్తే శ్మశానే చైవ బాన్ధవాః ॥ ౨,౯.
వారిపై నమ్మకం పెట్టుకోవాల్సిన అవసరం లేదు; ఎందుకంటే, ప్రతి ఒక్కరు తాము చేసిన పనిని అనుభవిస్తారు. ధనం ఇంట్లోనే మిగిలిపోతుంది, బంధువులు శ్మశానానికి వరకే వస్తారు.
శరీరం కాష్ఠామాదత్తే పాపం పుణ్యం సహ వ్రజేత్ । తస్మాదాశు త్వయా సమ్యగాత్మనః శ్రేయ ఇచ్ఛతా ॥ ౨,౯.
శరీరం కేవలం మంటపైనే పడుతుంది, కానీ పాపపుణ్యాలు మనతో పాటు వెళ్తాయి. అందుకే, తన శ్రేయస్సు కోరేవాడు వెంటనే మంచి పనులు చేయాలి.
అస్థిరేణ శరీరేణ కర్తవ్యఞ్చౌర్ధ్వదోహికమ్ । రాజోవాచ । కృశరూపః కరాలాక్షస్త్వం ప్రేత ఇవ లక్ష్యసే ॥ ౨,౯.
ఈ నశ్వరమైన శరీరంతో ఉత్తరకర్మలు చేయాలి. రాజు ఇలా అన్నాడు: నువ్వు బలహీనంగా, భయంకరమైన కళ్లతో, ప్రేతాత్మలా కనిపిస్తున్నావు.
కథయస్వః మమ ప్రీత్యా ప్రేతరాజ యథాతథమ్ । తథా పృష్టః స వై రాజ్ఞా ఉవాచ సకలం స్వకమ్ ॥ ౨,౯.
ప్రేతరాజా! దయతో నాకు నిజం చెప్పు. రాజు ఇలా అడిగినప్పుడు, అతడు తన కథ అంతా చెప్పాడు.
ప్రేత ఉవాచ । కథయామి నృపశ్రేష్ఠ సర్వమేవాదితస్తవ । ప్రేతత్వే కారణం శ్రుత్వా దయాం కర్తుమిహార్హసి ॥ ౨,౯.
ప్రేతుడు ఇలా అన్నాడు: రాజులలో శ్రేష్ఠుడా! నేను మొదటి నుంచి అన్నీ చెబుతాను. నేను ప్రేతుడిగా మారిన కారణం విని, ఇక్కడ దయ చూపించాలి.
వైదిశం నామ నగరం సర్వసమ్పత్సుఖావహమ్ । నానాజనపదాకీర్ణం నానారత్నసమాకులమ్ ॥ ౨,౯.
వైదిశం అనే నగరం ఉంది. అది అన్ని సంపదలు, సుఖాలు ఇస్తుంది. అనేక దేశాల ప్రజలతో నిండిపోయి, రకాల రత్నాలతో కళకళలాడుతుంది.
నానాపుష్పవనాకీర్ణం నానాపుణ్యజనావృతమ్ । తత్రాహం న్యవసం భూప దేవార్చనరతః సదా ॥ ౨,౯.
అక్కడ ఎన్నో రకాల పువ్వుల తోటలతో అలంకరించబడి, వివిధ పుణ్యులు నివసించే చోటు. రాజా! నేను అక్కడ దేవతల పూజలో ఎప్పుడూ నిమగ్నంగా ఉండేవాడిని.
వైశ్యజాతిః సుదేవోఽహం నామ్నా విదితమస్తు తే । హవ్యేన తర్పితా దేవాః కవ్యేన పితరో మయా ॥ ౨,౯.
నన్ను 'సుదేవుడు' అనే పేరుతో, వైశ్యుల వంశానికి చెందినవాడిగా తెలుసుకో. నేను హవిస్సులతో దేవతలను, పిండప్రదానంతో పితృదేవతలను తృప్తిపర్చాను.
వివిధైర్దానయోగైశ్చ విప్రాః సన్తర్పితా మయా । ఆహారశ్చ విహారశ్చ మయా వై సునివేశితః ॥ ౨,౯.
వివిధ రకాల దానాలతో బ్రాహ్మణులను సంతృప్తిపర్చాను. నా ఆహారం, వినోదం అన్నీ సరిగ్గా ఏర్పాటు చేసుకున్నాను.
దీనానాథవిశిష్టేభ్యో మయా దత్తమనేకధా । తత్సర్వం నిష్ఫలం జాతం మమ దైవాదుపాగతమ్ ॥ ౨,౯.
బాధపడే వారికి, అనాధలకు, గౌరవనీయులకు ఎన్నో సార్లు దానం చేశాను. అయినా, అదంతా నా అదృష్టం వల్ల ఫలించలేదు.
న మేఽస్తి సన్తతిస్తాత న సుహృన్న చ బాన్ధవాః । న చ మిత్రం హితస్తాదృగ్యః కుర్యాదౌర్ధ్వదైహికమ్ ॥ ౨,౯.
నాకు సంతానం లేదు, స్నేహితులు లేరు, బంధువులు లేరు. నాకు అంత్యక్రియలు చేసే నిజమైన మిత్రుడు కూడా లేడు.
ప్రేతత్వం సుస్థిరం తేన మమ జాతం నృపోత్తమ । ఏకాదశం త్రిపక్షఞ్చ షాణ్మాసికమథాబ్దికమ్ ॥ ౨,౯.
అందువల్ల, రాజా! నా ప్రేతత్వం స్థిరంగా మారిపోయింది. ఏకాదశి, పక్షం, అరవై నెల, సంవత్సరం వంటి శ్రాద్ధాలు—
ప్రతిమాస్యాని చాన్యా ని హ్యేవం శ్రాద్ధాని షోడశ । యస్యైతాని న దీయన్తే ప్రేతశ్రాద్ధాని భూపతే ॥ ౨,౯.
మరియు ప్రతి నెల జరిగే ఇతర శ్రాద్ధాలు కలిపి పదహారు శ్రాద్ధాలు. రాజా! ఇవి ఎవరికైనా చేయకపోతే—
ప్రేతత్వం సుస్థిరం తస్యః దత్తైః శ్రాద్ధశతైరపి । ఏవం జ్ఞాత్వా మహారాజ ప్రేతత్వాదుద్ధరస్వ మామ్ ॥ ౨,౯.
అతని ప్రేతత్వం వందల శ్రాద్ధాలు చేసినా కూడా పోదు. మహారాజా! ఈ విషయం తెలుసుకొని, నన్ను ప్రేతత్వం నుండి విమోచించు.
వర్ణానాఞ్చైవ సర్వేషాం రాజా బన్ధురిహోచ్యతే । తన్మాం తారయ రాజేన్ద్ర మణిరత్నం దదామి తే ॥ ౨,౯.
అన్ని వర్ణాల్లో రాజు బంధువుగా పరిగణించబడతాడు. అందుకే, రాజేంద్ర! నన్ను రక్షించు. నేను నీకు ఒక మణిరత్నాన్ని ఇస్తాను.
యథా మమ శుభావాప్తిర్భవేన్నృపవరోత్తమ । తథా కార్యం మహీపాల దయాం కృత్వా మయి ప్రభో ॥ ౨,౯.
రాజులలో శ్రేష్ఠుడవు! నాకు శుభం కలిగేలా నీవు చేయాలి. భూమిపాలకా! నాపై దయ చూపించు.