పతిపుత్రవతీ నారీ భర్తురగ్రే మృతా యది । వృషోత్సర్గం న కుర్వీత గాం దద్యాచ్చ పయస్విః నీమ్ ॥ ౨,౬.
భర్త, కుమారుడు ఉన్న మహిళ భర్త కన్నా ముందే మరణిస్తే, ఆమె వృషోత్సర్గం చేయకూడదు. పాలు ఇచ్చే ఆవును దానం చేయాలి.
శ్రీకృష్ణ ఉవాచ । శ్రుత్వా వాక్యం వసిష్ఠస్య రాజా మధుపురీం గతః । చకార విధివత్సర్వం వృషోత్సర్గమహం ఖగ ॥ ౨,౬.
శ్రీకృష్ణుడు ఇలా అన్నాడు: వశిష్ఠుని మాటలు విని, రాజు మధుపురికి వెళ్లి, వృషోత్సర్గాన్ని అన్ని విధాలా శాస్త్రోక్తంగా నిర్వహించాడు, ఓ పక్షీ!
గృహం గత్వా స ఆత్మానం కృతకృత్యమమన్యత । కాలేన నిధనం ప్రాప్తో నీతో వైవస్వతానుగైః ॥ ౨,౬.
ఇంటి కి వెళ్లి, తాను తన ధర్మాన్ని నెరవేర్చానని భావించాడు. కాలక్రమంలో మరణించి, వైవస్వతుని దూతలు అతడిని తీసుకెళ్లారు.
స కాలనగరం హిత్వా గతో దూరతరం పథి । శ్రాద్ధదేవపురం కుత్రేత్యేవం దూతానపృచ్ఛత ॥ ౨,౬.
కాలనగరాన్ని విడిచిపెట్టి, దారిలో ఇంకా దూరంగా వెళ్లి, 'శ్రాద్ధదేవతల నగరం ఎక్కడ?' అని దూతలను అడిగాడు.
పాపినో యత్ర పాత్యన్తే యామ్యై పాపవిశుద్ధయే । యత్ర దేవః స ధర్మాధర్మవిచేతనః ॥ ౨,౬.
'పాపులు యముని దూతలచే పాపపరిహారానికి పడవేయబడే చోటు, అక్కడ ధర్మాధర్మాలను విచారించే దేవుడు ఉన్నాడు.'
గతం పాపపురం తత్తు న ద్రష్టవ్యం భవాదృశైః । అగ్రే దృష్ట్వా ధర్మరాజమూచుస్తే పరమాదరాత్ ॥ ౨,౬.
'ఆ పాపపురాన్ని నీవు దాటి వచ్చావు. నీలాంటి వారికి అది కనిపించదు.' ముందుగా ధర్మరాజును చూసి, వారు అతనిని గౌరవంగా పలికారు.
దివ్యరూపస్తదా దేవో దేవగన్ధర్వసంయుతః । ఆత్మానం దర్శయా మాస తస్య రాజ్ఞో మహాత్మనః ॥ ౨,౬.
అప్పుడు ఆ దేవుడు, దేవతలు, గంధర్వులతో కూడి, దివ్యరూపంలో ఆ మహాత్ముడైన రాజుకు తనను తాను చూపించాడు.
ప్రణమ్య దణ్డవద్రాజా కృతాఞ్జలిః పురః స్థితః । తుష్టావ బహుధా దేవం హర్షపురితమానసః ॥ ౨,౬.
రాజు భూమికి నమస్కరించి, చేతులు జోడించి, దేవుని ముందు నిలబడి, ఆనందంతో హృదయం నిండిపోయి, అనేక విధాలుగా స్తుతించాడు.
ధర్మరాజోఽపి రాజానం ప్రశస్యేదమువాచ హ । నీయతాం దేవలోకాయ యత్ర భోగాః సుపుష్కలాః ॥ ౨,౬.
ధర్మరాజు కూడా రాజును ప్రశంసించి, ఇలా అన్నాడు: 'అతడిని దేవలోకానికి తీసుకెళ్ళండి. అక్కడ అనేక భోగాలు ఉన్నాయి.'
తద్వీరవాహనః శ్రుత్వా పప్రచ్ఛసమవర్తినమ్ । న జానే కేన పుణ్యేన స్వర్గం నయసి మాం విభో ॥ ౨,౬.
అది విని, ఆ వీరుడైన రాజు పక్కన ఉన్నవానిని అడిగాడు: 'ప్రభూ! నేను ఏ పుణ్యంతో స్వర్గానికి తీసుకుపోతున్నానో నాకు తెలియదు.'
ధర్మరాజ ఉవాచ । త్వయా కృతాని పుణ్యాని దానం యజ్ఞాః సవిస్తరాః । మథురాయాం వృషోత్సర్గో వసిష్ఠవచనాత్కిల ॥ ౨,౬.
ధర్మరాజు ఇలా అన్నాడు: నీవు చేసిన పుణ్య కార్యాలు, విస్తారంగా చేసిన దానాలు, యజ్ఞాలు, అలాగే వసిష్ఠుడు చెప్పినట్లు మథురలో వృషభాన్ని విడిచిన కార్యం— ఇవన్నీ నీకు కలిసొచ్చాయి.
ధర్మః స్వల్పోఽపి నృపతే యది సమ్యగుపాసితః । ద్విజదేవప్రసాదేన స యాతి బహువిస్తరమ్ ॥ ౨,౬.
ఓ రాజా! ధర్మాన్ని ఎంత తక్కువగా చేసినా, దాన్ని సరిగ్గా ఆచరించితే, బ్రాహ్మణులు మరియు దేవతల కృపతో అది ఎంతో విస్తరిస్తుంది.
ఇత్యుక్త్వా యమునాభ్రాతా క్షణాదన్తర్ధిమాయయౌ । వీరబాహుర్దివం గత్వా దేవైః సహ ముమోద హ ॥ ౨,౬.
ఇలా చెప్పి, యమునా సోదరుడు క్షణంలో కనబడకుండా పోయాడు. వీరబాహు స్వర్గానికి వెళ్లి, అక్కడ దేవతలతో కలిసి ఆనందించాడు.
శ్రీకృష్ణ ఉవాచ । మయా తే కథితం పక్షిన్ వృషయజ్ఞః సువిస్తరః । ప్రాణినాం కర్మనిర్హారం శ్రుత్వా పాపైః ప్రముచ్యతే ॥ ౨,౬.
శ్రీకృష్ణుడు ఇలా అన్నాడు: ఓ పక్షీ! వృషయజ్ఞాన్ని నేను నీకు పూర్తిగా వివరించాను. జీవుల కర్మ వినాశాన్ని వినగానే, పాపాల నుండి విముక్తి కలుగుతుంది.
శ్రీగరుడమహాపురాణమ్ ౭ గరుడ ఉవాచ । శ్రుతం మే మహాదాఖ్యానం వృషోత్సర్గఫలం హరే । పునరన్యాం కథాం బ్రూహి యత్ర తే మహిమాద్భుతః ॥ ౨,౭.
గరుడుడు ఇలా అన్నాడు: ఓ హరి! వృషభాన్ని విడిచిన ఫలితాన్ని గురించి గొప్ప కథను నేను విన్నాను. నీ అద్భుతమైన మహిమ కనబడే మరో కథను మళ్లీ చెప్పు.
శ్రీకృష్ణ ఉవాచ । అహం తే కథయామ్యద్య సంవాదం పరమాద్భుతమ్ । సన్తప్తకస్య చ ప్రేతైస్తద్రూపజ్ఞాపనాయ వై ॥ ౨,౭.
శ్రీకృష్ణుడు ఇలా అన్నాడు: ఇప్పుడు నేను నీకు ఒక అద్భుతమైన సంభాషణను, అలాగే సంతప్తకునికి ప్రేతాత్మలు చూపిన రూపాలను చెబుతాను.
విప్రః సన్తప్తకః కశ్చిత్తపసాదగ్ధకిల్బిషః । సంసారాసారతాం జ్ఞాత్వారణ్యష్వేవ చచార హ ॥ ౨,౭.
ఒక బ్రాహ్మణుడు ఉండేవాడు, పేరు సంతప్తకుడు. అతని పాపాలు తపస్సుతో కాలిపోయాయి. ఈ లోక జీవితం వ్యర్థమని తెలుసుకుని, అడవుల్లో తిరుగుతూ ఉండేవాడు.
వైఖానసమునివ్రాతైః ప్రాణిపాతకృతేక్షణః । స కదాచిత్తీర్థయాత్రాముద్దిశ్య స్మాటతిద్విజః ॥ ౨,౭.
వైఖానస మునుల నియమాలను పాటిస్తూ, అన్ని జీవుల మేలుకోసం ప్రయత్నిస్తూ, ఆ ఉత్తమ బ్రాహ్మణుడు ఒకసారి తీర్థయాత్రకు బయలుదేరాడు.
ప్రత్యాకృష్టేన్ద్రియత్వాచ్చ బహిర్వృత్తినిరోధకః । సంస్కారమాత్రగమనో మార్గభ్రష్టో బభూవ హ ॥ ౨,౭.
ఇంద్రియాలను అదుపులో పెట్టుకుని, బాహ్య క్రియలను తగ్గించుకుని, కేవలం సంస్కారాల నిమిత్తమే ప్రయాణం చేస్తూ, మార్గం తప్పిపోయాడు.
చలన్నేవం స్నానకాలే మధ్యాహ్నేఽథాభిలాషుకః । జలస్యోన్మీల్య నయనే దిశః సర్వా న్యభీలయత్ ॥ ౨,౭.
అలా తిరుగుతూ, ఒకసారి మధ్యాహ్న సమయంలో స్నానం చేస్తూ, కోరికతో నీటిలో కన్నులు తెరిచి, అన్ని దిశలకూ చూశాడు.
స దదర్శ తదా గుల్మైర్వోరుద్వృక్షశతైశ్చితమ్ । త్వక్సారైః శాఖిశాఖాభిః సంకులం గహనంవనమ్ ॥ ౨,౭.
అప్పుడు అతను అక్కడ గుబురుగా పెరిగిన పొదలతో, వందలాది పెద్ద చెట్లతో, కొమ్మలు, కొమ్మలచే చిక్కుగా ఉన్న ఒక దట్టమైన అడవిని చూశాడు.
తత్ర తాలాస్తమాలాశ్చ ప్రియాలాః పనసాస్తథా । శ్రీపర్ణో శాలశాఖోటస్యన్దనాస్తిన్దుకాస్తథా ॥ ౨,౭.
ఆ అడవిలో తాళ, తమాల, ప్రియాల, పనస, శ్రీపర్ణ, శాల, ఖదిర, స్యందన, తిందుక వంటి చెట్లు ఉన్నాయి.
సర్జార్జునామ్రాతకాశ్చ శ్లేష్మా తకభిభీతకౌ । పిచుమర్దశ్చిఞ్చిణీ చ కర్కన్ధూకర్ణికారకాః ॥ ౨,౭.
అలాగే సర్జ, అర్జున, అమ్రాతక, శ్లేష్మాతక, భీతక, పిచుమర్ద, చించిణీ, కర్కంధు, కర్ణికార వంటి చెట్లు కూడా ఉన్నాయి.
ఏతే చాన్యే చ బహవో వృక్షాస్తేషు న దృశ్యతే । పక్షిణామపి వై పన్థా మనుష్యస్య కుతః పునః ॥ ౨,౭.
ఇవి కాకుండా మరెన్నో చెట్లు అక్కడ ఉన్నాయి. ఆ అడవిలో పక్షులకు కూడా దారి కనబడదు, మనుషులకైతే మరీ లేదు.
తస్మిన్ వనే మహాఘోరే సింహవ్యాఘ్రసమాకులే । తరక్షుగవయైరృక్షైర్మహిషైశ్చ నిషేవితే ॥ ౨,౭.
ఆ భయంకరమైన అడవిలో సింహాలు, పులులు, తక్కిన జంతువులు, గవయాలు, ఎలుగుబంట్లు, మహిషాలు తిరుగుతున్నాయి.
కుఞ్జ రైరురుభిర్నాగైర్మర్కటైశ్చ తథామృగైః । శ్వాపదైశ్చ తథా చాన్యైః పిశాచై రాక్షసైర్వృతే ॥ ౨,౭.
అలాగే పెద్ద ఏనుగులు, కోతులు, జింకలు, ఇతర అడవి జంతువులు, పిశాచులు, రాక్షసులు కూడా అక్కడ సంచరిస్తున్నారు.
సన్తప్తకో ద్విజః కిఞ్చిద్భయసన్త్రస్తమానసః । కాన్దిశీకః సమభవఢ్యద్భవిష్యో యయౌ పునః ॥ ౨,౭.
సంతప్తకుడు అనే బ్రాహ్మణుడు కొంత భయంతో మనసు కలవరపడి, దిక్కులు తెలియక మరింత లోపలికి పోయాడు.
ఝఙ్కారేషు చ ఝిల్లీనాం ఘూకానాం ఘూత్కృతేష్వపి । దత్తకర్ణః కునీలాఙ్గశ్చచాల పదపఞ్చకమ్ ॥ ౨,౭.
చిమ్మ చిమ్మగా జిల్లీలు మోగుతుండగా, గుడ్లగూళ్లు అరుస్తుండగా, అతను శ్రద్ధగా వింటూ, భయంతో ఒళ్లు వణికిస్తూ, కొంత దూరం నడిచాడు.
స తత్ర వటవృక్షాగ్రే స్నాయుబద్ధం శవం తథా । దదర్శ తద్భుజశ్చైవ పఞ్చ ప్రేతాన్ సుదారుణాన్ ॥ ౨,౭.
అక్కడ, ఒక పెద్ద మర్రిచెట్టు మీద, నరములతో కట్టబడిన ఒక మృతదేహాన్ని, దాని చేతులను పట్టుకుని ఉన్న అయిదు భయంకరమైన ప్రేతాలను అతడు చూశాడు.
శిరాస్థిచర్మశేషాఙ్గాన్ పృష్ఠలగ్నోదరాన్ ఖగ । త్యక్తాన్నాసికయా నేత్రకూపపాతభయాదివ ॥ ౨,౭.
వాళ్ల శరీరాలు నరాలు, ఎముకలు, చర్మం మాత్రమే మిగిలినవిగా ఉండి, వెన్నెముకలు పొట్టకు అతుక్కొని, ముక్కు లేకుండా, భయంతో కళ్లకుంటలు లోపలికి పడిపోయినట్లు కనిపించాయి.