గరుడపురాణమ్

చక్రతీర్థం నైమిషఞ్చ శివతీర్థమనన్తకమ్ । గోప్రతారకనాగేశమయోధ్యాబిన్దుసంజ్ఞితమ్ ॥ ౨,౬.

'చక్రతీర్థం, నైమిషారణ్యం, అనంతమైన శివతీర్థం, గోప్రతార, నాగేశ, అయోధ్య, బిందు అనే స్థలం.'

యత్రాస్త ముక్తిదః సాక్షాద్రామో రాజీవలోచనః । ఆగ్నేయం వాయుకౌబేరం కౌమారం భూరుహాం పునః ॥ ౨,౬.

'అక్కడ పద్మనేత్రుడైన రాముడు ప్రత్యక్షంగా మోక్షాన్ని ప్రసాదించే వాడు; అగ్ని, వాయువు, కుబేరుడు, కుమారుడు, మళ్ళీ భూరుహా వంటి పవిత్రస్థలాలు.'

సౌకరం మథురా యత్ర నిత్యం సన్నిహతో హరిః । పుష్కరం సత్యతీర్థఞ్చ జ్వాలతీర్థం దినేశ్వరమ్ ॥ ౨,౬.

'సౌకర తీర్థం, మథురలో ఎప్పుడూ హరి ఉన్నాడు; పుష్కరం, సత్యతీర్థం, జ్వాలతీర్థం, దినేశ్వరుడు.'

ఇన్ద్రతీర్థం కురుక్షేత్రం యత్ర ప్రాచీ సరస్వతీ । తాపీ పయోష్ణీ నిర్విన్ధ్యా మలయః కృష్ణవేణికా ॥ ౨,౬.

'ఇంద్రతీర్థం, కురుక్షేత్రం, అక్కడ ప్రాచీన సరస్వతి ప్రవహిస్తుంది; తాపీ, పయోష్ణి, నిర్వింద్య, మలయ, కృష్ణవేణిక.'

గోదావరీ దణ్డకఞ్చ తామ్రచూడం సదోదకమ్ । ద్యావాభూమీశ్వరం దృష్ట్వా శ్రీశైలః పర్వతేశ్వరః ॥ ౨,౬.

'గోదావరి, దండకారణ్యం, ఎప్పుడూ నీరు ప్రవహించే తామ్రచూడం; ద్యావాభూమీశ్వరుని దర్శించి, శ్రీశైలం, పర్వతేశ్వరుడు.'

అసంఖ్యలిఙ్గతీర్థాని యత్ర సన్తి సదా మునే । వేఙ్కటాద్రౌ మహాతేజాః శ్రీరఙ్గాఖ్యః స్వయం హరిః ॥ ౨,౬.

'అక్కడ ఎన్ని లింగతీర్థాలు ఉన్నాయో లెక్కలేదు, మునివరా! వేంకటపర్వతంపై మహాతేజస్సుతో శ్రీరంగుడు అనే స్వయంహరి ఉన్నాడు.'

వేఙ్కటీ నామ తత్రైవ దేవీ మహిషమర్దినీ । చన్ద్రతీర్థం భద్రవటః కావేరీకుటిలాచలౌ ॥ ౨,౬.

'అక్కడే వేంకటి, మహిషాసురమర్దినిగా ప్రసిద్ధి చెందిన దేవి; చంద్రతీర్థం, భద్రవట, వంకరగా ప్రవహించే కావేరి మరియు ఆ పర్వతాలు.'

అవటోదా తామ్రపర్ణో త్రికృటః కోల్లకో గిరిః । వాసిష్ఠం బ్రహ్మతీర్థఞ్చ జ్ఞానతీర్థం మహోదధిః ॥ ౨,౬.

అవటోడ, తామ్రపర్ణి, త్రికుట, కొల్లక పర్వతం, వాశిష్ఠం, బ్రహ్మతీర్థం, జ్ఞానతీర్థం, మహాసముద్రం— ఇవన్నీ పవిత్ర స్థలాలు.

హృషీకేశం విరాజఞ్చ విశాలం నీలపర్వతః । భీమకూటః శ్వేతగిరీ రుద్రతీర్థముమావనమ్ ॥ ౨,౬.

హృషీకేశం, విరాజం, విశాల, నీలపర్వతం, భీమకూటం, శ్వేతపర్వతం, రుద్రతీర్థం, ఉమావనం— ఇవి కూడా పవిత్రమైన ప్రదేశాలు.

అవాప గిరిజా దేవీ తపసా యత్ర శఙ్కరమ్ । వారుణం సూర్యతీర్థఞ్చ హంసతీర్థం మహోదయమ్ ॥ ౨,౬.

అక్కడ గిరిజా దేవి తపస్సుతో శంకరుని పొందింది. వారుణతీర్థం, సూర్యతీర్థం, హంసతీర్థం, మహోదయం కూడా అక్కడ ఉన్నాయి.

నిమజ్జ్య యత్ర కాకోలా రాజహంసత్వమాయయుః । అసురో యత్ర దేవత్వమవాప స్నానమాత్రతః ॥ ౨,౬.

అక్కడ స్నానం చేసిన కాగులు రాజహంసలుగా మారాయి. ఒక అసురుడు కూడా అక్కడ స్నానం చేసిన వెంటనే దేవుడిగా మారాడు.

విశ్వరూపం వన్దితీర్థం రత్నేశః కుహకాచలః । నరనారాయణం దృష్ట్వా ముచ్యతే పాపకోటిభిః ॥ ౨,౬.

విశ్వరూపం, వందితీర్థం, రత్నేశుడు, కుహకాచలం— ఇవన్నీ పవిత్ర ప్రదేశాలు. నరనారాయణుని దర్శించితే కోట్ల పాపాలు పోతాయి.

సరస్వతీదృషద్వత్యౌ నర్మదా శర్మదా నృణామ్ । నీలకణ్ఠం మహాకాలం పుణ్యం చామరకణ్టకమ్ ॥ ౨,౬.

సరస్వతి, దృషద్వతి, నర్మదా— ఇవి మనుషులకు ఆనందాన్ని ఇస్తాయి. నీలకంఠుడు, మహాకాళుడు, పవిత్రమైన అమరకంటకము కూడా ఉన్నాయి.

చన్ద్రభాగా వేత్రవతీ వీరభద్రం గణేశ్వరమ్ । గోకర్ణం బిల్వతీర్థఞ్చ కర్మకుణ్డం సతారకమ్ ॥ ౨,౬.

చంద్రభాగ, వేత్రవతి, వీరభద్రుడు, గణేశ్వరుడు, గోకర్ణం, బిల్వతీర్థం, కర్మకుండం, సతారకం— ఇవన్నీ పవిత్రమైన ప్రదేశాలు.

స్నానమాత్రేణ యత్రాశు ముచ్యతే కర్మబన్ధనాత్ । అన్యాన్యపి చ తీర్థాని కృతాని కృపయా తవ ॥ ౨,౬.

అక్కడ కేవలం స్నానం చేసిన వెంటనే కర్మబంధం నుంచి త్వరగా విముక్తి కలుగుతుంది. ఇంకా నీ దయ వల్ల ఏర్పడిన ఇతర తీర్థాలు కూడా ఉన్నాయి.

ఉత్పద్యతే శుభా బుద్ధిః సాధూనాం యదనుగ్రహః । ఏకతః సర్వతీర్థాని కరుణాః సాధవోఽన్యతః ॥ ౨,౬.

నీ అనుగ్రహంతో సద్భావన కలిగి, మంచి మనసు కలిగినవారు పుణ్యాన్ని పొందుతారు. ఒకవైపు అన్ని తీర్థాలు, మరొకవైపు దయగల సద్గుణులు ఉంటారు.

అనుగ్రహాయ భూతానాం చరన్తి చరితవ్రతాః । త్వం గురుః సర్వర్ణానాం విద్యయా వయసాధికః ॥ ౨,౬.

ప్రాణుల క్షేమార్థం వ్రతాచరణలు పాటించిన వారు సంచరిస్తారు. నీవు అన్ని వర్ణాలకు గురువు, విద్యలోను వయస్సులోను మించినవాడవు.

అతః పృచ్ఛామ్యహం కిఞ్చిదాధిభూతం చిరన్తనమ్ । కిం కుర్యాం కం ను పృచ్ఛేఽహం మనో మేఽతిచలం మునే ॥ ౨,౬.

కాబట్టి, మునివరా! నేను ప్రాచీనమైన భౌతిక విషయాల గురించి అడుగుతున్నాను. నేను ఏమి చేయాలి? ఎవరిని అడగాలి? నా మనస్సు చాలా చంచలంగా ఉంది.

నిఃస్పృహం బ్రహ్మవిషయే విషయేష్వతిలాలసమ్ । మనాగపి న సహతే విరహం తిమిరం బ్రువత్ ॥ ౨,౬.

బ్రహ్మ విషయాల్లో ఆసక్తి లేకపోయినా, ఇంద్రియ విషయాల్లో మాత్రం అత్యంత మక్కువ చూపుతుంది. కాస్త కూడా వేరుపడలేక, చీకటిలో మునిగిపోతుంది.

మోహితం వివిధైర్భావైః కర్మణాం క్షేత్రముత్తమమ్ । శాన్తిం యథా సమాయాతి సమ్పన్నమివ భూసుర ॥ ౨,౬.

వివిధ భావాలతో మాయలో పడిపోయిన మనస్సు, కర్మలకు ప్రధాన క్షేత్రం. ఓ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా! అది ఎలా శాంతిని పొందుతుంది?

వివేకప్రవణం శుద్ధం యథా స్యాత్కృపయా వద । ఋషిరువాచ । మనస్తు ప్రబలం నిత్యం సవికారం స్వభావతః ॥ ౨,౬.

అది ఎలా వివేకం వైపు మొగ్గు చూపించి, పవిత్రంగా మారుతుంది? దయచేసి చెప్పు. ఋషి ఇలా అన్నాడు: మనస్సు సహజంగా బలంగా, ఎప్పుడూ మారుతూ ఉంటుంది.

వశం నయన్తి కరిణం ప్రమత్తమపి హస్తిపాః । తథాపి సాధుసఙ్గత్యా సాధనైరప్యతన్ద్రితః ॥ ౨,౬.

ఎంత మత్తులో ఉన్న ఏనుగును అయినా, దాని పాలకులు అదుపులోకి తేవగలరు. అలాగే, సత్సంగతితో, శ్రద్ధతో సాధన చేస్తే మనస్సును కూడా నియంత్రించవచ్చు.

తీవ్రేణ భక్తియోగేన విచారేణ వశం నయేత్ । ఇతిహాసం ప్రవక్ష్యామి తవ ప్రత్యయకారకమ్ ॥ ౨,౬.

తీవ్రమైన భక్తి, యోగం, విచారణతో మనస్సును అదుపులోకి తేవాలి. నీకు నమ్మకం కలిగించే ఒక కథను నేను చెప్పబోతున్నాను.

నారదోఽకథయన్మహ్యం స్వవృత్తగతజన్మనః । నారద ఉవాచ । కస్యచిద్ద్విజముఖ్యస్య దాసీపుత్త్రః పురా మునే ॥ ౨,౬.

నారదుడు తన జీవితం గురించి నాకు వివరంగా చెప్పాడు. నారదుడు ఇలా అన్నాడు: ఓ మునివరా! ఒకప్పుడు నేను ఒక బ్రాహ్మణుని దాసిపుత్రుడిని.

శిక్షితో బాలభావేఽపి పాఠితో నితరామహమ్ । తత్రాపి సఙ్గతిర్జాతా మహతాం పుణ్యకర్మణామ్ ॥ ౨,౬.

పిల్లవయసులోనే నాకు బోధన, పాఠాలు బాగా నేర్పారు. అక్కడ నాకు పుణ్యకర్మలు చేసే మహాత్ముల సాంగత్యం కూడా కలిగింది.

ప్రావృట్కాలే మమ గృహే స్థితానాం భాగ్యయోగతః । శుశ్రూషణానువృత్త్యా చ ప్రశ్రయేణ దమేన చ ॥ ౨,౬.

వర్షాకాలంలో నా ఇంట్లో ఉన్నవారు, అదృష్టవశాత్తు, సేవ, వినయంతో, వినయపూర్వకంగా, నియమంతో నన్ను సంతృప్తిపరిచారు.

సన్తోషం పరమం ప్రాప్య కృపయా త్విదమబ్రువన్ । మనీషా నిర్మలా యేన జాతా మమ శుభార్థినీ ॥ ౨,౬.

అంత గొప్ప సంతోషాన్ని పొందిన వారు, దయతో ఇలా అన్నారు. దాంతో నాకు శుభాన్ని కోరే నిర్మలమైన సంకల్పం కలిగింది.

యయా విష్ణుమయం సర్వమ్త్మన్యేవ దదృశివాన్ । మునయ ఊచుః । శృణు వత్స ప్రవక్ష్యా మో హితాయ తవ బాలక ॥ ౨,౬.

దాని వల్లనే నేను నా అంతరంలో సర్వం విష్ణుమయమై కనిపించింది. మునులు ఇలా అన్నారు: 'బాలా! నీకు మేలు కలగాలని మేము చెప్పబోతున్నాను, విను.'

యేన వై ధ్రియమాణేన ఇహాముత్ర సుఖం భవేత్ । దేవతిర్యఙ్మనుష్యాశ్చ సంసారే వివిధా జనాః ॥ ౨,౬.

దాన్ని పాటిస్తే ఇహలోకంలోనూ పరలోకంలోనూ సుఖం లభిస్తుంది. దేవతలు, పశువులు, మనుష్యులు ఇలా అనేక జంతువులు సంసారంలో ఉంటారు.