రుద్ధాఞ్శుద్ధాన్ భూపతీన్మాగధేన భీమేనైనం ఘాతయిత్వా మురారిః । నిర్బద్ధాన్యో భర్గయజ్ఞాయ ముక్తశ్చక్రో మేఽసౌ కర్మపాశం లునాతు ॥ ౨,౭.
రాజులను మాగధుడైన భీముడు బంధించి శుద్ధి చేసినప్పుడు, మురారి అతన్ని సంహరించి, భర్గుని యజ్ఞానికి అశ్వాన్ని విడిపించినవాడు. ఆ చక్రం నా కర్మబంధాలను తెంచాలని కోరుతున్నాను.
మనసైవైహ మామస్తౌత్స్తూయమానోఽహముత్థితః । అగచ్ఛం సహసా తత్ర యత్ర ప్రేతైః స నీయతే ॥ ౨,౭.
అతడు మనసులో నన్ను స్తుతించగా, ఆ స్తుతిని స్వీకరించి, నేను వెంటనే లేచి, ప్రేతాలు అతడిని లాక్కెళ్తున్న చోటికి వెళ్ళాను.
దృష్ట్వా తైర్నీయమానన్తు కౌతుకం మేఽభవత్ఖగ । పప్రచ్ఛ న కియన్తం వై కాలం తాన్పృష్ఠతోఽన్వగామ్ ॥ ౨,౭.
వాళ్లు అతడిని లాక్కెళ్తున్నదాన్ని చూసి, ఓ పక్షిరాజా, నాకు ఆశ్చర్యం కలిగింది. వాళ్ల వెనక వెళ్ళుతూ, ఎంతకాలం ఇలా లాక్కెళ్తారు అని అడిగాను.
మమ సన్నిధిమాత్రేణ ద్విజాతిం తఞ్చ సర్పహన్ । తత్కాలం శివికాసుప్తభూపాలసుఖమావిశత్ ॥ ౨,౭.
నా సన్నిధి వల్ల, ఓ సర్పహంతా, ఆ ద్విజుడు ఆ క్షణంలో శివికలో నిద్రపోతున్న రాజు అనుభవించే సుఖాన్ని పొందాడు.
మణిభద్రస్తతో మేరుం గచ్ఛన్దృష్టో మయా పథి । నికోచ్యాక్షి స్వపార్శ్వం స నీతో వై యక్షరాణ్మయా ॥ ౨,౭.
ఆ తరువాత నేను ప్రయాణంలో ఉండగా, మణిభద్రుడు మెరుపర్వతానికి వెళ్తున్నాడని చూశాను. పిలిచి, నా పక్కన తీసుకొచ్చాను. ఆ యక్షరాజును నేను నడిపించాను.
తమవోచం మహాయక్షం త్వం హి ప్రతిభటో భవ । ప్రేతాన్నాశయ తద్భూయః శవఞ్చ హర తద్గతమ్ ॥ ౨,౭.
ఆ మహాయక్షునికి నేను ఇలా చెప్పాను: 'నీవు కాపలాదారుడిగా ఉండాలి. ప్రేతాలను అక్కడి నుండి తరిమేయి. అక్కడికి వెళ్లిన మృతదేహాన్ని కూడా తీసివేయి.'
ఇత్యుక్తః స మహాఘోరం కృత్వా రోషం సుదుఃసహమ్ । జగ్రాహ ప్రేతరూపం తత్ప్రేతానామపి దుఃఖదమ్ ॥ ౨,౭.
అలా అన్న వెంటనే అతడు భయంకరమైన, తట్టుకోలేని కోపంతో ఊగిపోయి, ఇతర ప్రేతలకు కూడా బాధను కలిగించే ప్రేత రూపాన్ని ధరించాడు.
స వివృత్య స్వకౌ బాహూ సృక్కిణీ పరిలేలిహన్ । భేదయన్నురువాతేన ప్రేతాంస్తాన్సంముఖో యయౌ ॥ ౨,౭.
అతడు తన రెండు చేతులను విస్తరించి, పెదవులను నాకుతూ, గాలి వేగంతో ముందుకు దూసుకెళ్లి, ఎదురుగా ఉన్న ప్రేతలను చెదరగొట్టాడు.
బాహుభ్యాం ద్వౌ ద్వౌ చ పద్భ్యాం మూర్ధ్నైకం చ సమాహరత్ । ప్రేతానథాపి సహసా జఘాన దృఢముష్టినా ॥ ౨,౭.
రెండు చేతులతో ఇద్దరిని, రెండు కాళ్లతో మరొద్దరిని, తలతో ఒకరిని పట్టుకుని, వెంటనే గట్టిగా ముష్టితో ఆ ప్రేతలను కొట్టాడు.
తే వివర్ణముఖాః సర్వే తం ద్విజఞ్చ శవం తథా । ఏకైకం హస్తపాదైశ్చ గృహీత్వా యుద్ధమారభన్ ॥ ౨,౭.
వాళ్లందరి ముఖాలు వాడిపోయి, ఆ శవాన్ని, ద్విజుడిని కలిపి, ఒక్కొక్కరు చేతులు కాళ్లతో పట్టుకుని యుద్ధం మొదలుపెట్టారు.
తే నఖైస్తలఘాతైశ్చ పాదఘాతైస్తథైవ చ । దంష్ట్రాఘాతైశ్చ సర్వే తమేకం ప్రేతం వ్యదారయన్ ॥ ౨,౭.
వాళ్లు అందరూ తమ నఖాలతో, చెయ్యి దెబ్బలతో, కాళ్లతో తన్నుతూ, పళ్లతో కొరికి, ఆ ఒక్క ప్రేతను చీల్చిపారేశారు.
తేషాం ప్రహారాన్విఫలాన్కృత్వా సంప్రతి తానథ । జీవం న తు శవం తేషాం జహ్రే ప్రాణమివాన్తకః ॥ ౨,౭.
వాళ్ల దెబ్బలు ఫలించకపోయినా, అతడు మరణదేవుడు లాగ, వాళ్లలో ఒకరి ప్రాణాన్ని పట్టుకున్నాడు, కానీ శవాన్ని మాత్రం వదిలిపెట్టాడు.
హృతమాత్రే శవే తే తు పారియాత్రే గిరౌ ద్విజమ్ । ముక్త్వాధావన్ ప్రముదితా ఏకం ప్రేతం సుదారుణాః ॥ ౨,౭.
శవాన్ని తీసుకున్న వెంటనే, ఆ భయంకరమైన ప్రేతలు ఆనందంతో, పరియాత్ర పర్వతంపై ఉన్న ద్విజుడిని వదిలేసి, ఆ ఒక్క ప్రేతను వెంబడించారు.
స వాయుగమనః ప్రేతః ప్రాప్తస్తైః క్షణమాత్రతః । అదృశ్యతాం యయౌ తేఽథ హతాశా విప్రమాగమన్ ॥ ౨,౭.
ఆ ప్రేత గాలి వేగంతో పారిపోతూ, వాళ్ల చేతిలో క్షణంలో పట్టుబడింది; వెంటనే అదృశ్యమైపోయింది. వాళ్లు ఆశలు కోల్పోయి మళ్లీ బ్రాహ్మణుడి దగ్గరకు వచ్చారు.
ప్రారబ్ధమాత్రే విప్రస్య పాటనే తత్ర పర్వతే । మమ స్థానస్య విప్రస్య మహిమ్నేవ చ తత్క్షణే ॥ ౨,౭.
ఆ పర్వతంపై బ్రాహ్మణుడు పారాయణం మొదలుపెట్టగానే, అదే క్షణంలో నా స్థల శక్తి, బ్రాహ్మణుని మహిమ వల్ల—
సద్యః స్మృతిః సముత్పన్నా తేషాం పూర్వస్య జన్మనః । విప్రం ప్రదక్షిణీకృత్య ద్విజర్షభమథాబ్రువన్ ॥ ౨,౭.
వెంటనే వాళ్లకు మునుపటి జన్మ జ్ఞాపకం వచ్చి, బ్రాహ్మణుడిని ప్రదక్షిణగా తిరిగి, ఆ గొప్ప ద్విజునితో మాట్లాడారు.
అద్య నః క్షన్తుమర్హోఽసీత్యుక్త్వా తే సురదామ్భికాః । గిరేరివ పరావర్తం సముద్రస్యేవ శోషణమ్ ॥ ౨,౭.
వాళ్లు, 'ఈ రోజు మమ్మల్ని క్షమించాలి' అని చెప్పి, పర్వతం వెనక్కు తిరిగినట్టు, సముద్రం ఎండిపోయినట్టు—
తేషాం తద్వచనం శ్రుత్వాపృచ్ఛత్కే యూయమిత్యథ । కిం మాయా కిము వా స్వప్న ఉతాహో చిత్తవిభ్రమః ॥ ౨,౭.
వాళ్ల మాటలు విని, 'మీరు ఎవరు? ఇది మాయా, కల, లేక మనస్సు భ్రమా?' అని అడిగాడు.
ప్రేతా ఊచుః । అవేహి తత్త్వమేవైతత్ప్రేతా వై కర్మజా వయమ్ । బ్రాహ్మణ ఉవాచ । కింనామానః కిమాచారాః కథఞ్చేమాం దశాం గతాః ॥ ౨,౭.
ప్రేతలు చెప్పారు: 'నిజంగా తెలుసుకో, మేము కర్మఫలంగా ప్రేతలమయ్యాం.' బ్రాహ్మణుడు అడిగాడు: 'మీ పేర్లు ఏమిటి, మీరు ఏ పనులు చేసారు, ఈ స్థితికి ఎలా వచ్చారు?'
అవినీతాః కథం పూర్వం వినీతాః సామ్ప్రతం కథమ్ । ప్రేతా ఊచుః । శృణు విప్రేన్ద్ర వక్ష్యామః ప్రశ్నానామనుపూర్వశః ॥ ౨,౭.
'మునుపు ఎలా అవినీతిగా ఉండి, ఇప్పుడు ఎలా వినీతులయ్యారు?' ప్రేతలు చెప్పారు: 'విప్రేంద్రా! మీరు అడిగిన ప్రశ్నలకు క్రమంగా సమాధానం చెబుతాం, వినండి.'
ఉత్తరాణి మహాయోగింస్త్వద్దర్శనగతాంహసః । అహం పర్యుషితో నామ్నా ఏష సూచీముఖః స్మృతః ॥ ౨,౭.
'మహాయోగీ! మీ దర్శనంతో మా పాపాలు పోయాయి. నా పేరు పర్యూషిత, ఇతడు సూచీముఖుడు.'
తృతీయః శీఘ్రగస్తుర్యో రోధకో లేఖకః పరః । బ్రాహ్మణ ఉవాచ । ప్రేతానాం కర్మజాతానాం కుతో నామ నిరర్థకమ్ ॥ ౨,౭.
'మూడవవాడు శీఘ్రగుడు, నాలుగవవాడు రోధకుడు, ఐదవవాడు లేఖకుడు.' బ్రాహ్మణుడు అడిగాడు: 'కర్మఫలంగా ప్రేతలైనవాళ్ల పేర్లకు అర్థం లేకుండా ఎలా ఉంటుంది?'
నిరుక్తిమేషాం నామ్నాం వై ప్రేతా వదత మా చిరమ్ । శ్రీకృష్ణ ఉవాచ । ఏవముక్తాస్తు విప్రేణ పృథగుత్తరమబ్రువన్ ॥ ౨,౭.
'వాళ్ల పేర్లకు అర్థం చెప్పండి, ఆలస్యం చేయకండి.' శ్రీకృష్ణుడు చెప్పాడు: అలా బ్రాహ్మణుడు అడిగినప్పుడు, వాళ్లు ఒక్కొక్కరు వేర్వేరుగా సమాధానం చెప్పారు.
పర్యుషిత ఉవాచ । కదాచిచ్ఛ్రాద్ధకాలే వై మయా విప్రో నిమన్త్రితః ॥ ౨,౭.
పర్యుషితుడు చెప్పాడు: 'ఒకసారి శ్రాద్ధ సమయంలో నేను ఒక బ్రాహ్మణుడిని ఆహ్వానించాను...'
స చ కృత్వా విలమ్బేన వృద్ధో మద్గృహమాగతః । అకృతశ్రాద్ధకర్మాహం తం పాకం భుక్తవాన్ క్షుధా ॥ ౨,౭.
ఆ వృద్ధుడు ఆలస్యంగా నా ఇంటికి వచ్చాడు. నేను శ్రాద్ధకర్మ చేయకుండానే, ఆకలితో ఆ భోజనం తిన్నాను.
అదదామన్నమాకృష్య విప్రే పర్యుషితం కియత్ । తస్మాత్పాపాన్మృతః పాపో యోనిం వై కుత్సితాం గతః ॥ ౨,౭.
ఆ బ్రాహ్మణుడికి కొంత పాత అన్నం తీసివ్వగా, ఆ పాపం వల్ల నేను పాపిగా మరణించి, నీచమైన జన్మను పొందాను.
యతః పర్యుషితం దత్తం తతః పర్యుషితః స్మృతః । సూచీముఖ ఉవాచ । కదాచిద్బ్రాహ్మణీ కాచిత్తీర్థం భద్రవటం యయౌ ॥ ౨,౭.
పాతది ఇచ్చినందువల్ల దానిని పాతదని అంటారు. సూచీముఖుడు ఇలా చెప్పాడు: ఒకసారి ఒక బ్రాహ్మణి భద్రవట తీర్థానికి వెళ్లింది.
పఞ్చవర్షసుతా వృద్ధా పుత్రమాత్రైకజీవితా । అహం క్షత్త్రియదాయాదస్తస్యా రోధమకారిషమ్ ॥ ౨,౭.
ఆమెకు ఐదు సంవత్సరాల కుమారుడు ఉండగా, తన ప్రాణం మొత్తం అతనిపైనే ఆధారపడింది. నేను క్షత్రియ వంశస్థుడిగా, ఆమెను ఏడిపించాను.
వనే తు విజనే తత్ర పాపాధ్వగగతిం గతః । తస్యాః సవస్త్రం పాథేయం తత్సూనోర్వసనాని చ ॥ ౨,౭.
ఆ అరణ్యంలో, పాపపు మార్గంలో నడుచుకుంటూ, ఆమె వస్త్రాలు, తినుబండారాలు, కుమారుని దుస్తులు కూడా తీసుకున్నాను.
గృహీతాని మయా విప్ర శిరస్యాపీడ్య ముష్టినా । తృషార్తస్తత్క్షణం బాలః పాత్రసంస్థం జలం పిబన్ ॥ ౨,౭.
బ్రాహ్మణా! వాటిని పట్టుకుని, ఆమె తలపై ముష్టితో కొట్టాను. అదే సమయంలో, ఆమె కుమారుడు దాహంతో పాత్రలోని నీటిని తాగుతున్నాడు.