గరుడపురాణమ్

స్తోత్రైస్తుష్టావ పక్షీశ దణ్డవత్ప్రణనామ మామ్ । తేఽపి తేపుస్తతః ప్రేతా ఆశ్చర్యోత్ఫుల్లచక్షుషః ॥ ౨,౭.

పక్షీరాజు స్తోత్రాలతో నన్ను స్తుతించి, భక్తితో నమస్కరించాడు. ప్రేతలు కూడా ఆశ్చర్యంతో కన్నులు పెద్దవిగా చేసుకున్నారు.

ప్రణయేన స్ఖలద్వాచః ఖగ నోచుః కిమప్యుత । రజసా గోరచిత్తానాం తమసా మూఢచేతసామ్ । కృపయా యః సముద్ధారం కురుషే వై నమోఽస్త తే ॥ ౨,౭.

ప్రేమతో, తడబడిన మాటలతో పక్షులు ఏమీ చెప్పలేదు. రజోగుణం వల్ల మూర్ఖత కలిగినవారిని, తమోగుణం వల్ల మబ్బయ్యిన మనసున్నవారిని, నీ కరుణతో రక్షిస్తున్నవాడవు. నీకు నమస్కారం.

ఏవం ద్విజాతౌ బ్రువతి ప్రభూ తప్రభైశ్చ ముఖ్యాంబరచారియుక్తైః । తదా మదిచ్ఛాప్రభవైర్విమానైః షడ్భిః సమన్తాద్రురుచే గిరిః సః ॥ ౨,౭.

ద్విజుడు ఇలా మాట్లాడుతుండగా, నా సంకల్పంతో కలిగిన ఆరు విమానాలతో, మహాశక్తుల ప్రధాన సేవకులతో ఆ పర్వతం చుట్టూ ప్రకాశించింది.

ఇత్థం విమానేన మదీయలోకం గతో ద్విజరసోఽప్యథ పఞ్చమిస్తైః । ప్రేతా యయుః స్వర్గమగణ్యపుణ్యం సత్సఙ్గసంసర్గవశాత్సుపర్ణమ్ ॥ ౨,౭.

అలా ఆ ద్విజుడు ఐదుగురితో కలిసి ఆకాశవాహనంలో నా లోకానికి వెళ్లాడు. ప్రేతలు మంచి వారి సాంగత్యంతో అపారమైన పుణ్యాన్ని పొంది స్వర్గానికి చేరుకున్నారు, సుపర్ణా.

ప్రేతాః సంగవశేన నాకమవన్సన్తప్తకో బ్రాహ్మణో విష్వక్సన ఇతి ప్రసిద్ధవిభవో నామ్నా గణే మేఽభవత్ । ఏతత్తే సకలం మయా నిగాదితం యశ్చైతదుత్కీర్తయేద్యశ్చేదం శృణుయాన్న సోఽపి పురుషః ప్రేతత్వమాప్నోతి హి ॥ ౨,౭.

సాంగత్య ఫలితంగా ప్రేతలు స్వర్గానికి చేరుకున్నారు. విశ్వక్సేనుడు అనే బ్రాహ్మణుడు, ప్రసిద్ధ ధనవంతుడు, నా గణంలో చేరాడు. ఇవన్నీ నేను నీకు వివరించాను. ఇది ఎవరు చదివినా, వినినా, వారు ప్రేతత్వాన్ని పొందరు.

శ్రీగరుడమహాపురాణమ్ ౮ గరుడ ఉవాచ । స్వామిన్కస్యాధికారోఽత్ర సర్వ ఏవౌర్ధ్వదేహికే । క్రియాః కతివిధాః ప్రోక్తా వదైతత్సర్వమేవ మే ॥ ౨,౮.

గరుడుడు అన్నాడు: ప్రభూ, ఇక్కడ departed-related విషయాల్లో ఎవరికీ అధికారం ఉంది? ఎన్ని విధాల కర్మలు చెప్పబడ్డాయి? ఇవన్నీ నాకు చెప్పండి.

శ్రీకృష్ణ ఉవాచ । పుత్రః పౌత్రః ప్రపౌత్రో వా తద్భ్రాతా భ్రాతృసన్తతిః । సపిణ్డసన్తతిర్వాపి క్రియార్హాః ఖగ జ్ఞాతయః ॥ ౨,౮.

శ్రీకృష్ణుడు అన్నాడు: కుమారుడు, మనవడు, ప్రపౌత్రుడు, అన్నయ్య, అన్నయ్య సంతానం, లేదా ఒకే వంశానికి చెందినవారు, పక్షీ, వీరే కర్మలు చేయడానికి అర్హులు.

తేషామభావే సర్వేషాం సమానోదకసన్తతిః । కులద్వయేఽపి చోచ్ఛిన్నే స్త్రీభిః కార్యాః క్రియాః ఖగ ॥ ౨,౮.

వారి లేనప్పుడు అందరికీ ఒకే విధంగా నీళ్ళతో తర్పణం చేయాలి. రెండు వంశాలు కూడా లేకపోయినా, ఆ కర్మలను స్త్రీలు చేయాలి, ఓ పక్షిరాజా.

ఇచ్ఛయోచ్ఛిన్నబన్ధశ్చ కారయేదవనీపతిః । పూర్వాః క్రియా మధ్యమాశ్చ తథా చైవోత్తరాః క్రియాః ॥ ౨,౮.

ఇచ్చచేత బంధం తెగిపోయినప్పుడు, రాజు పూర్వపు, మధ్యపు, తరువాతి క్రియలను చేయించాలి.

ప్రతిసంవత్సరం పక్షిన్నేకోద్దిష్టవిధానతః । శ్రాద్ధం తత్ర ప్రకర్తవ్యం ఫలం తస్య శృణుష్వ మే ॥ ౨,౮.

ప్రతి సంవత్సరం నిర్ణీత విధానం ప్రకారం అక్కడ శ్రాద్ధం చేయాలి. దాని ఫలితాన్ని విను.

బ్రహ్మేన్ద్రరుద్రనాసత్యసూర్యాగ్నివసుమారుతాన్ । విశ్వేదేవాన్పితృ గణాన్వయాంసి మనుజాన్పశూన్ ॥ ౨,౮.

బ్రహ్మ, ఇంద్రుడు, రుద్రుడు, నాసత్యులు, సూర్యుడు, అగ్ని, వసువులు, మారుతులు, విశ్వదేవతలు, పితృగణాలు, వంశాలు, మనుషులు, జంతువులు—

సరీసృపాన్మాతృగణాన్యచ్చాన్యద్భూతసంజ్ఞితమ్ । శ్రాద్ధం శ్రద్ధాన్వితః కుర్వన్ప్రీణయత్యఖిలం జగత్ ॥ ౨,౮.

పాములు, మాతృగణాలు, ఇంకా భూతమనే పేరుతో ఉన్న ఇతర జంతువులందరినీ శ్రద్ధతో శ్రాద్ధం చేయడం ద్వారా సంతృప్తిపరచవచ్చు. అలా చేస్తే మొత్తం జగత్తే సంతృప్తి చెందుతుంది.

తే తృప్తాస్తర్పయన్త్యేనం పుత్రదారధనైస్తథా । అధికారః క్రియాభేదః సమాసాత్తే నిరూపితః ॥ ౨,౮.

వారు సంతృప్తి చెందినప్పుడు, వారు అతనికి కుమారులు, భార్యలు, ధనం వంటి ఫలితాలను ఇస్తారు. అర్హత, క్రియల్లో భేదం, మొత్తం సంగ్రహం ఇలా వివరించబడింది.

గరుడ ఉవాచ । ఉక్తేష్వేకోఽపి చేన్న స్యాదధికారీ సురోత్తమ । కర్తవ్యం కిం తదా విష్ణో పురుషేణ విజానతా ॥ ౨,౮.

గరుడుడు అడిగాడు: వీరిలో ఒక్కరూ అర్హులు లేకపోతే, ఓ విష్ణుమూర్తీ, అప్పుడు తెలివైన మనిషి ఏమి చేయాలి?

శ్రీకృష్ణ ఉవాచ । అధికారో యదా నాస్తి యది నాస్తి చ నిశ్చయః । జీవితే సతి జీవాయ దద్యాచ్ఛ్రాద్ధంస్వయం నరః ॥ ౨,౮.

శ్రీకృష్ణుడు ఇలా అన్నాడు: అర్హత లేకపోయినా, స్పష్టత లేకపోయినా, బ్రతికున్నంత కాలం మనిషి తానే శ్రాద్ధం చేయాలి.

కృతోపవాసః సుస్నాతః కృష్ణాసఙ్గః సమాహితః । కర్తారమథ భోక్తారం విష్ణుం సర్వేశ్వరం యజేత్ ॥ ౨,౮.

ఉపవాసం చేసి, స్నానం చేసి, నల్ల దుస్తులు ధరించి, మనసు ఏకాగ్రతతో, ఆ కర్తగా, భోక్తగా ఉన్న సర్వేశ్వరుడైన విష్ణువును పూజించాలి.

సదక్షిణాశ్చ సతిలాస్తిస్త్రశ్చ జలధేనవః । నివేదయేత్పితృభ్యశ్చ స్వధేతి సుసమాహితః ॥ ౨,౮.

సరైన దక్షిణ, నువ్వులు, మూడు జలధేనువులతో, పితృదేవతలకు 'స్వధా' అని చెప్పుతూ, పూర్తిగా మనసు పెట్టి అర్పించాలి.

అగ్నయే కవ్యవాహనాయ స్వధా నమ ఇతి స్మరన్ । సోమాయత్వా పితృమతే స్వధా నమ ఇతి స్మరన్ ॥ ౨,౮.

'అగ్నికి, కవ్యవాహనుడికి స్వధా నమః' అని, 'సోమునికి, పితృమతుడికి స్వధా నమః' అని జపిస్తూ అర్పించాలి.

దక్షిణేన తు దద్యాచ్చ తృతీయాం దక్షిణాయుతామ్ । యమాయాఙ్గిరసే చాథ స్వధా నమ ఇతి స్మరన్ ॥ ౨,౮.

మూడవదానిని దక్షిణ దిశగా దక్షిణతో కలిపి, యమునికి, అంగిరసునికి 'స్వధా నమః' అని చెప్పుతూ అర్పించాలి.

తయోర్మధ్యే తు నిః క్షిప్య విప్రాన్సంమన్త్ర్య భో జయేత్ । ప్రథమాముత్తరే న్యస్య ద్వితీయాం దక్షిణే న్యసేత్ ॥ ౨,౮.

వాటిని మధ్యలో ఉంచి, బ్రాహ్మణులను సత్కరించి, భోజనానికి ఆహ్వానించాలి. మొదటిది ఉత్తరంగా, రెండవది దక్షిణంగా ఉంచాలి.

మధ్యే తృతీయాం విన్యస్య పశ్చాదావాహనాదికమ్ । ఆవాహనాదినా పూర్వం విశ్వేదేవాన్ప్రపూజ్యచ ॥ ౨,౮.

మూడవదానిని మధ్యలో ఉంచి, తరువాత ఆవాహనాది కర్మలు చేసి, ముందుగా విశ్వదేవతలను ఆహ్వానించి పూజించాలి.

వసుభ్యస్త్వామహం విప్ర రుద్రేభ్యస్త్వామహం తతః । సూర్యేభ్యస్త్వామహం విప్ర భోజయామీతి తాన్వదేత్ ॥ ౨,౮.

బ్రాహ్మణులకు ఇలా చెప్పాలి: 'వసువులకు నిన్ను అర్పిస్తున్నాను బ్రాహ్మణా, రుద్రులకు నిన్ను అర్పిస్తున్నాను, సూర్యులకు నిన్ను అర్పిస్తున్నాను, ఇప్పుడు భోజనం పెట్టుతున్నాను.'

ఆవాహనాదికం శేషం కుర్యాచ్చ పితృశేషవత్ । సామ్యాం ధేనుం తతో దద్యాద్వసూద్దేశం ద్విజాయ తు ॥ ౨,౮.

మిగతా ఆవాహనాది కర్మలను పితృశేషంగా చేయాలి. తరువాత ఒక గోవును అందరికీ, వసువుల కోసం ఒక బ్రాహ్మణునికి ఇవ్వాలి.

ఆగ్నేయ్యాం చాథ రౌద్రాయ యామ్యాం సూర్యద్విజాయ తు । విశ్వేభ్యశ్చాథ దేవేభ్యస్తిలపాత్రం నివేదయేత్ ॥ ౨,౮.

అగ్నేయ్యకు, రౌద్రకు, యామ్యకు, సూర్యబ్రాహ్మణునికి అర్పించి, విశ్వదేవతలకు నువ్వులతో కూడిన పాత్రను సమర్పించాలి.

స్వస్తీత్యేవ తథాక్షయ్యం జలం దత్త్వాథ తాన్ద్విజాన్ । విసర్జయేత్స్మరన్విష్ణుం దేవమష్టాక్షరం విభుమ్ ॥ ౨,౮.

'స్వస్తి' అని చెప్పి, అక్షయమైన నీటిని ఇచ్చి, ఆ బ్రాహ్మణులను పంపించాలి. ఆ సమయంలో విష్ణుమూర్తిని, అష్టాక్షర మంత్రంతో, జ్ఞాపకం చేసుకోవాలి.

తతః కామం కులేశానీం శివం నారాయణం స్మరేత్ । చతుర్దశ్యాం తతో గచ్ఛేద్యథాప్రాప్తాం సరిద్వరామ్ ॥ ౨,౮.

తర్వాత, మనసులో ఉన్న కోరికతో, ఇంటి దేవత అయిన అమ్మవారిని, శివుడిని, నారాయణుడిని స్మరించాలి. ఆ నాలుగోపదినాలుగు రోజున, దగ్గరలో ఉన్న ఉత్తమ నదికి వెళ్లాలి.

వస్త్రాణి లోహఖణ్డాని జితం త ఇతి సంజపన్ । దక్షిణాభిముఖో వహ్నిం జ్వాలయేత్తత్ర చ స్వయమ్ ॥ ౨,౮.

బట్టలు, ఇనుప ముక్కలు తీసుకుని, 'ఇవి జయించబడినవి' అని జపిస్తూ, దక్షిణ దిశను చూసేలా తానే స్వయంగా అగ్ని వెలిగించాలి.

పఞ్చాశతా కుశైర్బ్రాహ్మీం కృత్వా ప్రతికృతిం దహేత్ । హుత్వా శ్మాశానికం హోమం పూర్ణాహుత్యన్తమేవ హి ॥ ౨,౮.

యాభై దర్భలు తీసుకుని, బ్రాహ్మీ రూపాన్ని తయారు చేసి, దాన్ని అగ్నిలో వేసి కాల్చాలి. శ్మశాన హోమాన్ని చేసి, పూర్ణాహుతితో ముగించాలి.

నిరగ్రిమథ వా భూమిం యమం రుద్రఞ్చ సంస్మరేత్ । హుత్వా ప్రాధానికే స్థానే పశ్చాదావాహయేచ్చ తమ్ ॥ ౨,౮.

లేదా, అగ్ని లేకుండా నేలపై యముడిని, రుద్రుడిని స్మరించాలి. ప్రధాన స్థలంలో హోమం చేసి, తరువాత ఆయన్ని ఆహ్వానించాలి.