గరుడపురాణమ్

బ్రహ్మేన్ద్రరుద్రనాసత్యసూర్యాగ్నివసుమారుతాన్ । విశ్వేదేవాన్పితృ గణాన్వయాంసి మనుజాన్పశూన్ ॥ ౨,౮.

బ్రహ్మ, ఇంద్రుడు, రుద్రుడు, నాసత్యులు, సూర్యుడు, అగ్ని, వసువులు, మారుతులు, విశ్వదేవతలు, పితృగణాలు, వంశాలు, మనుషులు, జంతువులు—

సరీసృపాన్మాతృగణాన్యచ్చాన్యద్భూతసంజ్ఞితమ్ । శ్రాద్ధం శ్రద్ధాన్వితః కుర్వన్ప్రీణయత్యఖిలం జగత్ ॥ ౨,౮.

పాములు, మాతృగణాలు, ఇంకా భూతమనే పేరుతో ఉన్న ఇతర జంతువులందరినీ శ్రద్ధతో శ్రాద్ధం చేయడం ద్వారా సంతృప్తిపరచవచ్చు. అలా చేస్తే మొత్తం జగత్తే సంతృప్తి చెందుతుంది.

తే తృప్తాస్తర్పయన్త్యేనం పుత్రదారధనైస్తథా । అధికారః క్రియాభేదః సమాసాత్తే నిరూపితః ॥ ౨,౮.

వారు సంతృప్తి చెందినప్పుడు, వారు అతనికి కుమారులు, భార్యలు, ధనం వంటి ఫలితాలను ఇస్తారు. అర్హత, క్రియల్లో భేదం, మొత్తం సంగ్రహం ఇలా వివరించబడింది.

గరుడ ఉవాచ । ఉక్తేష్వేకోఽపి చేన్న స్యాదధికారీ సురోత్తమ । కర్తవ్యం కిం తదా విష్ణో పురుషేణ విజానతా ॥ ౨,౮.

గరుడుడు అడిగాడు: వీరిలో ఒక్కరూ అర్హులు లేకపోతే, ఓ విష్ణుమూర్తీ, అప్పుడు తెలివైన మనిషి ఏమి చేయాలి?

శ్రీకృష్ణ ఉవాచ । అధికారో యదా నాస్తి యది నాస్తి చ నిశ్చయః । జీవితే సతి జీవాయ దద్యాచ్ఛ్రాద్ధంస్వయం నరః ॥ ౨,౮.

శ్రీకృష్ణుడు ఇలా అన్నాడు: అర్హత లేకపోయినా, స్పష్టత లేకపోయినా, బ్రతికున్నంత కాలం మనిషి తానే శ్రాద్ధం చేయాలి.

కృతోపవాసః సుస్నాతః కృష్ణాసఙ్గః సమాహితః । కర్తారమథ భోక్తారం విష్ణుం సర్వేశ్వరం యజేత్ ॥ ౨,౮.

ఉపవాసం చేసి, స్నానం చేసి, నల్ల దుస్తులు ధరించి, మనసు ఏకాగ్రతతో, ఆ కర్తగా, భోక్తగా ఉన్న సర్వేశ్వరుడైన విష్ణువును పూజించాలి.

సదక్షిణాశ్చ సతిలాస్తిస్త్రశ్చ జలధేనవః । నివేదయేత్పితృభ్యశ్చ స్వధేతి సుసమాహితః ॥ ౨,౮.

సరైన దక్షిణ, నువ్వులు, మూడు జలధేనువులతో, పితృదేవతలకు 'స్వధా' అని చెప్పుతూ, పూర్తిగా మనసు పెట్టి అర్పించాలి.

అగ్నయే కవ్యవాహనాయ స్వధా నమ ఇతి స్మరన్ । సోమాయత్వా పితృమతే స్వధా నమ ఇతి స్మరన్ ॥ ౨,౮.

'అగ్నికి, కవ్యవాహనుడికి స్వధా నమః' అని, 'సోమునికి, పితృమతుడికి స్వధా నమః' అని జపిస్తూ అర్పించాలి.

దక్షిణేన తు దద్యాచ్చ తృతీయాం దక్షిణాయుతామ్ । యమాయాఙ్గిరసే చాథ స్వధా నమ ఇతి స్మరన్ ॥ ౨,౮.

మూడవదానిని దక్షిణ దిశగా దక్షిణతో కలిపి, యమునికి, అంగిరసునికి 'స్వధా నమః' అని చెప్పుతూ అర్పించాలి.

తయోర్మధ్యే తు నిః క్షిప్య విప్రాన్సంమన్త్ర్య భో జయేత్ । ప్రథమాముత్తరే న్యస్య ద్వితీయాం దక్షిణే న్యసేత్ ॥ ౨,౮.

వాటిని మధ్యలో ఉంచి, బ్రాహ్మణులను సత్కరించి, భోజనానికి ఆహ్వానించాలి. మొదటిది ఉత్తరంగా, రెండవది దక్షిణంగా ఉంచాలి.

మధ్యే తృతీయాం విన్యస్య పశ్చాదావాహనాదికమ్ । ఆవాహనాదినా పూర్వం విశ్వేదేవాన్ప్రపూజ్యచ ॥ ౨,౮.

మూడవదానిని మధ్యలో ఉంచి, తరువాత ఆవాహనాది కర్మలు చేసి, ముందుగా విశ్వదేవతలను ఆహ్వానించి పూజించాలి.

వసుభ్యస్త్వామహం విప్ర రుద్రేభ్యస్త్వామహం తతః । సూర్యేభ్యస్త్వామహం విప్ర భోజయామీతి తాన్వదేత్ ॥ ౨,౮.

బ్రాహ్మణులకు ఇలా చెప్పాలి: 'వసువులకు నిన్ను అర్పిస్తున్నాను బ్రాహ్మణా, రుద్రులకు నిన్ను అర్పిస్తున్నాను, సూర్యులకు నిన్ను అర్పిస్తున్నాను, ఇప్పుడు భోజనం పెట్టుతున్నాను.'

ఆవాహనాదికం శేషం కుర్యాచ్చ పితృశేషవత్ । సామ్యాం ధేనుం తతో దద్యాద్వసూద్దేశం ద్విజాయ తు ॥ ౨,౮.

మిగతా ఆవాహనాది కర్మలను పితృశేషంగా చేయాలి. తరువాత ఒక గోవును అందరికీ, వసువుల కోసం ఒక బ్రాహ్మణునికి ఇవ్వాలి.

ఆగ్నేయ్యాం చాథ రౌద్రాయ యామ్యాం సూర్యద్విజాయ తు । విశ్వేభ్యశ్చాథ దేవేభ్యస్తిలపాత్రం నివేదయేత్ ॥ ౨,౮.

అగ్నేయ్యకు, రౌద్రకు, యామ్యకు, సూర్యబ్రాహ్మణునికి అర్పించి, విశ్వదేవతలకు నువ్వులతో కూడిన పాత్రను సమర్పించాలి.

స్వస్తీత్యేవ తథాక్షయ్యం జలం దత్త్వాథ తాన్ద్విజాన్ । విసర్జయేత్స్మరన్విష్ణుం దేవమష్టాక్షరం విభుమ్ ॥ ౨,౮.

'స్వస్తి' అని చెప్పి, అక్షయమైన నీటిని ఇచ్చి, ఆ బ్రాహ్మణులను పంపించాలి. ఆ సమయంలో విష్ణుమూర్తిని, అష్టాక్షర మంత్రంతో, జ్ఞాపకం చేసుకోవాలి.

తతః కామం కులేశానీం శివం నారాయణం స్మరేత్ । చతుర్దశ్యాం తతో గచ్ఛేద్యథాప్రాప్తాం సరిద్వరామ్ ॥ ౨,౮.

తర్వాత, మనసులో ఉన్న కోరికతో, ఇంటి దేవత అయిన అమ్మవారిని, శివుడిని, నారాయణుడిని స్మరించాలి. ఆ నాలుగోపదినాలుగు రోజున, దగ్గరలో ఉన్న ఉత్తమ నదికి వెళ్లాలి.

వస్త్రాణి లోహఖణ్డాని జితం త ఇతి సంజపన్ । దక్షిణాభిముఖో వహ్నిం జ్వాలయేత్తత్ర చ స్వయమ్ ॥ ౨,౮.

బట్టలు, ఇనుప ముక్కలు తీసుకుని, 'ఇవి జయించబడినవి' అని జపిస్తూ, దక్షిణ దిశను చూసేలా తానే స్వయంగా అగ్ని వెలిగించాలి.

పఞ్చాశతా కుశైర్బ్రాహ్మీం కృత్వా ప్రతికృతిం దహేత్ । హుత్వా శ్మాశానికం హోమం పూర్ణాహుత్యన్తమేవ హి ॥ ౨,౮.

యాభై దర్భలు తీసుకుని, బ్రాహ్మీ రూపాన్ని తయారు చేసి, దాన్ని అగ్నిలో వేసి కాల్చాలి. శ్మశాన హోమాన్ని చేసి, పూర్ణాహుతితో ముగించాలి.

నిరగ్రిమథ వా భూమిం యమం రుద్రఞ్చ సంస్మరేత్ । హుత్వా ప్రాధానికే స్థానే పశ్చాదావాహయేచ్చ తమ్ ॥ ౨,౮.

లేదా, అగ్ని లేకుండా నేలపై యముడిని, రుద్రుడిని స్మరించాలి. ప్రధాన స్థలంలో హోమం చేసి, తరువాత ఆయన్ని ఆహ్వానించాలి.

శ్రపయేచ్చాపరం వహ్నౌ ముద్గమిశ్రం చరుం తతః । తిలతణ్డులమిశ్రఞ్చ ద్వితీయం సపవిత్రకమ్ ॥ ౨,౮.

ముందుగా ముద్గాలు కలిపిన చరును అగ్నిలో వండాలి. తరువాత నువ్వులు, బియ్యం కలిపిన రెండవ చరును పవిత్ర దర్భతో కలిపి వండాలి.

ఓం పృథివ్యై నమస్తుభ్యమితి చైకం నివేదయేత్ । ఓం యమాయ నమశ్చేతి ద్వితీయం తదనన్తరమ్ ॥ ౨,౮.

'ఓం భూమికి నమస్కారం' అని మొదటి నైవేద్యాన్ని సమర్పించాలి. వెంటనే 'ఓం యముడికి నమస్కారం' అని రెండవదాన్ని సమర్పించాలి.

ఓం నమశ్చాథ రుద్రాయ శ్మాశానపతయే నమః । తతో దీప్తే సమిద్ధేఽగ్నౌ భూమౌ ప్రకృతిదారుణే ॥ ౨,౮.

'ఓం రుద్రుడికి, శ్మశానపతికి నమస్కారం' అని చెప్పాలి. తరువాత, బాగా మండుతున్న అగ్నిలో, సహజంగా కఠినమైన భూమిపై సమర్పించాలి.

సప్తభ్యో యమసంజ్ఞేభ్యో దద్యాత్సప్త జలాఞ్జలీన్ । యమాయ ధర్మరాజాయ మృత్యవే చాన్తకాయ చ ॥ ౨,౮.

యముడి పేర్లతో ఉన్న ఏడుగురికి, ఏడుసార్లు నీళ్లు అంజలి చేసి సమర్పించాలి. యముడికి, ధర్మరాజుకు, మృత్యువు, అంతకుడికి అర్పించాలి.

వైవస్వతాయ కాలాయ సర్వప్రాణహరాయ చ । స్వధాకారనమస్కారప్రణవైః సహ సప్తధా ॥ ౨,౮.

వైవస్వతుడికి, కాలుడికి, అన్ని ప్రాణాలను తీసుకునేవాడికి, 'స్వధా', నమస్కారం, ప్రణవంతో కలిసి ఏడుసార్లు అర్పించాలి.

అముకాముకగౌత్రైతత్తుభ్యమస్తు తిలోదకమ్ । ప్రదద్యాద్దశ పిణ్డాంస్తు అర్ఘపుష్పసమన్వితాన్ ॥ ౨,౮.

'అముకుడు, అముకుడు, గోత్రం వారికి ఈ నువ్వుల నీరు కలగాలి' అని ఉద్దేశించి, అర్ఘ్యం, పువ్వులతో కలిపి పది పిండాలను సమర్పించాలి.

ధూపో దీపో బలిర్గన్ధః సర్వేషామస్తు చాక్షయః । దశ పిణ్డాంస్తు దాన్దత్త్వా విష్ణోః సౌమ్యం ముఖం స్మరేత్ ॥ ౨,౮.

ధూపం, దీపం, బలి, గంధం అందరికీ ఎప్పటికీ తరుగకుండా ఉండాలి. పది పిండాలు సమర్పించిన తరువాత, విష్ణువు మృదువైన ముఖాన్ని స్మరించాలి.

కుర్యాచ్చ మాసికం మాసి సపిణ్డీకరణం తతః । ఆశౌచాన్తే తతః కుర్యాదాత్మనో వా మరస్య తు ॥ ౨,౮.

ప్రతి నెల మాసిక శ్రాద్ధం చేయాలి. తరువాత సపిండీకరణం చేయాలి. అశౌచం ముగిసిన తరువాత, తనకు లేదా మరణించినవారికి ఈ కర్మను చేయాలి.

కుర్యాదస్థిరతాం జ్ఞాత్వా శక్త్యారోగ్యధనాయుషమ్ । ఏతత్తే సర్వమాఖ్యాతం జీవచ్ఛ్రాద్ధం మయా ఖగ ॥ ౨,౮.

ఈ లోకం స్థిరంగా లేదని తెలుసుకుని, తన శక్తికి, ఆరోగ్యానికి, ధనానికి, ఆయుష్కు అనుగుణంగా ఈ కర్మను చేయాలి. పక్షిరాజా! జీవశ్రాద్ధం అన్నీ నీకు చెప్పాను.

శ్రీగరుడమహాపురాణమ్ ౯ గరుడ ఉవాచ । ఉక్తమాద్యాం క్రియాం యావన్నృపోఽపీతిత్వయానఘ । కస్యచిత్కేనచిద్రాజ్ఞా కిమాద్యా సా కృతా పురా ॥ ౨,౯.

గరుడుడు ఇలా అడిగాడు: పాపరహితుడా! రాజుకైనా ఆ మొదటి కర్మను వివరించావు. ఎవరి ఆజ్ఞతో, ఏ కారణంతో ఆ ప్రథమ కర్మ పురాతన కాలంలో జరిగింది?