గరుడపురాణమ్

పాత్రదానపరో నిత్యమాతిథేయాగ్నిసేవకః । గార్హస్థ్యం విధివచ్చక్రే భార్యయా సత్యమేధయా ॥ ౨,౬.

ప్రతిరోజూ దానం చేయడంలో, అతిథులకు సేవ చేయడంలో, అగ్నికి పూజలో నిమగ్నమై, తన సత్యసంధమైన భార్యతో గృహస్థ ధర్మాన్ని సక్రమంగా నిర్వర్తించేవాడు.

స్మార్తేన లోకానజయచ్ఛ్రౌతేన త హవిర్భుజః । కదాచిద్బన్ధుభిః సాకం కృత్వా తీర్థాని భూరిశః ॥ ౨,౬.

స్మృతి విధానాలతో లోకాలను పొందాడు, శ్రౌత కర్మలతో హవిర్భాగాన్ని అనుభవించాడు; అప్పుడప్పుడూ బంధువులతో కలిసి అనేక తీర్థస్థలాలు సందర్శించాడు.

యావదాయాతి సదనం దృష్టవాంల్లోమశం పథి । దణ్డవత్ప్రణిపత్యాశు కృతాఞ్జలిపుటం స్థితమ్ ॥ ౨,౬.

తను ఇంటికి తిరిగి వెళ్తుండగా, మార్గంలో లోమశుడిని చూసి, వెంటనే దండం వేసి నమస్కరించి, చేతులు జోడించి నిలబడ్డాడు.

పప్రచ్ఛ వినయోపేతం కరుణావారివారిధిః । ఋషిరువాచ । కుత ఆగమ్యతే సాధో బ్రాహ్మణైర్బన్ధుభిర్యుతః ॥ ౨,౬.

అతని వినయాన్ని చూసి, దయాసముద్రుడైన ఋషి అడిగాడు: 'సద్గుణసంపన్నుడా! బ్రాహ్మణులు, బంధువులతో కలిసి ఎక్కడి నుండి వస్తున్నావు?'

దృష్ట్వా త్వాం ధర్మనిలయం ప్రక్లిన్నం మానసం మమ । విశ్వమ్భర ఉవాచ । శీర్యమాణం శరీరం హి జ్ఞాత్వా మృత్యుం పురః స్థితమ్ ॥ ౨,౬.

నీను ధర్మమూర్తివి అని చూసి నా మనసు మృదువైంది. విశ్వంభరుడు ఇలా అన్నాడు: 'ఈ శరీరం క్షీణించిపోతుందని, మరణం ఎదురుగా నిలిచిందని తెలుసుకున్నాను.'

భార్యయా ధర్మచారిణ్యా తీర్థయాత్రాం వినిర్గతః । కృత్వా తీర్థాని విధివద్విశ్రాణ్య విపులం వసు ॥ ౨,౬.

'నా ధార్మికమైన భార్యతో కలిసి తీర్థయాత్రకు బయలుదేరి, అన్ని పవిత్రస్థలాలను సక్రమంగా దర్శించి, విరివిగా ధనం పంచాను.'

యావద్వ్రజామ్యహం వేశ్మ భవాన్ దృష్టిపథం గతః । లోమశ ఉవాచ । తీర్థాని సన్తి భూరీణి వర్షైఽస్మిన్ భారతే శుభే ॥ ౨,౬.

'నేను ఇంటికి తిరిగి వెళ్తుండగా, భగవంతుడా! నువ్వు నా దృష్టికి కనిపించావు.' లోమశుడు అన్నాడు: 'ఈ పవిత్రమైన భారతదేశంలో అనేక తీర్థస్థలాలు ఉన్నాయి.'

యత్త్వయా హ్యుపచీర్ణాని తాని సర్వాణి మే వద । వైశ్య ఉవాచ । గఙ్గా చ సూర్య తనయా మహాపుణ్యా సరస్వతీ ॥ ౨,౬.

'నువ్వు సందర్శించిన అన్ని తీర్థాలను నాకు చెప్పు.' వైశ్యుడు అన్నాడు: 'గంగా, సూర్యుని కుమార్తె అయిన మహాపుణ్యస్వరూపిణి సరస్వతి.'

దశాశ్వమేధైరయజద్యత్ర బ్రహ్మా సురేశ్వరః । తీర్థరాజస్తతః కాశీ మహాదేవో దయానిధిః ॥ ౨,౬.

'అక్కడ బ్రహ్మదేవుడు, దేవతాధిపతి, పది అశ్వమేధ యాగాలు చేసిన స్థలం; ఆ తరువాత తీర్థరాజు అయిన కాశీ, దయామయుడైన మహాదేవుడు.'

మృతానాం యత్ర జన్తూనాం కర్ణే జపతి తారకమ్ । పులహస్యాశ్రమం పుణ్యం ఫల్గుతీర్థఞ్చ గణ్డకీ ॥ ౨,౬.

'అక్కడ మరణించిన వారికి తారక మంత్రాన్ని చెవిలో జపిస్తారు; పులహ మహర్షి ఆశ్రమం, పవిత్రమైన ఫల్గు తీర్థం, గండకీ నది.'

చక్రతీర్థం నైమిషఞ్చ శివతీర్థమనన్తకమ్ । గోప్రతారకనాగేశమయోధ్యాబిన్దుసంజ్ఞితమ్ ॥ ౨,౬.

'చక్రతీర్థం, నైమిషారణ్యం, అనంతమైన శివతీర్థం, గోప్రతార, నాగేశ, అయోధ్య, బిందు అనే స్థలం.'

యత్రాస్త ముక్తిదః సాక్షాద్రామో రాజీవలోచనః । ఆగ్నేయం వాయుకౌబేరం కౌమారం భూరుహాం పునః ॥ ౨,౬.

'అక్కడ పద్మనేత్రుడైన రాముడు ప్రత్యక్షంగా మోక్షాన్ని ప్రసాదించే వాడు; అగ్ని, వాయువు, కుబేరుడు, కుమారుడు, మళ్ళీ భూరుహా వంటి పవిత్రస్థలాలు.'

సౌకరం మథురా యత్ర నిత్యం సన్నిహతో హరిః । పుష్కరం సత్యతీర్థఞ్చ జ్వాలతీర్థం దినేశ్వరమ్ ॥ ౨,౬.

'సౌకర తీర్థం, మథురలో ఎప్పుడూ హరి ఉన్నాడు; పుష్కరం, సత్యతీర్థం, జ్వాలతీర్థం, దినేశ్వరుడు.'

ఇన్ద్రతీర్థం కురుక్షేత్రం యత్ర ప్రాచీ సరస్వతీ । తాపీ పయోష్ణీ నిర్విన్ధ్యా మలయః కృష్ణవేణికా ॥ ౨,౬.

'ఇంద్రతీర్థం, కురుక్షేత్రం, అక్కడ ప్రాచీన సరస్వతి ప్రవహిస్తుంది; తాపీ, పయోష్ణి, నిర్వింద్య, మలయ, కృష్ణవేణిక.'

గోదావరీ దణ్డకఞ్చ తామ్రచూడం సదోదకమ్ । ద్యావాభూమీశ్వరం దృష్ట్వా శ్రీశైలః పర్వతేశ్వరః ॥ ౨,౬.

'గోదావరి, దండకారణ్యం, ఎప్పుడూ నీరు ప్రవహించే తామ్రచూడం; ద్యావాభూమీశ్వరుని దర్శించి, శ్రీశైలం, పర్వతేశ్వరుడు.'

అసంఖ్యలిఙ్గతీర్థాని యత్ర సన్తి సదా మునే । వేఙ్కటాద్రౌ మహాతేజాః శ్రీరఙ్గాఖ్యః స్వయం హరిః ॥ ౨,౬.

'అక్కడ ఎన్ని లింగతీర్థాలు ఉన్నాయో లెక్కలేదు, మునివరా! వేంకటపర్వతంపై మహాతేజస్సుతో శ్రీరంగుడు అనే స్వయంహరి ఉన్నాడు.'

వేఙ్కటీ నామ తత్రైవ దేవీ మహిషమర్దినీ । చన్ద్రతీర్థం భద్రవటః కావేరీకుటిలాచలౌ ॥ ౨,౬.

'అక్కడే వేంకటి, మహిషాసురమర్దినిగా ప్రసిద్ధి చెందిన దేవి; చంద్రతీర్థం, భద్రవట, వంకరగా ప్రవహించే కావేరి మరియు ఆ పర్వతాలు.'

అవటోదా తామ్రపర్ణో త్రికృటః కోల్లకో గిరిః । వాసిష్ఠం బ్రహ్మతీర్థఞ్చ జ్ఞానతీర్థం మహోదధిః ॥ ౨,౬.

అవటోడ, తామ్రపర్ణి, త్రికుట, కొల్లక పర్వతం, వాశిష్ఠం, బ్రహ్మతీర్థం, జ్ఞానతీర్థం, మహాసముద్రం— ఇవన్నీ పవిత్ర స్థలాలు.

హృషీకేశం విరాజఞ్చ విశాలం నీలపర్వతః । భీమకూటః శ్వేతగిరీ రుద్రతీర్థముమావనమ్ ॥ ౨,౬.

హృషీకేశం, విరాజం, విశాల, నీలపర్వతం, భీమకూటం, శ్వేతపర్వతం, రుద్రతీర్థం, ఉమావనం— ఇవి కూడా పవిత్రమైన ప్రదేశాలు.

అవాప గిరిజా దేవీ తపసా యత్ర శఙ్కరమ్ । వారుణం సూర్యతీర్థఞ్చ హంసతీర్థం మహోదయమ్ ॥ ౨,౬.

అక్కడ గిరిజా దేవి తపస్సుతో శంకరుని పొందింది. వారుణతీర్థం, సూర్యతీర్థం, హంసతీర్థం, మహోదయం కూడా అక్కడ ఉన్నాయి.

నిమజ్జ్య యత్ర కాకోలా రాజహంసత్వమాయయుః । అసురో యత్ర దేవత్వమవాప స్నానమాత్రతః ॥ ౨,౬.

అక్కడ స్నానం చేసిన కాగులు రాజహంసలుగా మారాయి. ఒక అసురుడు కూడా అక్కడ స్నానం చేసిన వెంటనే దేవుడిగా మారాడు.

విశ్వరూపం వన్దితీర్థం రత్నేశః కుహకాచలః । నరనారాయణం దృష్ట్వా ముచ్యతే పాపకోటిభిః ॥ ౨,౬.

విశ్వరూపం, వందితీర్థం, రత్నేశుడు, కుహకాచలం— ఇవన్నీ పవిత్ర ప్రదేశాలు. నరనారాయణుని దర్శించితే కోట్ల పాపాలు పోతాయి.

సరస్వతీదృషద్వత్యౌ నర్మదా శర్మదా నృణామ్ । నీలకణ్ఠం మహాకాలం పుణ్యం చామరకణ్టకమ్ ॥ ౨,౬.

సరస్వతి, దృషద్వతి, నర్మదా— ఇవి మనుషులకు ఆనందాన్ని ఇస్తాయి. నీలకంఠుడు, మహాకాళుడు, పవిత్రమైన అమరకంటకము కూడా ఉన్నాయి.

చన్ద్రభాగా వేత్రవతీ వీరభద్రం గణేశ్వరమ్ । గోకర్ణం బిల్వతీర్థఞ్చ కర్మకుణ్డం సతారకమ్ ॥ ౨,౬.

చంద్రభాగ, వేత్రవతి, వీరభద్రుడు, గణేశ్వరుడు, గోకర్ణం, బిల్వతీర్థం, కర్మకుండం, సతారకం— ఇవన్నీ పవిత్రమైన ప్రదేశాలు.

స్నానమాత్రేణ యత్రాశు ముచ్యతే కర్మబన్ధనాత్ । అన్యాన్యపి చ తీర్థాని కృతాని కృపయా తవ ॥ ౨,౬.

అక్కడ కేవలం స్నానం చేసిన వెంటనే కర్మబంధం నుంచి త్వరగా విముక్తి కలుగుతుంది. ఇంకా నీ దయ వల్ల ఏర్పడిన ఇతర తీర్థాలు కూడా ఉన్నాయి.

ఉత్పద్యతే శుభా బుద్ధిః సాధూనాం యదనుగ్రహః । ఏకతః సర్వతీర్థాని కరుణాః సాధవోఽన్యతః ॥ ౨,౬.

నీ అనుగ్రహంతో సద్భావన కలిగి, మంచి మనసు కలిగినవారు పుణ్యాన్ని పొందుతారు. ఒకవైపు అన్ని తీర్థాలు, మరొకవైపు దయగల సద్గుణులు ఉంటారు.

అనుగ్రహాయ భూతానాం చరన్తి చరితవ్రతాః । త్వం గురుః సర్వర్ణానాం విద్యయా వయసాధికః ॥ ౨,౬.

ప్రాణుల క్షేమార్థం వ్రతాచరణలు పాటించిన వారు సంచరిస్తారు. నీవు అన్ని వర్ణాలకు గురువు, విద్యలోను వయస్సులోను మించినవాడవు.

అతః పృచ్ఛామ్యహం కిఞ్చిదాధిభూతం చిరన్తనమ్ । కిం కుర్యాం కం ను పృచ్ఛేఽహం మనో మేఽతిచలం మునే ॥ ౨,౬.

కాబట్టి, మునివరా! నేను ప్రాచీనమైన భౌతిక విషయాల గురించి అడుగుతున్నాను. నేను ఏమి చేయాలి? ఎవరిని అడగాలి? నా మనస్సు చాలా చంచలంగా ఉంది.

నిఃస్పృహం బ్రహ్మవిషయే విషయేష్వతిలాలసమ్ । మనాగపి న సహతే విరహం తిమిరం బ్రువత్ ॥ ౨,౬.

బ్రహ్మ విషయాల్లో ఆసక్తి లేకపోయినా, ఇంద్రియ విషయాల్లో మాత్రం అత్యంత మక్కువ చూపుతుంది. కాస్త కూడా వేరుపడలేక, చీకటిలో మునిగిపోతుంది.