గరుడపురాణమ్

నత్వా స్తుత్వా బహువిధమువాచానువసన్నృపః । యతః సమాగతో దేవః పునస్తత్రైవ నీయతామ్ ॥ ౨,౬.

నమస్కరించి, అనేక రకాలుగా స్తుతించి, ఆ రాజు కూర్చొని ఇలా అన్నాడు: 'ఈ దేవుడు వచ్చినందున, ఆయనను మళ్లీ అక్కడికి తీసుకెళ్లండి.'

ఇతి శ్రుత్వా వచో రాజ్ఞః పప్రచ్ఛ ద్విజపుఙ్గవః । బ్రాహ్మణ ఉవాచ । కోఽయం దేశ కుతో లోకా ఉత్తమా మధ్యమాధమాః ॥ ౨,౬.

రాజు మాటలు విని, ఆ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుడు అడిగాడు: 'ఇది ఏ ప్రదేశం? ఈ లోకాలు ఎక్కడి నుండి వచ్చాయి? ఉత్తమ, మధ్యమ, అధమమైనవిగా ఎలా ఉన్నాయి?'

కేన పుణ్యేన తు భవాన్పారమేష్ట్యవిభూషితః । కిమర్థమహమానీతః పునస్తత్రైవ నీయతే ॥ ౨,౬.

'ఏ పుణ్యఫలంతో మీరు బ్రహ్మసంపదను పొందారు? నన్ను ఇక్కడికి ఎందుకు తీసుకొచ్చారు? మళ్లీ అక్కడికి ఎందుకు పంపిస్తున్నారు?'

అపూర్వమివ పశ్యామి సర్వం స్వప్నగతో యథా । రాజోవాచ । స్వధర్మనిరతో యస్తు హరిభక్తిరతః సదా ॥ ౨,౬.

'ఇది అంతా నాకు కొత్తగా, కలలో ఉన్నట్టుగా అనిపిస్తోంది.' రాజు ఇలా అన్నాడు: 'తన కర్తవ్యాన్ని నిబద్ధతతో చేయడంలో, హరిభక్తిలో ఎప్పుడూ లీనమై ఉండే వాడు—'

విరక్త ఇన్ద్రియార్థేభ్యః స మే పూజ్యో న సంశయః । తీర్థయాత్రాపరో నిత్యం వృషోత్సర్గవిశేషవిత్ ॥ ౨,౬.

'ఇంద్రియ సుఖాల పట్ల ఆసక్తి లేకుండా ఉండేవాడు, అతడిని నేను సందేహం లేకుండా పూజిస్తాను. ఎప్పుడూ తీర్థయాత్రలు చేసే వాడు, వృషోత్సర్గ విశేషాలను తెలిసినవాడు.'

సత్యదానపరో యస్తు స నమస్యో దివౌకసామ్ । దర్శనార్థమిహానీతః పూజార్హశ్చ పరన్తప ॥ ౨,౬.

'సత్యం, దానం చేయడంలో నిష్ఠ కలిగినవాడు దేవతలకూ నమస్కారయోగ్యుడు. ఇతడు దర్శనార్థంగా ఇక్కడికి తీసుకువచ్చారు, పూజించదగినవాడు, శత్రువులను జయించినవాడా!'

అనుగృహాణ మాం దేవ క్షమస్వ మమ సాహసమ్ । ఇత్యుక్త్వా దర్శయామాస మన్త్రిణాం సంజ్ఞయా భ్రువః ॥ ౨,౬.

'దేవా! నన్ను అనుగ్రహించండి, నా తప్పును క్షమించండి.' అని చెప్పి, తన మంత్రులకు కనుసైగ చేశాడు.

వదిష్యతి సమగ్రం తే స్వయం వక్తుం న సామ్ప్రతమ్ । సామన్తః సర్వవేదజ్ఞో జ్ఞాత్వా హార్దం నృపస్య చ ॥ ౨,౬.

'అతడు నీకు అన్నీ వివరంగా చెబుతాడు; ఇప్పుడు నేను చెప్పే సమయం కాదు.' అన్ని వేదాలు తెలిసిన, రాజు మనసును గ్రహించిన ప్రధానమంత్రి—

విపశ్చిదువాచ । పూర్వజన్మని వైశ్యోఽయం విశ్వమ్భర ఇతి శ్రుతః । విరాధనగరే విప్ర ద్విజదేవవిభూషితే ॥ ౨,౬.

విద్వాన్ ఇలా అన్నాడు: 'మునుపటి జన్మలో ఇతడు విశ్వంభర అనే వైశ్యుడు, విరాధనపట్టణంలో బ్రాహ్మణులు, దేవతలు ప్రసిద్ధిగా ఉన్న చోట నివసించేవాడు.'

వైశ్యవృత్త్యా సదా జీవన్కుటుమ్బపరిపాలకః । గవాం శుశ్రూషకో నిత్యం బ్రాహ్మణానాఞ్చ పూజకః ॥ ౨,౬.

వైశ్యుని వృత్తితో జీవిస్తూ, తన కుటుంబాన్ని పోషిస్తూ, ఎల్లప్పుడూ ఆవులను చూసుకుంటూ, బ్రాహ్మణులను గౌరవిస్తూ ఉండేవాడు.

పాత్రదానపరో నిత్యమాతిథేయాగ్నిసేవకః । గార్హస్థ్యం విధివచ్చక్రే భార్యయా సత్యమేధయా ॥ ౨,౬.

ప్రతిరోజూ దానం చేయడంలో, అతిథులకు సేవ చేయడంలో, అగ్నికి పూజలో నిమగ్నమై, తన సత్యసంధమైన భార్యతో గృహస్థ ధర్మాన్ని సక్రమంగా నిర్వర్తించేవాడు.

స్మార్తేన లోకానజయచ్ఛ్రౌతేన త హవిర్భుజః । కదాచిద్బన్ధుభిః సాకం కృత్వా తీర్థాని భూరిశః ॥ ౨,౬.

స్మృతి విధానాలతో లోకాలను పొందాడు, శ్రౌత కర్మలతో హవిర్భాగాన్ని అనుభవించాడు; అప్పుడప్పుడూ బంధువులతో కలిసి అనేక తీర్థస్థలాలు సందర్శించాడు.

యావదాయాతి సదనం దృష్టవాంల్లోమశం పథి । దణ్డవత్ప్రణిపత్యాశు కృతాఞ్జలిపుటం స్థితమ్ ॥ ౨,౬.

తను ఇంటికి తిరిగి వెళ్తుండగా, మార్గంలో లోమశుడిని చూసి, వెంటనే దండం వేసి నమస్కరించి, చేతులు జోడించి నిలబడ్డాడు.

పప్రచ్ఛ వినయోపేతం కరుణావారివారిధిః । ఋషిరువాచ । కుత ఆగమ్యతే సాధో బ్రాహ్మణైర్బన్ధుభిర్యుతః ॥ ౨,౬.

అతని వినయాన్ని చూసి, దయాసముద్రుడైన ఋషి అడిగాడు: 'సద్గుణసంపన్నుడా! బ్రాహ్మణులు, బంధువులతో కలిసి ఎక్కడి నుండి వస్తున్నావు?'

దృష్ట్వా త్వాం ధర్మనిలయం ప్రక్లిన్నం మానసం మమ । విశ్వమ్భర ఉవాచ । శీర్యమాణం శరీరం హి జ్ఞాత్వా మృత్యుం పురః స్థితమ్ ॥ ౨,౬.

నీను ధర్మమూర్తివి అని చూసి నా మనసు మృదువైంది. విశ్వంభరుడు ఇలా అన్నాడు: 'ఈ శరీరం క్షీణించిపోతుందని, మరణం ఎదురుగా నిలిచిందని తెలుసుకున్నాను.'

భార్యయా ధర్మచారిణ్యా తీర్థయాత్రాం వినిర్గతః । కృత్వా తీర్థాని విధివద్విశ్రాణ్య విపులం వసు ॥ ౨,౬.

'నా ధార్మికమైన భార్యతో కలిసి తీర్థయాత్రకు బయలుదేరి, అన్ని పవిత్రస్థలాలను సక్రమంగా దర్శించి, విరివిగా ధనం పంచాను.'

యావద్వ్రజామ్యహం వేశ్మ భవాన్ దృష్టిపథం గతః । లోమశ ఉవాచ । తీర్థాని సన్తి భూరీణి వర్షైఽస్మిన్ భారతే శుభే ॥ ౨,౬.

'నేను ఇంటికి తిరిగి వెళ్తుండగా, భగవంతుడా! నువ్వు నా దృష్టికి కనిపించావు.' లోమశుడు అన్నాడు: 'ఈ పవిత్రమైన భారతదేశంలో అనేక తీర్థస్థలాలు ఉన్నాయి.'

యత్త్వయా హ్యుపచీర్ణాని తాని సర్వాణి మే వద । వైశ్య ఉవాచ । గఙ్గా చ సూర్య తనయా మహాపుణ్యా సరస్వతీ ॥ ౨,౬.

'నువ్వు సందర్శించిన అన్ని తీర్థాలను నాకు చెప్పు.' వైశ్యుడు అన్నాడు: 'గంగా, సూర్యుని కుమార్తె అయిన మహాపుణ్యస్వరూపిణి సరస్వతి.'

దశాశ్వమేధైరయజద్యత్ర బ్రహ్మా సురేశ్వరః । తీర్థరాజస్తతః కాశీ మహాదేవో దయానిధిః ॥ ౨,౬.

'అక్కడ బ్రహ్మదేవుడు, దేవతాధిపతి, పది అశ్వమేధ యాగాలు చేసిన స్థలం; ఆ తరువాత తీర్థరాజు అయిన కాశీ, దయామయుడైన మహాదేవుడు.'

మృతానాం యత్ర జన్తూనాం కర్ణే జపతి తారకమ్ । పులహస్యాశ్రమం పుణ్యం ఫల్గుతీర్థఞ్చ గణ్డకీ ॥ ౨,౬.

'అక్కడ మరణించిన వారికి తారక మంత్రాన్ని చెవిలో జపిస్తారు; పులహ మహర్షి ఆశ్రమం, పవిత్రమైన ఫల్గు తీర్థం, గండకీ నది.'

చక్రతీర్థం నైమిషఞ్చ శివతీర్థమనన్తకమ్ । గోప్రతారకనాగేశమయోధ్యాబిన్దుసంజ్ఞితమ్ ॥ ౨,౬.

'చక్రతీర్థం, నైమిషారణ్యం, అనంతమైన శివతీర్థం, గోప్రతార, నాగేశ, అయోధ్య, బిందు అనే స్థలం.'

యత్రాస్త ముక్తిదః సాక్షాద్రామో రాజీవలోచనః । ఆగ్నేయం వాయుకౌబేరం కౌమారం భూరుహాం పునః ॥ ౨,౬.

'అక్కడ పద్మనేత్రుడైన రాముడు ప్రత్యక్షంగా మోక్షాన్ని ప్రసాదించే వాడు; అగ్ని, వాయువు, కుబేరుడు, కుమారుడు, మళ్ళీ భూరుహా వంటి పవిత్రస్థలాలు.'

సౌకరం మథురా యత్ర నిత్యం సన్నిహతో హరిః । పుష్కరం సత్యతీర్థఞ్చ జ్వాలతీర్థం దినేశ్వరమ్ ॥ ౨,౬.

'సౌకర తీర్థం, మథురలో ఎప్పుడూ హరి ఉన్నాడు; పుష్కరం, సత్యతీర్థం, జ్వాలతీర్థం, దినేశ్వరుడు.'

ఇన్ద్రతీర్థం కురుక్షేత్రం యత్ర ప్రాచీ సరస్వతీ । తాపీ పయోష్ణీ నిర్విన్ధ్యా మలయః కృష్ణవేణికా ॥ ౨,౬.

'ఇంద్రతీర్థం, కురుక్షేత్రం, అక్కడ ప్రాచీన సరస్వతి ప్రవహిస్తుంది; తాపీ, పయోష్ణి, నిర్వింద్య, మలయ, కృష్ణవేణిక.'

గోదావరీ దణ్డకఞ్చ తామ్రచూడం సదోదకమ్ । ద్యావాభూమీశ్వరం దృష్ట్వా శ్రీశైలః పర్వతేశ్వరః ॥ ౨,౬.

'గోదావరి, దండకారణ్యం, ఎప్పుడూ నీరు ప్రవహించే తామ్రచూడం; ద్యావాభూమీశ్వరుని దర్శించి, శ్రీశైలం, పర్వతేశ్వరుడు.'

అసంఖ్యలిఙ్గతీర్థాని యత్ర సన్తి సదా మునే । వేఙ్కటాద్రౌ మహాతేజాః శ్రీరఙ్గాఖ్యః స్వయం హరిః ॥ ౨,౬.

'అక్కడ ఎన్ని లింగతీర్థాలు ఉన్నాయో లెక్కలేదు, మునివరా! వేంకటపర్వతంపై మహాతేజస్సుతో శ్రీరంగుడు అనే స్వయంహరి ఉన్నాడు.'

వేఙ్కటీ నామ తత్రైవ దేవీ మహిషమర్దినీ । చన్ద్రతీర్థం భద్రవటః కావేరీకుటిలాచలౌ ॥ ౨,౬.

'అక్కడే వేంకటి, మహిషాసురమర్దినిగా ప్రసిద్ధి చెందిన దేవి; చంద్రతీర్థం, భద్రవట, వంకరగా ప్రవహించే కావేరి మరియు ఆ పర్వతాలు.'

అవటోదా తామ్రపర్ణో త్రికృటః కోల్లకో గిరిః । వాసిష్ఠం బ్రహ్మతీర్థఞ్చ జ్ఞానతీర్థం మహోదధిః ॥ ౨,౬.

అవటోడ, తామ్రపర్ణి, త్రికుట, కొల్లక పర్వతం, వాశిష్ఠం, బ్రహ్మతీర్థం, జ్ఞానతీర్థం, మహాసముద్రం— ఇవన్నీ పవిత్ర స్థలాలు.

హృషీకేశం విరాజఞ్చ విశాలం నీలపర్వతః । భీమకూటః శ్వేతగిరీ రుద్రతీర్థముమావనమ్ ॥ ౨,౬.

హృషీకేశం, విరాజం, విశాల, నీలపర్వతం, భీమకూటం, శ్వేతపర్వతం, రుద్రతీర్థం, ఉమావనం— ఇవి కూడా పవిత్రమైన ప్రదేశాలు.