గరుడపురాణమ్

వనాద్వనాన్తరం నిన్యుర్నదీనదసమాకులమ్ । స తత్ర నగరం రాజన్ దదర్శ బహువిస్తరమ్ ॥ ౨,౬.

వారు అడవి నుంచి మరో అడవికి, నదులు, వాగులు నిండిన ప్రాంతాలుగా తీసుకెళ్లారు; అక్కడ రాజా! విస్తారమైన నగరాన్ని అతడు చూశాడు.

గోపురద్వారరచితం సౌధప్రాసాదమణ్డితమ్ । చత్వరాపణపణ్యాదినరనారీసమాకులమ్ ॥ ౨,౬.

గోపురాలతో అలంకరించబడిన ద్వారాలు, రాజభవనాలు, ప్రాసాదాలు మెరిసిపోతూ, వీధిచౌరస్తాలు, మార్కెట్లు, వ్యాపారులు, పురుషులు, మహిళలు తోడుగా సందడిగా కనిపించాయి.

తూర్యద్వన్ద్వాభినిర్ఘోషవీణాపటహనాదితమ్ । కాంశ్చిత్క్షుధార్దితాన్దీనాన్మలినాన్విగతౌజసః ॥ ౨,౬.

వీధుల్లో వాద్యాల శబ్దాలు, వీణలు, మృదంగాల ధ్వనులు మారుమోగుతుండగా, అక్కడ కొంతమంది ఆకలితో బాధపడుతూ, దుఃఖంతో, మురికిగా, శక్తిలేని స్థితిలో కనిపించారు.

తతోఽతితుష్టాన్మలినాన్వస్త్రఖణ్డసమావృతాన్ । అగ్రతో హృష్టపుష్టాంశ్చ స్వర్ణవస్త్రోపశోభితాన్ ॥ ౨,౬.

అక్కడ కొందరు చాలా సంతృప్తిగా, అయినా చిరిగిన బట్టలు ధరించి ఉండగా, ముందుగా మరికొందరు ఆనందంగా, ఆరోగ్యంగా, బంగారు ఆభరణాలు, మంచి వస్తువులతో అలంకరించబడి కనిపించారు.

తతోఽపి సురసంకాశాన్స దృష్ట్వా విస్మితోఽభవత్ । కిం స్వప్న ఉత మాయా వై మదీయో మానసో భ్రమః ॥ ౨,౬.

అదికూడా దాటి, దేవతలవలె ప్రకాశించే వారిని చూసి అతడు ఆశ్చర్యపోయాడు: 'ఇది కలలో జరుగుతోందా? లేక మాయా? నా మనస్సు మాయలో పడిందా?' అని అనుకున్నాడు.

సన్దిహానం ద్విజం నిన్యుః పురుషా రాజసన్నిధిమ్ । సతద్దదర్శ విప్రస్తు స్వర్ణప్రాసాదమన్దిరే ॥ ౨,౬.

అతడు సందేహంలో ఉన్నప్పుడు, కొంతమంది పురుషులు ఆ బ్రాహ్మణుణ్ణి రాజు ఎదుటకు తీసుకెళ్లారు. అక్కడ ఆ బ్రాహ్మణుడు బంగారు అలంకరణలతో ఉన్న రాజమహల్‌ను చూశాడు.

సింహాసనంమహాదివ్యం ఛత్రచామరవీజితమ్ । తత్రోప విష్టం రాజానం కిరీటకనకోజ్జ్వలమ్ ॥ ౨,౬.

అక్కడ గొప్ప, దివ్యమైన సింహాసనం, పైగా గొడుగులు, చామరాలతో వణికించబడుతూ, దానిపై బంగారు కిరీటంతో మెరిసిపోతున్న రాజు కూర్చున్నాడు.

మహత్యా చ శ్రియా యుక్తం స్తూయమానం సువన్దిభిః । రాజాపి దృష్ట్వా తం విప్రం ప్రత్యుత్థాయ కృతాఞ్జలిః ॥ ౨,౬.

అతడు అపారమైన వైభవంతో, మంచి గాయకులు స్తుతిస్తూ ఉండగా, ఆ రాజు బ్రాహ్మణుణ్ణి చూసి లేచి, చేతులు జోడించి నమస్కరించాడు.

పూజయామాస విధివన్మధుపర్కాస నాదిభిః । సన్తుష్టమనసం దేవమస్తౌషీత్పరయా ముదా ॥ ౨,౬.

ఆ రాజు విధిగా మధుపర్కాది ఆహారాలతో అతనిని పూజించి, హృదయం సంతృప్తిగా, పరమానందంతో దేవుణ్ణి స్తుతించాడు.

అద్య మే సఫలం జన్మ పావితఞ్చ కులం ప్రభో । విష్ణుభక్తస్య ధర్మస్య యత్తే దృగ్గోచరం గతః ॥ ౨,౬.

'ప్రభూ! ఈరోజు నా జన్మ ఫలించిందని, నా వంశం పవిత్రమైందని భావిస్తున్నాను. ఎందుకంటే విష్ణుభక్తుడైన ధర్మాత్ముడు మీ దర్శనానికి వచ్చాడు.'

నత్వా స్తుత్వా బహువిధమువాచానువసన్నృపః । యతః సమాగతో దేవః పునస్తత్రైవ నీయతామ్ ॥ ౨,౬.

నమస్కరించి, అనేక రకాలుగా స్తుతించి, ఆ రాజు కూర్చొని ఇలా అన్నాడు: 'ఈ దేవుడు వచ్చినందున, ఆయనను మళ్లీ అక్కడికి తీసుకెళ్లండి.'

ఇతి శ్రుత్వా వచో రాజ్ఞః పప్రచ్ఛ ద్విజపుఙ్గవః । బ్రాహ్మణ ఉవాచ । కోఽయం దేశ కుతో లోకా ఉత్తమా మధ్యమాధమాః ॥ ౨,౬.

రాజు మాటలు విని, ఆ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుడు అడిగాడు: 'ఇది ఏ ప్రదేశం? ఈ లోకాలు ఎక్కడి నుండి వచ్చాయి? ఉత్తమ, మధ్యమ, అధమమైనవిగా ఎలా ఉన్నాయి?'

కేన పుణ్యేన తు భవాన్పారమేష్ట్యవిభూషితః । కిమర్థమహమానీతః పునస్తత్రైవ నీయతే ॥ ౨,౬.

'ఏ పుణ్యఫలంతో మీరు బ్రహ్మసంపదను పొందారు? నన్ను ఇక్కడికి ఎందుకు తీసుకొచ్చారు? మళ్లీ అక్కడికి ఎందుకు పంపిస్తున్నారు?'

అపూర్వమివ పశ్యామి సర్వం స్వప్నగతో యథా । రాజోవాచ । స్వధర్మనిరతో యస్తు హరిభక్తిరతః సదా ॥ ౨,౬.

'ఇది అంతా నాకు కొత్తగా, కలలో ఉన్నట్టుగా అనిపిస్తోంది.' రాజు ఇలా అన్నాడు: 'తన కర్తవ్యాన్ని నిబద్ధతతో చేయడంలో, హరిభక్తిలో ఎప్పుడూ లీనమై ఉండే వాడు—'

విరక్త ఇన్ద్రియార్థేభ్యః స మే పూజ్యో న సంశయః । తీర్థయాత్రాపరో నిత్యం వృషోత్సర్గవిశేషవిత్ ॥ ౨,౬.

'ఇంద్రియ సుఖాల పట్ల ఆసక్తి లేకుండా ఉండేవాడు, అతడిని నేను సందేహం లేకుండా పూజిస్తాను. ఎప్పుడూ తీర్థయాత్రలు చేసే వాడు, వృషోత్సర్గ విశేషాలను తెలిసినవాడు.'

సత్యదానపరో యస్తు స నమస్యో దివౌకసామ్ । దర్శనార్థమిహానీతః పూజార్హశ్చ పరన్తప ॥ ౨,౬.

'సత్యం, దానం చేయడంలో నిష్ఠ కలిగినవాడు దేవతలకూ నమస్కారయోగ్యుడు. ఇతడు దర్శనార్థంగా ఇక్కడికి తీసుకువచ్చారు, పూజించదగినవాడు, శత్రువులను జయించినవాడా!'

అనుగృహాణ మాం దేవ క్షమస్వ మమ సాహసమ్ । ఇత్యుక్త్వా దర్శయామాస మన్త్రిణాం సంజ్ఞయా భ్రువః ॥ ౨,౬.

'దేవా! నన్ను అనుగ్రహించండి, నా తప్పును క్షమించండి.' అని చెప్పి, తన మంత్రులకు కనుసైగ చేశాడు.

వదిష్యతి సమగ్రం తే స్వయం వక్తుం న సామ్ప్రతమ్ । సామన్తః సర్వవేదజ్ఞో జ్ఞాత్వా హార్దం నృపస్య చ ॥ ౨,౬.

'అతడు నీకు అన్నీ వివరంగా చెబుతాడు; ఇప్పుడు నేను చెప్పే సమయం కాదు.' అన్ని వేదాలు తెలిసిన, రాజు మనసును గ్రహించిన ప్రధానమంత్రి—

విపశ్చిదువాచ । పూర్వజన్మని వైశ్యోఽయం విశ్వమ్భర ఇతి శ్రుతః । విరాధనగరే విప్ర ద్విజదేవవిభూషితే ॥ ౨,౬.

విద్వాన్ ఇలా అన్నాడు: 'మునుపటి జన్మలో ఇతడు విశ్వంభర అనే వైశ్యుడు, విరాధనపట్టణంలో బ్రాహ్మణులు, దేవతలు ప్రసిద్ధిగా ఉన్న చోట నివసించేవాడు.'

వైశ్యవృత్త్యా సదా జీవన్కుటుమ్బపరిపాలకః । గవాం శుశ్రూషకో నిత్యం బ్రాహ్మణానాఞ్చ పూజకః ॥ ౨,౬.

వైశ్యుని వృత్తితో జీవిస్తూ, తన కుటుంబాన్ని పోషిస్తూ, ఎల్లప్పుడూ ఆవులను చూసుకుంటూ, బ్రాహ్మణులను గౌరవిస్తూ ఉండేవాడు.

పాత్రదానపరో నిత్యమాతిథేయాగ్నిసేవకః । గార్హస్థ్యం విధివచ్చక్రే భార్యయా సత్యమేధయా ॥ ౨,౬.

ప్రతిరోజూ దానం చేయడంలో, అతిథులకు సేవ చేయడంలో, అగ్నికి పూజలో నిమగ్నమై, తన సత్యసంధమైన భార్యతో గృహస్థ ధర్మాన్ని సక్రమంగా నిర్వర్తించేవాడు.

స్మార్తేన లోకానజయచ్ఛ్రౌతేన త హవిర్భుజః । కదాచిద్బన్ధుభిః సాకం కృత్వా తీర్థాని భూరిశః ॥ ౨,౬.

స్మృతి విధానాలతో లోకాలను పొందాడు, శ్రౌత కర్మలతో హవిర్భాగాన్ని అనుభవించాడు; అప్పుడప్పుడూ బంధువులతో కలిసి అనేక తీర్థస్థలాలు సందర్శించాడు.

యావదాయాతి సదనం దృష్టవాంల్లోమశం పథి । దణ్డవత్ప్రణిపత్యాశు కృతాఞ్జలిపుటం స్థితమ్ ॥ ౨,౬.

తను ఇంటికి తిరిగి వెళ్తుండగా, మార్గంలో లోమశుడిని చూసి, వెంటనే దండం వేసి నమస్కరించి, చేతులు జోడించి నిలబడ్డాడు.

పప్రచ్ఛ వినయోపేతం కరుణావారివారిధిః । ఋషిరువాచ । కుత ఆగమ్యతే సాధో బ్రాహ్మణైర్బన్ధుభిర్యుతః ॥ ౨,౬.

అతని వినయాన్ని చూసి, దయాసముద్రుడైన ఋషి అడిగాడు: 'సద్గుణసంపన్నుడా! బ్రాహ్మణులు, బంధువులతో కలిసి ఎక్కడి నుండి వస్తున్నావు?'

దృష్ట్వా త్వాం ధర్మనిలయం ప్రక్లిన్నం మానసం మమ । విశ్వమ్భర ఉవాచ । శీర్యమాణం శరీరం హి జ్ఞాత్వా మృత్యుం పురః స్థితమ్ ॥ ౨,౬.

నీను ధర్మమూర్తివి అని చూసి నా మనసు మృదువైంది. విశ్వంభరుడు ఇలా అన్నాడు: 'ఈ శరీరం క్షీణించిపోతుందని, మరణం ఎదురుగా నిలిచిందని తెలుసుకున్నాను.'

భార్యయా ధర్మచారిణ్యా తీర్థయాత్రాం వినిర్గతః । కృత్వా తీర్థాని విధివద్విశ్రాణ్య విపులం వసు ॥ ౨,౬.

'నా ధార్మికమైన భార్యతో కలిసి తీర్థయాత్రకు బయలుదేరి, అన్ని పవిత్రస్థలాలను సక్రమంగా దర్శించి, విరివిగా ధనం పంచాను.'

యావద్వ్రజామ్యహం వేశ్మ భవాన్ దృష్టిపథం గతః । లోమశ ఉవాచ । తీర్థాని సన్తి భూరీణి వర్షైఽస్మిన్ భారతే శుభే ॥ ౨,౬.

'నేను ఇంటికి తిరిగి వెళ్తుండగా, భగవంతుడా! నువ్వు నా దృష్టికి కనిపించావు.' లోమశుడు అన్నాడు: 'ఈ పవిత్రమైన భారతదేశంలో అనేక తీర్థస్థలాలు ఉన్నాయి.'

యత్త్వయా హ్యుపచీర్ణాని తాని సర్వాణి మే వద । వైశ్య ఉవాచ । గఙ్గా చ సూర్య తనయా మహాపుణ్యా సరస్వతీ ॥ ౨,౬.

'నువ్వు సందర్శించిన అన్ని తీర్థాలను నాకు చెప్పు.' వైశ్యుడు అన్నాడు: 'గంగా, సూర్యుని కుమార్తె అయిన మహాపుణ్యస్వరూపిణి సరస్వతి.'

దశాశ్వమేధైరయజద్యత్ర బ్రహ్మా సురేశ్వరః । తీర్థరాజస్తతః కాశీ మహాదేవో దయానిధిః ॥ ౨,౬.

'అక్కడ బ్రహ్మదేవుడు, దేవతాధిపతి, పది అశ్వమేధ యాగాలు చేసిన స్థలం; ఆ తరువాత తీర్థరాజు అయిన కాశీ, దయామయుడైన మహాదేవుడు.'