శ్రీకృష్ణ ఉవాచ । సుపర్ణ శృణు వక్ష్యామి యథా రాజ్ఞా క్రియా కృతా । ఆసీత్కృతయుగే రాజా వాఙ్గో వై బభ్రువాహనః ॥ ౨,౯.
శ్రీకృష్ణుడు ఇలా చెప్పాడు: సుపర్ణా! విను, రాజు ఆ కర్మను ఎలా చేసాడో చెబుతాను. కృతయుగంలో బభ్రువాహనుని కుమారుడు వంగుడు అనే రాజు ఉండేవాడు.
పృథివ్యాశ్చతురన్తాయా గోప్తా పక్షీన్ద్ర ధర్మతః । చతుర్భాగాం భువం కృత్స్నాం స భుఙ్కే వసుధాధిపః ॥ ౨,౯.
పక్షిరాజా! ఆ రాజు ధర్మబద్ధంగా భూమికి నాలుగు వైపులా రక్షకుడిగా ఉండేవాడు. vasudhādhipatiగా, భూమిని నాలుగు భాగాలుగా పంచుకుని పాలించేవాడు.
న పాపకృత్కశ్చిదాసీత్తస్మిన్రాజ్యం ప్రశాసతి । నాసీచ్చౌరభయం తార్క్ష్య న క్షుద్రభయమేవ హి ॥ ౨,౯.
ఆయన పాలనలో ఎవరూ పాపాలు చేయేవారు కాదు. తార్క్ష్యా! దొంగల భయం లేదు, చిన్నవారి భయం కూడా లేదు.
నాసీద్వ్యాధిభయఞ్చాపి తస్మిఞ్జనపదేశ్వరే । స్వధర్మే రేమిరే చాసీత్తేజసా భాస్కరోపమః ॥ ౨,౯.
ఆ రాజ్యాధిపతిగా ఉన్నప్పుడు వ్యాధి భయం కూడా ఉండేది కాదు. అందరూ తమ తమ ధర్మంలో ఆనందంగా ఉండేవారు. ఆ రాజు సూర్యుని వంటి తేజస్సుతో వెలిగేవాడు.
అక్షుబ్ధత్వేర్ఽచలసమః సహిష్ణుత్వే ధరాసమః । స కదాచిన్మహాబాహుః ప్రభూతబలవాహనః ॥ ౨,౯.
అడుగడుగునా అచలమైన కొండలా స్థిరంగా ఉండేవాడు, భూమిలా సహనంతో నిండినవాడు. ఆ మహాబాహువు, బలమైన సైన్యంతో కూడి, అప్పుడప్పుడు ప్రయాణానికి బయలుదేరేవాడు.
వనం జగామ గహనం హయానాఞ్చ శతైర్వృతః । సింహనాదైశ్చ యోధానాం శఙ్ఖదున్దుభినిః స్వనైః ॥ ౨,౯.
వందల కొద్దీ గుర్రాలతో చుట్టుముట్టబడి, యోధుల సింహగర్జనలు, శంఖాలు, డుండుభి మేళాలతో మారుమోగుతూ, ఆ అడవి లోపలికి ప్రవేశించాడు.
ఆసీత్కిలకిలాశబ్దస్తస్మిన్ గచ్ఛతీ పార్థివే । తత్రతత్ర చ విప్రేన్ద్రైః స్తూయమానః సమన్తతః ॥ ౨,౯.
ఆ రాజు వెళ్ళే దారిలో ఎక్కడికక్కడా కలకల శబ్దం వినిపించేది. చుట్టూ ఉన్న గొప్ప బ్రాహ్మణులు ఆయనను స్తుతిస్తూ పొగిడేవారు.
నిర్యయౌ పరయా ప్రీత్యా వనం మృగజిఘాంసయా । స గచ్ఛన్దదృశే ధీమాన్నన్దనప్రతిమం వనమ్ ॥ ౨,౯.
అతడు ఎంతో ఆనందంతో, మృగాలను వేటాడాలనే ఉద్దేశంతో అడవిలోకి బయలుదేరాడు. ప్రయాణిస్తూ, ఆ బుద్ధిమంతుడు నందనవనాన్ని పోలిన ఒక అద్భుతమైన అడవిని చూశాడు.
బిల్వార్కఖదిరాకీర్ణం కపిత్థధ్వజసంయుతమ్ । విషమైః పర్వతైశ్చైవ సర్వతశ్చ సమన్వితమ్ ॥ ౨,౯.
ఆ అడవి బిల్వ, అర్క, ఖదిర వృక్షాలతో నిండిపోయి, కపిత్థ, ధ్వజ వృక్షాలతో అలంకరించబడి, చుట్టూ ఎక్కడ చూసినా ఎత్తయిన కొండలతో కప్పబడి ఉంది.
నిర్జలం నిర్మనుష్యఞ్చ బహుయోజనమాయతమ్ । మృగసింహైర్మహాఘోరైన్యైశ్చాపి వనేచరైః ॥ ౨,౯.
ఆ అడవి నీరు లేకుండా, మనుషులు ఎవరూ లేని, ఎన్నో యోజనాల పొడవుగా విస్తరించి ఉంది. అక్కడ భయంకరమైన జంతువులు, సింహాలు, భయపెట్టే అడవి ప్రాణులు సంచరిస్తున్నాయి.
తద్వనం మనుజ వ్యాఘ్రః సభృత్యబలవాహనః । లీలయా లోడయామాస సూదయన్వివిధాన్మృగాన్ ॥ ౨,౯.
ఓ మనవా! ఆ మనుషులలో సింహస్వభావుడు, తన సేవకులు, గుర్రాలతో కలిసి, ఆ అడవిని సులభంగా చుట్టి, అనేక జంతువులను వేటాడుతూ సంచరించాడు.
మృగస్య కస్యచిత్కుక్షిం తతో వివ్యాధ భూమిపః । రాజా మృగప్రసఙ్గేన తమను ప్రావిశద్వనమ్ ॥ ౨,౯.
రాజు ఒక మృగాన్ని బొడ్డులో బాణంతో పొడిచాడు. ఆ మృగాన్ని వెంబడిస్తూ, మరింత లోతుగా అడవిలోకి ప్రవేశించాడు.
ఏకాకీ వై హృతబలః క్షుత్ప్రిపాసాసమన్వితః । స వనస్యాన్తమాసాద్య మహచ్చారణ్యమాసదత్ ॥ ౨,౯.
ఒక్కడే, బలహీనుడై, ఆకలి దప్పులతో బాధపడుతూ, ఆ అడవి లోతుల్లోకి వెళ్లి, ఒక పెద్ద అరణ్యంలోకి అడుగుపెట్టాడు.
తృషయా పరయావిష్టోఽన్విష్యజ్జలమితస్తతః । స దూరాత్పూరచక్రాహ్వం హంససారసనాదితైః ॥ ౨,౯.
తీవ్రమైన దప్పితో బాధపడుతూ, ఇక్కడ అక్కడ నీరు వెతికాడు. దూరంగా, పూరచక్రం అనే సరస్సు వద్ద హంసలు, సారస పక్షుల అరుపులు వినిపించాయి.
సూచితం సర ఆగత్య సాశ్వ ఏవ వ్యగాహత । పద్మానాఞ్చ పరాగేణ ఉత్పలానాం రజేన చ ॥ ౨,౯.
ఆ శబ్దాలకు దారి చూపించబడినవాడు, గుర్రంతో కలిసి ఆ సరస్సు దగ్గరకు వచ్చి లోపలికి దిగి, పద్మాల పరాగంతో, ఉత్పలాల ధూళితో కప్పబడ్డాడు.
సుగన్ధమమలం శీతం పీత్వామ్భో నిర్జగామ హ । మార్గశ్రమపరిశ్రాన్తస్తడాగతటమణ్డపమ్ ॥ ౨,౯.
సువాసనతో కూడిన, నిర్మలమైన, చల్లని నీటిని తాగి, ప్రయాణం వల్ల అలసిపోయి, ఆ సరస్సు తీరాన ఉన్న మండపానికి బయటికొచ్చాడు.
న్యగ్రోధం వీక్ష్య తస్యాశు జటాస్వశ్వం బబన్ధ హ । స తత్రాస్తరమాస్తీర్య ఖేటకానుపధాయ చ ॥ ౨,౯.
ఒక పెద్ద మర్రిచెట్టు కనిపించి, దాని వేర్లకు గుర్రాన్ని వేగంగా కట్టాడు. అక్కడ ఒక పరుపు పరచి, కవచాన్ని తలకిందా పెట్టుకుని విశ్రాంతి తీసుకున్నాడు.
సూష్వాప వాయునా తత్ర సేవ్యామాతస్తదా క్షణమ్ । క్షణం సుప్తే నృపే తత్ర ప్రేతో వై ప్రేతవాహనః ॥ ౨,౯.
ఆ సమయంలో, అక్కడ తేలికపాటి గాలి వీస్తుండగా, కొంతసేపు నిద్రపోయాడు. రాజు నిద్రలో ఉన్నప్పుడు, ఒక ప్రేతం తన వాహనంతో అక్కడికి వచ్చింది.
కశ్చిదత్రాజగామాథ యుక్తః ప్రేతశతేన చ । అస్థిచర్మశిరాశేషశరీరః పరివిభ్రమన్ ॥ ౨,౯.
అప్పుడే అక్కడికి ఇంకొకడు, వంద ప్రేతలతో కలిసి వచ్చాడు. అతని శరీరం ఎముకలు, చర్మం, తల మాత్రమే మిగిలి, చుట్టూ తిరుగుతూ కనిపించాడు.
భక్ష్యంపేయం మార్గమాణో న బధ్నాతి ధృతిం క్వచిత్ । తమపూర్వం నృపో దృష్ట్వాకరోదస్త్రం శరాసనే ॥ ౨,౯.
ఆయన తిండి, త్రాగు కోసం వెతికినా ఎక్కడా తృప్తి పొందలేకపోయాడు. ఆ అపురూపమైన రూపాన్ని చూసి, రాజు తన విల్లు, బాణాలు సిద్ధం చేసుకున్నాడు.
దృష్ట్వా సోఽపి చిరం భూపం తస్థౌ స్థాణుపివాగ్రతః । తమవస్థితమాలోక్య రాజా ప్రాప్తకుతూహలః ॥ ౨,౯.
ఆ ప్రేతం రాజును చాలా సేపు చూస్తూ, ఒక విగ్రహంలా స్థిరంగా నిలబడి ఉంది. అతడిని అలా గమనించిన రాజు ఆశ్చర్యంతో నిండిపోయాడు.
పప్రచ్ఛ తఞ్చ కోఽసీతి కుతో వా వికృతిం గతః । ప్రేత ఉవాచ । ప్రేతభావో మయా త్యక్తో గతిం ప్రాప్తోఽస్మ్యహం పరామ్ ॥ ౨,౯.
రాజు, 'నువ్వెవరు? ఎక్కడినుంచి వచ్చావు? ఎందుకు ఇంత విచిత్రంగా ఉన్నావు?' అని అడిగాడు. ప్రేతం ఇలా చెప్పింది: 'నేను ప్రేతస్థితిని వదిలేసి, ఉన్నతమైన మార్గాన్ని పొందాను.'
త్వత్సంయోగాన్మహాబాహో నాస్తి ధన్యతరో మయా । బభ్రువాహన ఉవాచ । కిమేతద్విపినే ఘోరే సర్వత్రాతిభయానకే ॥ ౨,౯.
నీతో కలిసినందుకు నా కన్నా అదృష్టవంతుడు మరొకడు లేడు, మహాబాహువా! బభ్రువాహనుడు ఇలా అడిగాడు: ఈ భయంకరమైన అడవిలో, అన్ని వైపులా భయానకంగా ఉన్నది ఏమిటి?
దోధూయమానే వాతేన వాత్యారూపేణ కోణప । పతఙ్గా మశకాః క్షుద్రాః కవన్ధాశ్చ శిరాంసి చ ॥ ౨,౯.
పెద్ద తుపాను వీస్తున్నట్లు గాలి ఊదడంతో మృతదేహాలు ఎగిరిపోతున్నాయి; చీమలు, దోమలు, చిన్న జంతువులు, తలలు లేని శవాలు, తెగిన తలలు కనిపిస్తున్నాయి.
మత్స్యాః కూర్మాః కృకలాసా వృశ్చికా భ్రమరాహయః । అధోముఖోర్ధ్వపాదాస్తే క్రన్దమానాః సుదారుణమ్ ॥ ౨,౯.
చేపలు, తాబేళ్లు, ఎముకలు, చెదలు, తేనెటీగలు, గుర్రాలు—వీటన్నీ తలకిందులుగా, కాళ్లు పైకి పెట్టుకుని, భయంకరంగా అరుస్తున్నాయి.
ప్రవాన్తి వాయవో రూక్షా జ్వలన్తో విద్యుదగ్నయః । ఇతస్తతో భ్రమన్తీవ వాయునా తృణసన్తతిః ॥ ౨,౯.
దారుణమైన గాలులు వీస్తున్నాయి, మెరుపులతో, అగ్నితో మండుతున్నాయి; గడ్డి గుబురుగా గాలిలో ఇక్కడ అక్కడ తిరుగుతున్నట్లు కనిపిస్తోంది.
దృశ్యన్తే వివిధా జీవా నాగాశ్చ శలభవ్రజాః । శ్రూయన్తే బహుధా రావా న దృశ్యన్తే క్వచిత్క్వచిత్ ॥ ౨,౯.
వివిధ జంతువులు, పాములు, మిడతల గుంపులు కనిపిస్తున్నాయి; ఎన్నో రకాల అరుపులు వినిపిస్తున్నాయి, కానీ ఎక్కడా ఏదీ స్పష్టంగా కనిపించడం లేదు.
దృష్ట్వేదం వికృతం సర్వం వేపతే హృదయంమమ । ప్రతే ఉవాచ । యేషాం నైవాగ్నిసంస్కారో న శ్రాద్ధం నోదకక్రియాః ॥ ౨,౯.
ఈ భయంకర దృశ్యాలన్నీ చూసి నా హృదయం వణికిపోతోంది. ప్రతుడు ఇలా అన్నాడు: ఎవరికీ అగ్నిసంస్కారం జరగలేదు, శ్రాద్ధం చేయలేదు, నీరుపచారం జరగలేదు—
షట్పిణ్డా దశ గాత్రాణి సపిణ్డీకరణం న హి । విశ్వాసఘాతినో యే చ సురాపాః స్వర్ణహారిణః ॥ ౨,౯.
ఆరు పిండాలు, పది అవయవాలు, పితృకర్మలు ఏవీ జరగని వారు, విశ్వాసాన్ని ద్రోహించిన వారు, మద్యం తాగిన వారు, బంగారం దొంగిలించిన వారు—
మృతా దుర్మరణాద్యే చ యే చాసూయాపరా జనాః । ప్రాయశ్చిత్తవిహీనా యే అగమ్యాగమనే రతాః ॥ ౨,౯.
అసహజ మరణం పొందిన వారు, అసూయతో ఉండే వారు, ప్రాయశ్చిత్తం లేని వారు, నిషిద్ధ సంబంధాల్లో ఆనందించే వారు—